یمن؛ میدان جدید همکاری‌های اطلاعاتی محرمانه اسرائیل و عربستان سعودی

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از گروه بین‌الملل، یک رسانه عبری زبان در گزارشی جامع به بررسی تاریخچه و ابعاد پنهان روابط اطلاعاتی و امنیتی میان رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی در گذشته و ماه‌های اخیر پرداخته است. روزنامه اسرائیل هیوم در تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶، در گزارشی مفصل، به لایه‌ای جدید از روابط پنهان عربستان سعودی و اسرائیل اشاره کرده و به همکاری‌های اطلاعاتی‌ای که ریشه‌های آن به دهه ۱۹۶۰ برمی‌گردد، پرداخته است. این همکاری در سال ۲۰۰۶ با میانجی‌گری ایالات متحده به شکل مستقیم‌تری آغاز شد و اکنون به جایی رسیده که ریاض در جنگ علیه یمنی‌ها از تل‌آویو درخواست کمک اطلاعاتی می‌کند. این افشاگری در شرایطی منتشر می‌شود که عربستان همچنان در عرصه عمومی، اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد و نمایندگان آن در مجامع بین‌المللی هنگام سخنرانی مقامات اسرائیلی سالن را ترک می‌کنند. عربستان سعودی به طور سنتی خود را «خادم الحرمین الشریفین» و کشوری پیشرو در جهان اسلام به ویژه در میان کشورهای اهل سنت معرفی می‌کند.

نمایندگان سیاسی این کشور در مجامع بین‌المللی به ظاهر هنگام سخنرانی نماینده اسرائیل سالن همایش‌ها و مجامع بین‌المللی را ترک می‌کنند. ریاض به طور رسمی شروطی را برای هرگونه عادی‌سازی روابط خود با رژیم صهیونیستی تعیین کرده است. اما گزارش‌های جدید نشان می‌دهد که ارتباطات مستقیم، تبادل اطلاعات و حتی همکاری‌های فنی میان دو طرف به مدت سال‌ها ادامه داشته است.

گزارش اسرائیل هیوم تأکید می‌کند که تماس‌های مستقیم و پنهان با عربستان سعودی از حدود سال ۲۰۰۶ و در دوره ریاست مئیر داگان بر موساد آغاز شد. داگان به عنوان نخستین اسرائیلی شناخته می‌شود که با مقامات سعودی تماس مستقیم برقرار کرده است. در آن زمان، این تماس‌ها عمدتاً از طریق یک شخص ثالث انجام می‌شد و موساد آن را «تماس ویژه» می‌نامید. در میان شخصیت‌های سعودی که اسرائیل در آمریکا با آن‌ها در ارتباط بود، نام شاهزاده بندر بن سلطان به عنوان سفیر وقت عربستان در واشنگتن و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های سیاست خارجی سعودی به چشم می‌خورد. بندر بن سلطان سال‌ها به عنوان کانال اصلی تماس غیررسمی و با واسطه میان ریاض و تل‌آویو عمل کرده و بعدها به سمت‌های بسیار مهم‌تری رسید: ریاست سرویس اطلاعات خارجی عربستان و دبیرکلی شورای امنیت ملی این کشور. برخی تحلیل‌ها او را «معمار روابط پنهان ریاض با تل‌آویو» توصیف کرده‌اند. بندر بن سلطان همچنین به عنوان چهره‌ای با مواضع آشکار ضدایرانی شناخته می‌شود.

روابط پنهان، مانند هر رابطه‌ای میان کشورها و سرویس‌های اطلاعاتی، بر پایه منافع متقابل شکل گرفته است. ریاض به دنبال دسترسی به توانمندی‌های اطلاعاتی ارزشمند اسرائیل و قابلیت‌های سایبری آن بود، در حالی که تل‌آویو امیدوار بود با بالاترین سطوح یکی از ثروتمندترین و مهم‌ترین کشورهای خاورمیانه که به عنوان یک «وزنه بالقوه در برابر ایران» محسوب می‌شود، ارتباط برقرار کند. این منطق در راهبرد کلان تل‌آویو نیز ریشه دارد. اسرائیل به دلیل احساس ضعف در موازنه منطقه‌ای در برابر ایران، همواره به دنبال «یارکشی» و استفاده از ظرفیت کشورهای دیگر — حتی کشورهای مسلمان — برای مهار تهران بوده است. بر اساس همین راهبرد، عربستان سعودی به عنوان کشوری با وزن سیاسی، اقتصادی و مذهبی قابل توجه، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص می‌دهد.

همکاری اطلاعاتی میان دو طرف، در نگاه اسرائیل، تنها یک هدف نیست؛ بلکه ابزاری برای دستیابی به هدفی بزرگ‌تر، یعنی عادی‌سازی روابط دیپلماتیک با عربستان سعودی محسوب می‌شود. گزارش اسرائیل هیوم تأکید می‌کند که این همکاری به آماده‌سازی زمینه و بستر برای رابطه دیپلماتیک بعدی کمک کرده است، از جمله مذاکرات عادی‌سازی علنی در ماه‌های منتهی به ۷ اکتبر ۲۰۲۳. برای اسرائیل، عادی‌سازی با عربستان سعودی یک دستاورد استراتژیک به شمار می‌آید. با این حال، عربستان سعودی در عرصه علنی، عادی‌سازی را مشروط به شرایطی کرده است. ریاض رسماً اعلام کرده است که بدون «مسیر روشن و غیرقابل بازگشت» در جهت تأسیس کشور مستقل فلسطینی، روابط دیپلماتیک با اسرائیل را برقرار نخواهد کرد. این مواضع در شرایطی از سوی مقامات ریاض ابراز می‌شود که گزارشات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که ریاض در مذاکرات ۲۰۲۳، تضمین‌های امنیتی آمریکا، کمک به توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی و کاهش محدودیت‌های فروش تسلیحات آمریکایی را به عنوان «بهای» عادی‌سازی با تل‌آویو مطالبه کرده است.

کمک اطلاعاتی اسرائیل به عربستان در جنگ یمن، نقطه عطف جدیدی در روابط ریاض-تل آویو به شمار می‌آید. گزارش دنی زاکن در اسرائیل هیوم، که پیش‌تر منتشر شده بود، نشان می‌دهد که عربستان سعودی اخیراً از طریق فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) به اسرائیل نزدیک شده و خواستار اطلاعاتی برای مقابله با انصارالله یمن شده است. گزارش‌های تکمیلی حاکی از آن است که این درخواست پس از آن مطرح شد که نیروهای انصارالله توانستند تنگه باب‌المندب را مسدود کنند و تهدیدی جدی برای امنیت دریایی و صادرات نفت عربستان ایجاد کنند. بر اساس این گزارش‌ها، کمک اطلاعاتی اسرائیل به ریاض، پس از کمک آمریکا، از سایر طرف‌های خارجی بیشتر بوده است.

گزارش اجمالی اسرائیل هیوم، روایتی را مستند می‌کند که در آن واقعیت پشت صحنه روابط ریاض–تل‌آویو بسیار پیچیده‌تر و قدیمی‌تر از آن چیزی است که در ظاهر به نظر می‌رسد. از یک سو اسرائیل این همکاری را مقدمه‌ای برای عادی‌سازی دیپلماتیک روابط با ریاض می‌داند، اما در سمت مقابل محمد بن سلمان همچنان در عرصه علنی، آن را به تحقق خواسته‌های مدنظر کشور متبوعش از جمله تأسیس کشور فلسطینی و تضمین‌های امنیتی و هسته‌ای از سوی آمریکا مشروط می‌کند. شکاف میان این دو سطح، همان شکافی است که گزارش اسرائیل هیوم آن را به وضوح نشان داده است: عربستان سعودی در پشت درهای بسته، شریک اطلاعاتی اسرائیل است؛ اما در برابر دوربین‌ها، هنوز آن را به رسمیت نمی‌شناسد.

نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسائل بین الملل

انتهای پیام/