عبدالله دوم در کجاست؟

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از گروه عبری خبرگزاری تسنیم، روزنامه زیمان یسرائیل تحلیلی را با استناد به اطلاعات و گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های جهانی درباره وضعیت اردن و عبدالله دوم، پادشاه این کشور، منتشر کرده است. در این تحلیل به دیدار وزیر خارجه سوریه و رئیس موساد در اردن اشاره شده و آمده است که از فوریه، پادشاهی اردن با بزرگ‌ترین حمله نظامی در نیم‌قرن گذشته مواجه بوده است. اردن در این مدت هدف صدها موشک بالستیک و پهپاد از سوی ایران قرار گرفته که به عنوان واکنشی به تجاوزات ارتش آمریکا از خاک اردن تلقی می‌شود. در ۱۷ جولای، سه نظامی آمریکایی در حمله تلافی‌جویانه ایران به پایگاه هوایی وفیق السلطی در الأزرق جان خود را از دست دادند. با این حال، عبدالله دوم سکوت را انتخاب کرده و نه تنها خطابه‌ای برای ملت ایراد نکرده، بلکه پس از این حادثه خونین نیز کنفرانس خبری برگزار نکرده است. حتی در اوج تنش‌های داخلی درباره همکاری امنیتی با واشنگتن، پادشاه به این حمله نپرداخته و دفاعی علنی از سیاست‌های خود ارائه نکرده است. به جای آن، وی در جولای گذشته یک هفته را در انگلیس گذراند و این هفته نیز در حال سفر به چین است.

این انزوا که در تضاد با رهبری برجسته‌ای است که او از زمان جلوس بر تخت سلطنت در سال ۱۹۹۹ ادعا کرده، چگونه قابل تفسیر است؟ شاید پادشاه که به حفظ ائتلاف و اتحاد نزدیک با یک قدرت غیرمردمی در کشورش مصمم است، به این نتیجه رسیده باشد که سکوت، ساده‌ترین و هوشمندانه‌ترین استراتژی است. بسیاری از اردنی‌ها از آمادگی عبدالله دوم برای میزبانی از هزاران نظامی آمریکایی در خاک این پادشاهی انتقاد می‌کنند. در جولای، صدها شهروند به رهبری امجد المجالی، وزیر سابق، طوماری را امضا کردند و با این استدلال که حضور نیروهای آمریکایی عمان را به منازعات منطقه‌ای می‌کشاند، خواستار خروج این نیروها شدند. بر اساس یک نظرسنجی اخیر، میزان تأیید سیاست خارجی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، از ۱۲ درصد میان مردم اردن تجاوز نمی‌کند. هنگامی که علی الخلیله، نماینده مجلس، از پارلمان خواست تا تسلیت خود را برای درگذشت این نظامیان ابراز کند، پیشنهاد وی با رد قاطعانه مواجه شد؛ در حالی که برخی از نمایندگان پارلمان در اعتراض به حمایت واشنگتن از اسرائیل در جنگ غزه، این نظامیان را «گروهی از قاتلان» توصیف کردند.

در بخش دیگری از این مقاله آمده است که اتحاد طولانی‌مدت عبدالله دوم با واشنگتن اخیراً به کمک‌های سالانه سخاوتمندانه‌ای بالغ بر حدود ۱.۵ میلیارد دلار و تسلیحات پیشرفته منجر شده است. با وجود افزایش خشم عمومی، بعید به نظر می‌رسد که پادشاه با خروج نیروهای آمریکایی اقدام قاطعی انجام دهد و ریسک خشمگین کردن ترامپ را بپذیرد. عبدالله دوم چمدان‌هایش را نمی‌بندد، اما کم‌رنگ بودن حضور رسانه‌ای او نشان‌دهنده یک واقعیت نگران‌کننده است: کاخ پادشاهی راهکارهای معجزه‌آسا برای مشکلات رو به افزایش اردن ندارد. دور شدن عبدالله دوم از کانون توجهات، با افزایش تنش‌ها با ایران آغاز نشده است. سال گذشته، اردن گامی بی‌سابقه برداشت و فعالیت جماعت اخوان‌المسلمین را ممنوع کرد. مقامات این جریان را که قوی‌ترین نیروی اپوزیسیون در پادشاهی محسوب می‌شود، به تضعیف امنیت ملی متهم کرده و دارایی‌های آن را مصادره و به دفاترش حمله کردند. با این حال، جبهه عمل اسلامی – که به عنوان بازوی سیاسی جماعت اخوان‌المسلمین شناخته می‌شود – بیشترین تعداد کرسی‌ها را در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۲۴ به دست آورد. با این وجود، عبدالله دوم به طور علنی به سرکوبگری سال ۲۰۲۵ نپرداخت و هیچ توضیحی برای ضرورت این تصاعد به مردم خود ارائه نداد.

با دور شدن عبدالله دوم از کانون توجهات پس از بیش از ربع قرن حضور بر تخت سلطنت، کاخ پادشاهی تلاش‌های خود را برای آماده‌سازی ولیعهد، شاهزاده حسین، تسریع کرده است. این شاهزاده ۳۲ ساله و فارغ‌التحصیل دانشگاه جورج‌تاون، امسال زمام امور را در عرصه دیپلماتیک و رسانه‌ای به دست گرفت و در غیاب پدرش با فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، و تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دیدار کرد. پرتره ولیعهد اکنون در هر گوشه‌ای از پادشاهی آویخته شده و او حتی استراتژی ملی هوش مصنوعی را نیز رهبری کرده است. اما رویدادهای انفجاری منطقه – از موشک‌های تلافی‌جویانه ایرانی و کشته شدن نزدیک به ۷۰ هزار نفر در غزه تا برکناری رئیس‌جمهور سوریه – انتقال قدرت را برای پادشاه دشوار می‌کند. از آنجا که تغییر حکومت ممکن است سبب ناآرامی‌های داخلی شود، به احتمال زیاد عمان ترجیح می‌دهد تا زمان فروکش کردن تنش‌ها در خاورمیانه منتظر بماند.

در پایان این مقاله آمده است که عبدالله دوم پیش‌تر در گفتگو با مجله «ذِ اَتلانتیک» اعتراف کرده بود که دشواری‌های حکمرانی او را واداشته تا در سال ۲۰۰۹ به بازنشستگی زودهنگام بیندیشد. اما پس از ملاحظات و مخالفت‌های خانواده‌اش، عقب‌نشینی کرد و امروزه عنوان دیرپاترین رهبر عرب را یدک می‌کشد. از آن زمان به بعد، او به طور علنی هیچ اشاره‌ای به قصد خود برای کناره‌گیری از سمتش نکرده است. با این حال، رفتار او نشان‌دهنده افت ملموس در رهبری اوست: او از پرداختن به بحران‌های عمیقی که اردن را در بر گرفته خودداری می‌کند، از حضور رسانه‌ای گریزان است و بیشتر وقت خود را در خارج از کشور می‌گذراند. خوشبختانه برای عبدالله دوم، بر خلاف جو بایدن، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، او از ضرورت مواجهه رو در رو با رقبای سیاسی خود معاف است.