جنگ علیه ایران؛ شعله‌های خشم در خیابان‌های فرانسه

بین‌الملل به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، اعتراضات وسیع در فرانسه که ابتدا به دلیل خواسته‌های دانش‌آموزان آغاز شده بود، در روزهای اخیر به تظاهراتی علیه افزایش هزینه‌های زندگی، رشد قیمت سوخت و نارضایتی از وضعیت خدمات عمومی تبدیل شده است. این اعتراضات به تدریج گروه‌های بیشتری از جامعه را در بر گرفت؛ از دانش‌آموزان و دانشجویان گرفته تا کارگران، اتحادیه‌های صنفی و شهروندانی که از کاهش قدرت خرید خود ناراضی هستند.

فرانسه با موج جدیدی از اعتراضات مواجه شده است؛ نیروهای امنیتی در حالت آماده‌باش به سر می‌برند و جلیقه‌زردها برای برگزاری تظاهرات فراخوان داده‌اند. یک عامل فراتر از مرزهای فرانسه به تشدید فشار اقتصادی در این کشور کمک کرده است: جنگی که آمریکا و اسرائیل از فوریه ۲۰۲۶ علیه ایران آغاز کردند و پیامدهای آن، از اختلال در بازار انرژی تا افزایش هزینه سوخت و حمل‌ونقل، به اقتصاد اروپا منتقل شده است.

گزارش روز گذشته، ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، رویترز با اشاره به گسترش اعتراضات در فرانسه و چند کشور دیگر اروپایی، جنگ آمریکا و ایران را یکی از عوامل تشدید بحران هزینه‌های زندگی در اروپا معرفی می‌کند. برآورد کمیسیون اروپا که رویترز به آن استناد کرده، نشان می‌دهد اختلال در تجارت و بازارهای انرژی ناشی از این جنگ، حدود ۱۰۰ میلیارد یورو به اقتصاد اروپا هزینه تحمیل کرده است. در همین حال، قیمت گاز در بازارهای مذکور حدود ۱۴۰ درصد افزایش یافته و قیمت گازوئیل در اروپا به دو برابر رسیده است.

نشانه‌های این فشار در فرانسه، به ویژه در بازار سوخت، به وضوح قابل مشاهده است. بر اساس داده‌های بولتن هفتگی نفت کمیسیون اروپا، میانگین قیمت هر لیتر گازوئیل در فرانسه از حدود ۱.۶۵ یورو در هفته منتهی به ۲۳ فوریه ۲۰۲۶ (یعنی پیش از آغاز جنگ) به حدود ۲.۳۳ یورو در هفته منتهی به ۱۲ اکتبر رسید که معادل افزایشی در حدود ۴۱ درصد است. قیمت بنزین نیز در همین بازه از حدود ۱.۷۱ یورو به ۲.۲۱ یورو برای هر لیتر رسید که نشان‌دهنده افزایشی نزدیک به ۲۹ درصد است. به این ترتیب، رانندگان فرانسوی برای خرید هر لیتر گازوئیل حدود ۶۸ سنت و برای هر لیتر بنزین حدود ۵۰ سنت بیشتر از پیش از جنگ پرداخت می‌کنند. این افزایش برای خانوارهایی که به خودرو وابسته‌اند، صرفاً یک تغییر در قیمت یک کالا نیست؛ هزینه رفت‌وآمد به محل کار، جابه‌جایی کالا، فعالیت کشاورزی و خدمات حمل‌ونقل همگی به قیمت سوخت وابسته هستند.

افزایش هزینه سوخت می‌تواند به تدریج به قیمت کالاها و خدمات نیز منتقل شود، به ویژه در بخش‌هایی که حمل‌ونقل سهم مهمی از هزینه نهایی را تشکیل می‌دهد. بنابراین، افزایش قیمت بنزین و گازوئیل می‌تواند قدرت خرید خانوارهایی را که مستقیماً سوخت نمی‌خرند نیز تحت تأثیر قرار دهد. این روند در آمار رسمی تورم فرانسه نیز مشهود است. بر اساس داده‌های مؤسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه، نرخ تورم سالانه که پیش از آغاز جنگ ۰.۹ درصد بود، تا سه برابر افزایش یافته و در سپتامبر به ۳.۱ درصد رسید. اگر از شاخص هماهنگ‌شده قیمت مصرف‌کننده اتحادیه اروپا استفاده کنیم که برای مقایسه کشورهای اروپایی به کار می‌رود، تورم فرانسه از ۱.۱ درصد در فوریه به ۳.۴ درصد در سپتامبر افزایش یافته است که این نرخ در سپتامبر به بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۴ رسید.

البته برای تفسیر دقیق این ارقام باید میان افزایش عمومی قیمت‌ها و سهم جنگ در این افزایش تفاوت قائل شد. همه تورم فرانسه را نمی‌توان به جنگ نسبت داد؛ با این حال، ترکیب تغییرات قیمت‌ها و ارزیابی نهادهای آماری این کشور نشان می‌دهد که انرژی در شتاب‌گرفتن تورم نقشی محوری داشته است. طبق گزارش مؤسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه، قیمت انرژی در سپتامبر نسبت به ماه مشابه سال قبل ۲۱.۳ درصد افزایش یافته است؛ در حالی که این افزایش در ژوئیه ۱۲.۶ درصد و در اوت ۱۶.۷ درصد بود. قیمت فرآورده‌های نفتی نیز در یک سال ۳۶.۲ درصد بالا رفت و در همین دوره، قیمت گاز ۱۹ درصد و قیمت برق ۱.۴ درصد افزایش یافت.

گزارش اقتصادی سپتامبر مؤسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه نیز ارتباط میان این تحولات را به وضوح بیان می‌کند. این نهاد توضیح داده است که تورم فرانسه پس از آنکه در اواخر سال ۲۰۲۵ و ابتدای ۲۰۲۶ به کمتر از یک درصد رسیده بود، از ماه مارس و در پی افزایش قیمت هیدروکربن‌ها پس از آغاز درگیری در خاورمیانه شتاب گرفت. مؤسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه همچنین پیش‌بینی کرده است که انتقال تدریجی افزایش هزینه انرژی به قیمت فروش محصولات مختلف، از مواد غذایی و محصولات کشاورزی گرفته تا کالاهای صنعتی و حمل‌ونقل هوایی، می‌تواند فشار تورمی را در ماه‌های آینده نیز حفظ کند. اظهارات ماکرون در روز ۱۸ اکتبر، این ارتباط را به وضوح تأیید می‌کند؛ به گزارش لوموند، رئیس‌جمهور فرانسه هنگام توضیح سفر خود به کشورهای حوزه خلیج فارس برای تأمین انرژی، منشأ افزایش قیمت سوخت را جنگی دانست که آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز کرده‌اند.

گسترش اعتراضات مرتبط با هزینه‌های زندگی به کشورهای دیگر اروپا نیز نشان می‌دهد که فرانسه با پدیده‌ای کاملاً منحصر به فرد روبه‌رو نیست. رویترز در گزارش روز گذشته، ۲۰ اکتبر، خود از نارضایتی‌ها و اعتراضات مرتبط با افزایش هزینه سوخت و زندگی در ایتالیا، پرتغال، اسپانیا، بلژیک و آلبانی نیز خبر داد. در جنوب ایتالیا، کشاورزان به هزینه‌های سنگین سوخت برای به‌کارانداختن ماشین‌آلات اعتراض کرده‌اند.