توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، کلید رفع ناترازی و ارتقای تاب‌آوری صنعت برق و پتروشیمی

به گزارش باورخبر با تشدید ناترازی انرژی در کشور و افزایش آسیب‌پذیری صنایع بزرگ در برابر قطعی‌های برق و گاز، نگاه سیاست‌گذاران بیش از پیش به سمت راهکارهای پایدار و فناورانه جلب شده است. در همین راستا، سومین همایش و نمایشگاه بین‌المللی ایران پتروکم ۱۴۰۴ فرصتی فراهم کرد تا مسیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در رفع ناترازی انرژی مورد بررسی قرار گیرد. در این همایش، تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، با تبیین وضعیت فعلی شبکه برق و ظرفیت توسعه انرژی‌های خورشیدی، بر ضرورت برنامه‌ریزی واقع‌گرایانه برای عبور صنایع از وابستگی سنتی به شبکه برق ملی تأکید کرد.  تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان، در دومین روز از سومین همایش و نمایشگاه بین‌المللی ایران پتروکم ۱۴۰۴ و در پنل تخصصی «توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با رویکرد رفع ناترازی و ارتقای تاب‌آوری صنعت پتروشیمی»، بر اهمیت گذار صنایع کشور از وابستگی سنتی به شبکه برق سراسری و حرکت به سوی تولید انرژی پایدار با محوریت شرکت‌های دانش‌بنیان تأکید کرد. در ابتدای سخنان خود، امرایی با تشریح وضعیت کنونی صنعت برق کشور، اظهار داشت: ظرفیت نصب‌شده برق ایران نزدیک به ۱۰۰ هزار مگاوات است، اما توان واقعی تولید تنها حدود ۶۴ هزار مگاوات برآورد می‌شود، زیرا بخشی از ظرفیت اسمی به دلیل شرایط محیطی و محدودیت‌های فناوری در دسترس نیست. وی افزود: بسیاری از صنایع بزرگ کشور مانند فولاد، سیمان و پتروشیمی در دهه‌های گذشته وابستگی بالایی به برق شبکه ملی داشته‌اند و همین وابستگی، امروز به یکی از نقاط ضعف جدی در تاب‌آوری صنعتی تبدیل شده است. امرایی با اشاره به هم‌زمانی ناترازی انرژی در داخل کشور و گذار جهانی به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، این وضعیت را چالشی دو سویه دانست و گفت: گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد در آغاز سال ۲۰۲۵، ظرفیت نامی انرژی خورشیدی جهان به حدود ۱۹۰۰ گیگاوات رسیده، در حالی‌که کل ظرفیت تولید برق در ایران، شامل منابع فسیلی و غیرفسیلی، تنها ۱۰۰ گیگاوات است. به تعبیر وی، ظرفیت خورشیدی جهان تقریباً ۱۹ برابر مجموع ظرفیت برق ایران است. چین با سهم ۹۰۰ گیگاوات از ظرفیت جهانی، بازیگر اصلی این حوزه است و بنابراین هرگونه برنامه‌ریزی در ایران برای توسعه خورشیدی باید یا مبتنی بر فناوری‌های بومی شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی باشد، یا با همکاری هدفمند با چین دنبال شود. او در ادامه با اشاره به برنامه هلدینگ خلیج فارس برای نصب پنج هزار مگاوات ظرفیت خورشیدی، خاطرنشان کرد: برای تأمین تنها ۱۰ درصد نیاز سالانه انرژی کشور از منابع تجدیدپذیر، حدود ۳۲ هزار و ۵۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی لازم است، و برای تأمین ۲۰ درصد، این عدد به ۶۵ هزار مگاوات می‌رسد. برآوردها نشان می‌دهد اگر ایران بخواهد طی ده سال آینده به سهم ۲۰ درصدی انرژی خورشیدی برسد، باید سالانه حدود ۶۵۰۰ مگاوات ظرفیت جدید ایجاد کند، در حالی‌که ظرفیت فعلی تا پایان دی‌ماه امسال تنها چهار هزار مگاوات است. امرایی افزود: تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد بیش از ۴۰ درصد ظرفیت خورشیدی نصب‌شده در جهان متعلق به نیروگاه‌های کوچک و سقفی است و از نظر اقتصادی و زیرساختی، توسعه نیروگاه‌های مقیاس کوچک راهکار مؤثرتری نسبت به پروژه‌های بزرگ و متمرکز است. به گفته او، تمرکز بر این نوع نیروگاه‌ها در صنعت پتروشیمی می‌تواند نیاز به توسعه شبکه انتقال و توزیع را کاهش دهد و تاب‌آوری انرژی واحدهای صنعتی را افزایش دهد. وی در پایان تصریح کرد که انرژی‌های خورشیدی و بادی به‌تنهایی راه‌حل کامل رفع ناترازی نیستند، اما می‌توانند به تعدیل آن کمک کنند. امرایی تأکید کرد: «نمی‌توان در روزهای ابری یا شرایط خاص صنعت را متوقف کرد، اما با ترکیب هوشمند منابع تجدیدپذیر، فناوری ذخیره‌سازی و مدیریت مصرف، می‌توان به شکل پایدار ناترازی انرژی را کنترل و وابستگی صنایع را کاهش داد.»