خطر کاهش تولد و افزایش سالمندی؛ جمعیت ایران در آستانه بحران

اجتماعی به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، موضوع سالمندی تنها به گذشته مربوط نمی‌شود. کاهش نرخ تولدها از یک سو و افزایش نسبت سالمندان به تدریج ترکیب جمعیتی کشور را دستخوش تغییر کرده و نیاز به برنامه‌ریزی برای سال‌های آینده را بیشتر کرده است. مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور، با اشاره به روند کاهشی موالید و افزایش جمعیت سالمند در ایران، سالمندی را به عنوان ابربحران ایران در آینده نزدیک معرفی کرد.

وی در ادامه به روند کاهش موالید در کشور اشاره کرد و گفت: از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ با کاهش موالید مواجه بوده‌ایم و تعداد تولدها از حدود ۹۰۰ هزار تولد به حدود ۸۰۰ هزار یا کمتر در سال جاری رسیده است که این امر نشان‌دهنده بحران جدی در زمینه موالید و کاهش جمعیت کودکان است.

فولادیان همچنین بیان کرد که سهم جمعیت سالمند در ایران به سرعت در حال افزایش است و از سال ۱۳۹۰ تاکنون این سهم ۵۴ درصد افزایش یافته و این روند با شتاب بیشتری در حال ادامه است. رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور به وضعیت جمعیتی کشورهای همسایه نیز اشاره کرد و گفت: این کشورها در حال طی کردن مسیری هستند که ایران در دهه ۸۰ طی کرد و جمعیت جوان آنها در حال افزایش است.

تعداد تولدهای سالانه از یک میلیون و ۳۸۲ هزار و ۲۲۹ تولد در سال ۱۳۹۰ به حدود ۸۹۲ هزار و ۲۸۲ تولد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. در مقابل، سهم جمعیت ۶۰ ساله و بیشتر از ۸.۲ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۱۲.۶ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. این تغییر تنها به افزایش تعداد سالمندان محدود نمی‌شود، بلکه نمودارهای جمعیتی ارائه‌شده در این نشست نشان‌دهنده تغییر تدریجی ساختار سنی کشور است، به‌طوری که سهم کودکان صفر تا ۱۴ سال نیز از ۲۵.۳ درصد در سال ۱۳۸۴ به ۱۵.۸ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.

مجید فولادیان با اشاره به همین روند جمعیتی، سالمندی را ابربحران ایران در آینده نزدیک توصیف کرد و گفت: از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ با کاهش موالید مواجه بوده‌ایم و تعداد موالید از حدود ۹۰۰ هزار تولد به حدود ۸۰۰ هزار یا کمتر در سال جاری رسیده است که نشان‌دهنده بحران جدی در حوزه موالید و کاهش جمعیت کودکان است. وی در نشست راهبردی توسعه مشارکت خیرین در حوزه سلامت و رفاه سالمندان افزود: سهم جمعیت سالمند در ایران با سرعتی عجیب در حال افزایش است و از سال ۱۳۹۰ تاکنون سهم جمعیت سالمندان ۵۴ درصد افزایش داشته و این وضعیت با سرعت بیشتری رو به وخامت می‌رود.

فولادیان به وضعیت کشورهای همسایه اشاره کرد و اظهار داشت: این کشورها در حال طی کردن مسیری هستند که ما در دهه ۸۰ طی کردیم و جمعیت جوان آنها رو به افزایش است. بررسی روندهای جمعیتی نشان می‌دهد که مسئله پیش‌روی ایران صرفاً افزایش تعداد سالمندان نیست، بلکه همزمان با افزایش جمعیت سالمند، سهم کودکان نیز کاهش یافته و همین موضوع ساختار سنی جامعه را تغییر می‌دهد.

بر اساس برآوردهای ارائه‌شده در این نشست، سهم سالمندان ۶۰ سال و بیشتر در سال‌های آینده همچنان افزایش خواهد یافت و در افق ۱۴۲۹ به حدود ۳۰.۴ درصد خواهد رسید، در حالی که سهم کودکان صفر تا ۱۴ سال به حدود ۱۵.۸ درصد کاهش پیدا می‌کند. به این ترتیب در آن مقطع تقریباً از هر سه ایرانی یک نفر سالمند خواهد بود.

در سوی دیگر، خانواده ایرانی نیز در حال تغییر است و از خانواده‌های پرجمعیت و چندنسلی به سمت خانواده‌های کوچک‌تر، کم‌جمعیت، بدون فرزند و در برخی موارد سالمندان تنها حرکت می‌کند. این تغییرات، مسئله مراقبت از سالمندان را از یک موضوع خانوادگی به یک مسئله اجتماعی تبدیل می‌کند.

در این شرایط، افزایش جمعیت سالمندان به معنای افزایش نیاز به خدمات سلامت، مراقبت و حمایت اجتماعی است. در ارائه انجام‌شده، افزایش فقر و ناامنی درآمدی سالمندان، فشار بر صندوق‌های بازنشستگی، افزایش تقاضا و هزینه‌های سلامت به‌دلیل بیماری‌های مزمن و چندبیماری، کمبود نیروی انسانی برای مراقبت و بحران مراقبت بلندمدت از جمله چالش‌های پیش‌رو عنوان شده است.

مسکن نامناسب برای سالمندان، شهر و حمل‌ونقل عمومیِ دسترس‌ناپذیر و همچنین کاهش حمایت اجتماعی و افزایش احتمال انزوای سالمندان نیز از دیگر پیامدهایی است که همزمان با تغییر ساختار جمعیتی باید برای آنها برنامه‌ریزی کرد. در واقع اگر امروز کاهش موالید و افزایش سالمندان تنها به‌عنوان دو عدد در آمارهای جمعیتی دیده شود، در سال‌های آینده اثر آن در حوزه‌هایی مانند نظام سلامت، بازنشستگی، مسکن، حمل‌ونقل، مراقبت و حتی ساختار خانواده خود را نشان خواهد داد.

این تغییرات، ضرورت ورود خیرین و مشارکت اجتماعی در حوزه سالمندی را پررنگ‌تر کرده است. مسئله تنها ساخت یا تجهیز یک مرکز نگهداری سالمندان نیست، بلکه با مجموعه‌ای از نیازها از سلامت و مراقبت گرفته تا مسکن، دسترس‌پذیری شهری، کاهش تنهایی و حمایت اجتماعی مواجهیم. اکنون که روند سالمندشدن جمعیت با سرعت در حال پیشروی است، پرسش اصلی این نیست که ایران سالمند خواهد شد یا نه، بلکه مسئله این است که زیرساخت‌های کشور با این تغییر جمعیتی هم‌زمان می‌شوند یا بار اصلی این تغییر همچنان بر دوش خانواده‌ها باقی خواهد ماند.

انتهای پیام/