تصاویر دلخراش قایق‌های سوخته صیادان و غم مدرسه میناب در گزارش تسنیم

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، سفر به جنوب کشور در روزهایی که هنوز آثار تهدیدات آمریکا بر چهره خلیج فارس مشهود است، تجربه‌ای متفاوت از خبرنگاری را به همراه داشت. در این سفر، که با حضور نزدیک به ۲۵ خبرنگار و عکاس در تور رسانه‌ای سخنگوی قوه قضائیه برگزار شد، مقصد ما بندرعباس و میناب بود. برنامه این سفر شامل نشست‌های تخصصی درباره رژیم حقوقی تنگه هرمز و بازدید از گلزار شهدای دانش‌آموز میناب بود. با دریافت خبر شرکت در این سفر، کنجکاو بودم تا از وضعیت حوادث اخیر در بندرعباس و میناب مطلع شوم. برای من به عنوان یک خبرنگار، مهم بود که این دو روز، فراتر از ثبت خبر و آمار باشد؛ می‌خواستم ببینم مردم جنوب کشور که در معرض حملات قرار دارند، چه احساسی دارند. آنچه در ادامه می‌خوانید، گزارشی میدانی از سفر دو روزه به هرمزگان است؛ روایتی از بررسی حقوقی خسارات جنگی در آب‌های خلیج فارس تا ثبت اسناد جنایت در مدارس و شیلات این استان.

در دو روز نخست، آفتاب سوزان اسکله صیادی در صبح زود روز اول، پس از فرود در فرودگاه بندرعباس، اولین مقصد میدانی کاروان، اسکله صیادی پشت شهر بود؛ جایی که ارتش تروریستی آمریکا قلب اقتصادی صیادان منطقه را هدف قرار داده بود. سیدعلی کاظمی، سخنگوی قوه قضائیه، در پارکینگ اسکله و در جمع خبرنگاران گفت: در اینجا به وضوح مشاهده می‌کنید که در اثر حمله‌ای که صورت گرفته، اصول حاکم بر منازعات مسلحانه رعایت نشده و معیشت شهروندان آسیب دیده است. او همچنین آمار مستند ارائه داد: ۴۲۰ قایق صیادی و ۳۴۰ شناور تجاری آسیب دیده‌اند و ۱۲ نفر به شهادت رسیده و ۷ نفر مجروح شده‌اند. کاظمی افزود: صیادانی که در اینجا حضور دارند، برخی تنها با یک قایق زندگی می‌کردند و اکنون با مشکلات زیادی مواجه شده‌اند؛ البته دولت در تلاش است تا این مسائل را حل کند. او همچنین از نزدیک به ۳۰۰ مورد کارشناسی انجام‌شده توسط مرکز وکلا و کارشناسان قوه قضائیه خبر داد که به‌صورت رایگان برای ثبت و مستندسازی خسارت‌ها صورت گرفته است.

محمد آشوری‌تازیانی، استاندار هرمزگان، نیز در ادامه گزارشی ارائه داد: ما به مدت ۲۰۳ روز در معرض جنگ بودیم و به تعبیر نظامیان، جنگ رمضان و جنگ هرمز را تجربه کردیم. او اعلام کرد که خسارت وارده به بخش صیادی و زیرساخت‌های هرمزگان ۴.۵ همت بوده است؛ ۳.۵ همت به حوزه صیادی و بیش از یک همت به زیرساخت‌های بندری. از مجموع ۶۰ هزار نفر جامعه صیادی استان، ۵۰ هزار نفر در معرض مخاطرات مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته‌اند. با وجود این حجم از خسارت، استاندار تأکید کرد که طرح‌های توسعه‌ای متوقف نشده و در همین شرایط جنگی، ۷۶۷ طرح و پروژه با اعتباری بالغ بر ۹۲ همت در استان افتتاح شده است.

از اسکله به دریا رفتیم و سوار بر شناور وارد تنگه هرمز شدیم و در نزدیکی جزیره هرمز توقف کردیم. از دور، شناورهایی در افق دیده می‌شدند که در نگاه نخست، ذهن هر خبرنگاری را به سمت اخبار تکراری می‌برد؛ نفتکش‌هایی که به‌خاطر جنگ در تنگه هرمز متوقف شده‌اند؛ اما مسئولان محلی توضیح دادند که اینها لنج‌های صیادی و تجاری خودمان هستند که به‌خاطر طوفان و شرایط نامساعد جوی به سمت ساحل آمده‌اند. با این حال، حضور در قلب تنگه هرمز احساس خاصی را به همراه داشت. به‌جرئت می‌گویم که حتی یک خبرنگار در آن جمع، ترسی نداشت، زیرا اینجا آب‌های سرزمینی ایران است. از سخنگوی قوه قضائیه تا مقامات استان و خبرنگاران، همه با روحیه و شاداب در این حضور شرکت داشتند. هر موجی که به بدنه شناور می‌خورد، یادآور این حقیقت بود که ما در آبراهه‌ای هستیم که امروز، خبرنگارانش آزادانه در میانه آن نشسته‌اند. نکته خاص و کم‌نظیر سفر، برگزاری نشست خبری «رژیم حقوقی تنگه هرمز» بود؛ نه در سالن کنفرانس، بلکه در میانه تنگه و در داخل کشتی، با حضور مقامات کشوری و استانی.

کاظمی در همان نشست اظهار کرد: قوه قضائیه در تعامل با مجلس شورای اسلامی درباره «طرح مدیریت راهبردی تنگه هرمز» جلساتی با مرکز خدمات حقوقی بین‌المللی ریاست‌جمهوری، دفتر توافقات بین‌المللی ریاست‌جمهوری، پژوهشگاه قوه قضائیه و معاونت حقوقی و امور مجلس این قوه برگزار کرده است. وی با تأکید بر موضع رسمی جمهوری اسلامی گفت: دیدگاه جمهوری اسلامی ایران این است که اعمال حاکمیت و مدیریت بر تنگه هرمز حق مسلم کشورمان است و باید محقق شود. کاظمی درباره جزئیات طرح توضیح داد که بر اساس آن، باید براساس تعرفه‌های مصوب، بهای خدمات پرداخت شود و در صورت ورود خسارت به محیط‌زیست نیز این خسارات باید جبران گردد. درباره روند طولانی تصویب هم اظهار کرد: بخشی از این موضوع با کشور عمان مرتبط است؛ لذا ضرورت دارد توافقات بین‌المللی لازم حاصل شود. وزارت امور خارجه پیگیر این موضوع است و ظاهراً به توافقات اصولی نیز دست یافته است. سخنگوی قوه قضائیه در جمع‌بندی افزود: پیام این برنامه، پیام اقتدار، آرامش و امنیت بود و هدف از برگزاری آن این بود که نشان داده شود رژیم حقوقی جدیدی در تنگه هرمز حاکم شده که جمهوری اسلامی ایران آن را با قاطعیت اعمال می‌کند. برخلاف فضاسازی‌ها، جمهوری اسلامی کنترل و مدیریت این منطقه را در اختیار دارد.

غروب روز اول، پس از پایان برنامه‌های رسمی، من شخصاً کنجکاو بودم وضعیت شهر و روحیه مردم را از نزدیک ببینم؛ شهری که در جریان حملات به تنگه هرمز و بندرعباس، آماج بمباران‌های متعدد بوده است. به بازار رفتم. آنچه دیدم، از هر گزارش رسمی گویاتر بود: بازار بندرعباس فعال و پرجنب‌وجوش، با حضور همه اقشار مردم محلی. زنان با برقع‌های رنگارنگ، ماهی‌فروشان با صدای بلند، مغازه‌داران، کودکانی که بین حجره‌ها می‌دویدند و مشتریانی که چانه‌زنی می‌کردند. انگار نه‌انگار که در فضای جنگی قرار داریم. روحیه مردم عالی بود؛ برای فهمیدن این روحیه، کافی است یک سری به سطح شهر و مردم بزنی. در میان آن هیاهو، فکر می‌کردم؛ مردم اینجا نه در پناهگاه‌ها زندگی می‌کنند و نه در ترس. بلکه در دل روزمرگی خود جاری‌اند؛ هیئت‌های خبرنگاری از جاهای مختلف دنیا که به اینجا آمدند، دیدند که مردم احساس جنگ ندارند و در آرامش هستند. شاید همین مقاومت بی‌ادعا، دقیق‌ترین پاسخ به تمام تهدیدات باشد.

روز دوم، اما دیگر خبری از خروش دریا نبود. صبح زود راهی میناب شدیم؛ به مدرسه «شجره طیبه» که امروز همه مردم دنیا با اسم آشنا هستند. اول مهر بود؛ روزی که باید زنگ مدرسه با خنده و همهمه کیف‌های نو در حیاط طنین‌انداز می‌شد. زنگ مدرسه به صدا درآمد، اما با غیبت ۱۶۸ دانش‌آموز و معلم مینابی؛ کودکانی ۷ تا ۱۲ ساله که بی‌دفاع، زیر آوار موشک به خاک و خون کشیده شدند. سخنگوی قوه قضائیه زنگ آغاز سال تحصیلی را به صدا آورد، اما این بار سکوت جای خنده کودکان را پر کرده بود. یک‌یک به کلاس‌ها سر زدیم. نیمکت‌های شکسته، دیوارهایی که دیگر وجود ندارند، سقف‌هایی که آسمان از میان میل‌گردهای کج‌شان پیدا بود. کلاس‌هایی که هنوز کیف پاره‌پاره و مدادهای نیمه‌تراشیده‌شان روی زمین مانده بود؛ وسایلی که صاحبان‌شان هرگز بازنگشتند. کسی در آن سکوت حرفی نمی‌زد؛ فشار بغض، کلمات را قورت می‌داد. واقعاً نمی‌شود این صحنه‌ها را توصیف کرد که چرا بچه‌های مدرسه ابتدایی میناب، بی‌دفاع این‌طور به خاک و خون کشیده شوند. این تصاویر، دل هر ایرانی را آزرده می‌کند.

در مزار شهدای دانش‌آموزان مینابی با علیرضا پارسافر، دانش‌آموز بازمانده این حمله هم‌صحبت شدم. او برایم تعریف کرد: روز حادثه من مدرسه بودم. ما چند نفر هستیم؛ بعضی وقت‌ها بابای من یا بابای دوستم به دنبالمان می‌آمد. آن روز بابای یکی از دوستانم دنبالمان آمد. ما را صدا زد و من رفتم دمِ درِ مدرسه. همان لحظه اولین موشک را زدند. موج انفجار هفت هشت متر من را پرت کرد. ادامه روایتش، سخت‌تر از آغازش بود: آوار بزرگی روی پای چپم افتاده بود. بابای دوستم آوار را از روی پایم برداشت و گفت: تو همین‌جا باش، من برمی‌گردم. رفت دنبال بچه‌های خودش، ولی هر دو بچه‌اش شهید شدند. کمی بعد پدر خودم آمد و من را برد بیمارستان.» پدری که برای نجات فرزند دیگری، دو فرزندش را از دست داد؛ روایتی که کوتاه بود، اما سنگین‌تر از هر آمار و گزارش رسمی. کاظمی پیش‌تر در نشست خبری گلزار شهدا گفته بود: کودکان قربانی این جنایت هیچ اطلاعی از جنگ و سلاح نداشتند و خانواده‌های آنان امروز با جای خالی فرزندانشان زندگی می‌کنند. امروز در اینجا با جای خالی کودکانی مواجه هستیم که تا چندی پیش صدای خنده و شادی آنها در خانه و مدرسه طنین‌انداز بود.

پس از مدرسه، به گلزار شهدای میناب رفتیم؛ جایی که سخنگوی قوه قضائیه قرار بود نشست خبری خود را برگزار کند. از قبل، همه خانواده شهدا آنجا جمع شده بودند. نیمکت‌هایی تعبیه کرده بودند و دانش‌آموزان مینابی با لباس مدرسه، درست کنار قبور شهدای دانش‌آموز نشسته بودند؛ صحنه‌ای عجیب و تلخ؛ جوان‌ترین فهرست مهمانان یک نشست خبری، هم‌سن‌وسال همان‌هایی بودند که دیگر برنمی‌گردند. در این مراسم، دو نمایشگاه کوچک برپا شده بود که بقایای تسلیحاتی را به نمایش گذاشته بود؛ قطعاتی از دو فروند موشک «تاماهاک» آمریکایی که عامل شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز بی‌گناه در مدرسه شجره طیبه بود، و بقایای موشک کروز آمریکایی عامل جنایت حمله به مراسم عروسی «کوهستک». با نمایش این بقایا در محل شهادت دانش‌آموزان، ابعاد غیرقابل‌انکار این فاجعه پیش روی افکار عمومی قرار گرفت؛ سندی دیگر بر پرونده جنایاتی که در آن جشن عروسی، ده‌ها انسان بی‌گناه به خاک و خون کشیده شد. دیدن فلز سرد و متلاشی‌شده موشک، کنار قبرهای کوچک بچه‌ها، توصیف‌ناپذیرترین تصویر سفر بود.

کاظمی در نشست خبری، درباره مسیر قضایی پرونده توضیح داد: از همان لحظات نخست، دادگستری استان هرمزگان در محل حادثه حضور یافته و پرونده‌ای منسجم تشکیل شده است. کیفرخواست پرونده جنایت مدرسه شجره طیبه صادر و به دادگاه انقلاب تهران ارسال شده و به‌گفته او، رسیدگی در دادگاه کیفری نیز به‌زودی آغاز خواهد شد. در کنار پرونده کیفری، پرونده‌ای حقوقی در شعبه ۵۵ دادگاه تهران برای مطالبه خسارت‌ها تشکیل شده و با تصمیم دادگاه، ۱۴ نفر از کارشناسان خبره در حوزه‌های مختلف برای بررسی دقیق‌تر موضوع حضور یافته‌اند. سخنگوی قوه قضائیه همچنین از صدور سندی تاریخی از سوی سازمان ملل متحد خبر داد که نشان می‌دهد محل حادثه منطقه‌ای آموزشی بوده، نه نظامی، و موضوع اصابت اشتباهی مطرح نبوده است. او افزود: این سند مسیر انکار، دروغ‌پراکنی و فشارهای رسانه‌ای را که درصدد بودند مسئولیت این جنایت را نپذیرند، مسدود می‌کند. کاظمی همچنین اعلام کرد در مجموع ۶۱ پرونده درباره حمله به زیرساخت‌ها و مردم هرمزگان تشکیل شده که پرونده‌های مدرسه میناب، حادثه عروسی کوهستک، حمله به پل‌ها و اسکله‌های صیادی را شامل می‌شود. در همین مراسم، سخنگوی قوه قضائیه به مناسبت آغاز سال تحصیلی، تعدادی کیف و لوازم‌التحریر به دانش‌آموزان اهدا کرد؛ کاری کوچک اما قشنگ، که حداقل نشان می‌داد صدای این کودکان فراموش نمی‌شود. کودکانی که برخی‌شان بازمانده همان جنایت بودند و برخی از مدارس دیگر آمده بودند تا در کنار هم‌سن‌وسالان شهیدشان بنشینند.

دو روز تمام شد؛ دو روزی که در آن، از میان خروش آب‌های تنگه هرمز و سکوت سنگین کلاس‌های بی‌دانش‌آموز عبور کردیم. از عرشه کشتی که می‌رفتیم تا برایمان بگویند اعمال حاکمیت بر این آبراهه، حق مسلم کشورمان است و باید محقق شود، به یاد می‌آوریم که این سفر، نه تنها گزارشی از وضعیت موجود، بلکه آغاز یک دادخواهی برای عدالت و حقیقت بود.