آژانس اتمی؛ تهدیدی برای اعتبار نظام منع اشاعه هسته‌ای

“`html

استان‌ها به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم از شیراز، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری عصر شنبه که به بررسی ابعاد حملات آمریکا به لامرد اختصاص داشت و با حضور رسانه‌های ملی و بین‌المللی در محل قتلگاه شهدای لامرد برگزار شد، این حمله را نمونه‌ای بارز از جنایت جنگی توصیف کرد و افزود: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که در این عملیات از تسلیحات ممنوعه استفاده شده است.

وی با تشریح جزئیات حمله به لامرد بیان کرد: در این عملیات از موشک‌های خوشه‌ای استفاده شده که هر یک دارای مقدار قابل‌توجهی ترکش و ساچمه‌های سه‌گرمی بوده است؛ موضوعی که به وضوح شدت و وسعت آسیب‌های وارده به غیرنظامیان را نشان می‌دهد. سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین به محل برگزاری این نشست اشاره کرد و گفت: این مکان یک سالن ورزشی است که دو نوجوان والیبالیست به نام‌های «هلیا» و «الهام» در جریان حمله در همین محل جان خود را از دست دادند. بقایی افزود: در مقابل این سالن، زمین فوتبال قرار دارد که تعدادی از نوجوانان فوتبالیست نیز در آنجا قربانی حمله شدند. همچنین در قسمت پشتی ساختمان، مدرسه‌ای واقع شده که به شدت آسیب دیده است. مرکز انتقال خون لامرد نیز در همین محدوده قرار دارد.

وی با تأکید بر غیرنظامی بودن این مراکز خاطرنشان کرد: علاوه بر این محل، سه موشک دیگر نیز به مناطق مسکونی اصابت کردند. در مجموع، چهار موشک در مدت حدود ۳۵ ثانیه بر شهر ۳۰ هزار نفری لامرد فرود آمد و خانواده‌های زیادی را داغدار کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران موضوع پیگیری عدالت را با جدیت دنبال خواهد کرد و از هیچ فرصتی برای تشریح ابعاد، آثار و شدت این جنایت و رساندن صدای قربانیان به افکار عمومی جهان دریغ نخواهد کرد.

بقایی همچنین از جامعه جهانی خواست تا در روند مطالبه عدالت برای قربانیان این حمله در کنار مردم ایران قرار گیرد و گفت: انتظار داریم دولت‌ها، ملت‌ها و همه کسانی که برای کرامت و جان انسان‌ها ارزش قائل هستند، در مسیر دادخواهی شهدای لامرد با مردم ایران همراه شوند. وی در بخش دیگری از سخنان خود به حمله به میناب در همان روز اشاره کرد و گفت: در کنار حادثه لامرد، باید از جنایت رخ‌داده در میناب نیز یاد کرد. صبح همان روز، این شهر نیز هدف حمله قرار گرفت و در پی آن ۱۶۸ نفر از شهروندان بی‌گناه، از جمله دانش‌آموزان و معلمان، جان باختند.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به «آوینا» به‌عنوان یکی از نمادهای این حادثه افزود: ضروری است بار دیگر ابعاد این جنایت و رنجی که بر مردم تحمیل شد، یادآوری کنیم؛ جنایتی که تصویر یک کودک بی‌گناه، به یکی از نمادهای آن تبدیل شد. تأکید ایران بر ضرورت پاسخگویی عاملان حمله به لامرد سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ابعاد حمله به مناطق غیرنظامی لامرد، بر مسئولیت جامعه جهانی در قبال این حادثه تأکید کرد و گفت: سکوت در برابر جنایت، ظلم و بی‌عدالتی می‌تواند زمینه‌ساز تکرار چنین فجایعی شود و اجازه ندهد این حادثه آخرین نمونه قساوت و جنایت باشد.

بقایی اظهار کرد: آنچه در لامرد رخ داد را نمی‌توان صرفاً اقدامی علیه یک گروه یا جامعه خاص دانست؛ این حادثه تعرض به اصول بنیادین انسانی است و بر اساس موازین حقوق بین‌الملل، باید از سوی جامعه جهانی مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد. وی با استناد به مفاد کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ افزود: حمله به مناطق و تأسیسات غیرنظامی، هدف قرار دادن مردم عادی و به‌کارگیری تسلیحات ممنوعه با هدف ایجاد هراس در میان غیرنظامیان، در چارچوب حقوق بشردوستانه بین‌المللی می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد و در چنین شرایطی، مسئولیت کشورها صرفاً به محکومیت لفظی محدود نمی‌شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: دولت‌ها علاوه بر الزام به رعایت قواعد حقوق بشردوستانه، بر اساس تعهدات بین‌المللی خود باید برای تضمین اجرای این قواعد نیز اقدام کنند. بقایی تأکید کرد: بر مبنای اصول حقوق بین‌الملل، عاملان و آمران چنین جنایاتی و حتی افرادی که در تولید تسلیحات مورد استفاده در این حملات نقش داشته‌اند، نباید در هیچ نقطه‌ای از جهان احساس مصونیت و امنیت کنند. وی افزود: هر کشوری که ناقضان حقوق بشردوستانه را در قلمرو خود شناسایی می‌کند، مطابق تعهدات بین‌المللی موظف است زمینه پاسخگویی و اجرای عدالت درباره آنان را فراهم کند. به گفته بقایی، مطالبه اصلی مردم لامرد از جامعه جهانی روشن است: عاملان جنایت نباید بدون مجازات باقی بمانند.

بازدید میدانی خبرنگاران؛ تأکید دوباره بر ضرورت مستندسازی حادثه سخنگوی وزارت امور خارجه درباره بازدید خبرنگاران از محل اصابت موشک به مناطق غیرنظامی لامرد گفت: روند مستندسازی این حادثه از نخستین روز توسط وزارت امور خارجه آغاز شده و مشاهده مستقیم آثار حمله، اراده ایران برای پیگیری حقوقی و مطالبه عدالت را جدی‌تر کرده است. بقایی اظهار داشت: شخصاً تصاویر و فیلم‌های مربوط به محل حادثه را مشاهده و اسناد مرتبط را بررسی کرده بودم و بخش بین‌الملل وزارت امور خارجه نیز از همان ابتدای وقوع حادثه، جمع‌آوری و ثبت مستندات را در دستور کار قرار داد.

وی افزود: مشاهده مستقیم صحنه حادثه با دیدن تصاویر تفاوت دارد. زمانی که خبرنگاران از نزدیک آثار حمله و آسیب‌های واردشده به چندین مکان غیرنظامی را مشاهده می‌کنند، ابعاد واقعی حادثه برای آنان ملموس‌تر می‌شود و طبیعتاً با جدیت بیشتری می‌توانند آن را روایت و پیگیری کنند. بقایی با اشاره به آثار باقی‌مانده در محل حادثه گفت: خبرنگاران آثار ساچمه‌های مورد استفاده در حمله را بر سطح زمین، آسفالت و ساختمان‌های مسکونی مشاهده کردند؛ آثاری که تصویری روشن از شدت و قدرت تخریب این حمله ارائه می‌دهد. وی ادامه داد: وقتی می‌بینیم این ساچمه‌ها توانسته‌اند در یک در فولادی نفوذ ایجاد کنند، می‌توان ابعاد آسیبی را که چنین تسلیحاتی می‌تواند به بدن کودکان و نوجوانان وارد کند، بهتر درک کرد؛ کودکانی که در معرض این حمله قرار گرفتند و شماری از آنان کشته یا مجروح شدند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد که مشاهده مستقیم آثار حادثه، عزم ایران برای پیگیری جدی‌تر موضوع و مطالبه پاسخگویی عاملان آن را افزایش خواهد داد. مستندات موجود، امکان انکار حمله به غیرنظامیان را کاهش می‌دهد بقایی با اشاره به شواهد موجود درباره حمله موشکی آمریکا به لامرد گفت: مجموعه مستندات گردآوری‌شده، از جمله گزارش‌های تحقیقی، بقایای تسلیحات و آثار به‌جامانده در محل، امکان نادیده گرفتن یا انکار ابعاد این حادثه را از میان برده است. وی افزود: گزارش‌های تهیه‌شده از سوی روزنامه‌نگاران، آثار ساچمه‌ها و بقایای موشک به‌کاررفته در حمله، بخش مهمی از شواهد موجود را تشکیل می‌دهند و نمی‌توان آنها را نادیده گرفت.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: چند روز پس از وقوع حادثه، مقام‌های آمریکایی اعلام کردند که یک موشک جدید را در لامرد آزمایش کرده‌اند؛ موضوعی که از نگاه ایران، ابهام درباره عمدی بودن حمله علیه غیرنظامیان ایرانی را برطرف می‌کند. بقایی اظهار کرد: در موارد مشابه نیز تلاش‌هایی برای ارائه روایت‌های متفاوت از حملات صورت گرفته و حتی مسئولیت برخی اقدامات به ایران یا فناوری هوش مصنوعی نسبت داده شده است، اما ماهیت این اقدامات از منظر حقوق بشردوستانه قابل چشم‌پوشی نیست. وی همچنین گفت: تمامی اسناد و شواهد مرتبط با این حادثه در حال مستندسازی است و وزارت بهداشت نیز بررسی‌های مستقلی انجام داده است؛ از جمله درباره وجود عواملی در تسلیحات مورد استفاده که بنا بر نتایج اعلام‌شده، می‌تواند قدرت کشندگی آنها را افزایش داده باشد.

رایزنی تهران و مسقط درباره مسیرهای دریانوردی در تنگه هرمز بقایی در بخش دیگری از سخنان خود درباره نشست وزرای امور خارجه کشورهای ساحلی خلیج فارس اظهار کرد: مقدمات برگزاری این نشست برای روز دوشنبه در حال انجام است و وزرای خارجه کشورهای ساحلی در آن شرکت خواهند کرد. وی افزود: یکی از محورهای این نشست، ارائه گزارشی از رایزنی‌های ایران و عمان برای دستیابی به تفاهم درباره مسیرهای موقت دریانوردی در تنگه هرمز خواهد بود. سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: نتایج گفت‌وگوهای تهران و مسقط در این زمینه به اطلاع وزرای امور خارجه کشورهای ساحلی خلیج فارس خواهد رسید.

انتقاد ایران از نقش آژانس در زمینه‌سازی برای اقدامات نظامی سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با اشاره به مسئولیت نهادهایی که به گفته وی در زمینه‌سازی برای وقوع جنایات جنگی نقش داشته‌اند، گفت: بررسی مسئولیت یک جنایت نباید صرفاً به فرد یا مجموعه‌ای که مستقیماً آن را انجام داده محدود شود؛ بلکه کسانی که از طریق گزارش‌ها، روایت‌سازی یا توجیه اقدامات، زمینه وقوع چنین جنایاتی را فراهم کرده‌اند نیز باید پاسخگو باشند. بقایی با انتقاد از عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مدیرکل آن اظهار داشت: از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، آژانس و مدیرکل آن طی سال‌های گذشته در شکل‌گیری روایتی نقش داشته‌اند که بعداً از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی به عنوان مبنایی برای توجیه حمله به ایران مورد استفاده قرار گرفت.

تأکید تهران بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای وی با تأکید بر موضع ایران درباره ماهیت برنامه هسته‌ای کشور گفت: جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه تعهدات خود را کنار نگذاشته و برنامه هسته‌ای آن همواره ماهیتی صلح‌آمیز داشته است. بقایی افزود: با این حال، گزارش‌هایی که از نظر ایران دوپهلو یا نادرست بوده‌اند، بهانه لازم را برای توجیه اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی فراهم کردند. وی تصریح کرد: از این منظر، جمهوری اسلامی ایران موضوع مسئولیت آژانس و شخص مدیرکل را پیگیری خواهد کرد و این مسئله از دستور کار ایران خارج نخواهد شد.

واکنش به همزمانی گزارش آژانس و حملات علیه ایران سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به زمان انتشار یکی از گزارش‌های آژانس و وقوع حملات علیه ایران اظهار کرد: مردم ایران این واقعیت را فراموش نخواهند کرد که تنها یک روز پس از انتشار گزارش آژانس، آمریکا و رژیم صهیونیستی حملات خود را علیه ایران آغاز کردند. بقایی افزود: انتظار می‌رفت آژانس و مدیرکل آن از پیامدهای این روند درس بگیرند، اما آنچه مشاهده شد، از نگاه ایران نشان‌دهنده تکرار الگویی مشابه است.

نگرانی ایران از تضعیف نظام منع اشاعه وی در ادامه گفت: چنین رویکردهایی نه‌تنها اعتبار آژانس را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه به تضعیف هرچه بیشتر نظام منع اشاعه منجر می‌شود؛ نظامی که بر سه هدف اساسی، یعنی حرکت به سوی خلع سلاح هسته‌ای، جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای و تضمین حق کشورها برای بهره‌مندی صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای استوار است. بقایی اظهار داشت: در هر سه حوزه، عملکرد نظام منع اشاعه با چالش‌های جدی مواجه شده است. در زمینه خلع سلاح هسته‌ای پیشرفت قابل توجهی حاصل نشده و همزمان تعداد کشورهای دارای تسلیحات هسته‌ای و ظرفیت تخریب این سلاح‌ها افزایش یافته است. وی همچنین افزود: در جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای نیز اهداف مورد انتظار محقق نشده و در حوزه استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، به جای تسهیل دسترسی کشورها به این فناوری، موانع متعددی ایجاد شده است. سخنگوی وزارت امور خارجه، ایران را نمونه‌ای از این وضعیت دانست و گفت: ایران با وجود تأکید بر پایبندی به تعهدات بین‌المللی و برخورداری از حق استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، با فشارهایی مواجه شده که منشأ آنها ادعاهایی درباره ماهیت برنامه هسته‌ای کشور بوده است. بقایی خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از این ادعاها از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی مطرح شده و شورای حکام و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز از دیدگاه ایران، در مواردی تحت تأثیر همین رویکردها، از اهداف و چارچوب‌های مورد نظر معاهده منع اشاعه فاصله گرفته‌اند.

روایت قربانیان کودک در لامرد بقایی در پاسخ به پرسشی درباره پیامی که برای مردم آمریکا، به‌ویژه مادرانی که تصاویر کودکان آسیب‌دیده در حمله به لامرد را مشاهده کرده‌اند، گفت: ما به عنوان یک ملت، از درد و رنج این کودکان و خانواده‌هایشان رنج می‌بریم و از جامعه جهانی می‌خواهیم که در کنار ما قرار گیرد و صدای این قربانیان را بشنود.

“`