تغییر معادله جنگ به نفع صنعا؛ پاسخ قاطع یمن به تجاوز عربستان

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، اظهارات ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی، در نشست مطبوعاتی روز گذشته، تصویری قابل توجه از وضعیت جدید میدان نبرد در یمن ارائه می‌دهد. المالکی در این نشست مدعی شد که جنبش انصارالله یمن در جریان دور جدید درگیری‌ها، در مجموع ۲۲۳۹ پرتابه شامل ۱۱۰۴ موشک بالستیک و ۱۱۳۵ پهپاد به سمت اهدافی در عمق خاک عربستان سعودی شلیک کرده است. وی همچنین ادعا کرد که انصارالله از ۹ مهرماه تاکنون ۲۰ حمله موشکی به فرودگاه بین‌المللی ریاض انجام داده و مجموع حملات این جنبش به فرودگاه‌های سعودی، ۱۹ کشته و ۳۶۴ زخمی برجای گذاشته است.

این اظهارات، صرف نظر از ارزیابی دقیق ادعاهای مطرح شده درباره شمار حملات و میزان تلفات، از یک واقعیت مهم حکایت دارد: عربستان سعودی در دور جدید درگیری‌ها با شرایطی متفاوت از سال‌های گذشته مواجه شده است. سخنان سخنگوی ائتلاف عربی نشان می‌دهد که حملات نیروهای مسلح یمن به عمق خاک عربستان و زیرساخت‌های آن، به یکی از محورهای اصلی نگرانی ریاض تبدیل شده است. اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که آمارهای اعلام شده از سوی المالکی در کنار اظهارات سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، قرار گیرد؛ اظهاراتی که تصویری متفاوت از ابعاد درگیری و نسبت حملات دو طرف ارائه می‌دهد.

یحیی سریع در واکنش به سخنان المالکی، در پیامی اعلام کرد که عربستان سعودی از آغاز عملیات موسوم به «طوفان قاطعیت» علیه یمن، در طول ۱۲ سال گذشته، بیش از ۲۷۴ هزار و ۳۰۲ حمله هوایی علیه خاک این کشور انجام داده است. وی همچنین تاکید کرد که بیش از ۲۳۵۰ حمله موشکی و هوایی عربستان در دوره اخیر درگیری صورت گرفته است. این آمارها، در صورت قرار گرفتن در کنار ارقامی که سخنگوی ائتلاف عربی درباره حملات انصارالله مطرح کرده، امکان درک روشن‌تری از تفاوت وضعیت کنونی با سال‌های گذشته را فراهم می‌کند.

نکته اصلی در مقایسه این ارقام، صرفا تعداد حملات یا نوع تسلیحات به کار گرفته شده نیست، بلکه تغییری است که در نسبت میان توان تهاجمی دو طرف رخ داده است. در بخش عمده‌ای از سال‌های گذشته، جنگ یمن در شرایطی دنبال می‌شد که عربستان سعودی با برخورداری از برتری هوایی و امکانات گسترده نظامی، حملات مستمری را علیه مناطق مختلف یمن انجام می‌داد. در مقابل، نیروهای صنعا با وجود محدودیت‌های گسترده و فشار نظامی مستمر، در تلاش بودند توان دفاعی و ظرفیت پاسخگویی خود را حفظ کنند و توسعه دهند.

در چنین شرایطی، میدان نبرد عمدتا تحت تاثیر توانایی ائتلاف عربی برای اجرای حملات هوایی قرار داشت و هزینه مستقیم این عملیات‌ها بیش از همه بر مردم و زیرساخت‌های یمن تحمیل می‌شد. با این حال، آمارهای اعلام شده درباره دور جدید درگیری‌ها نشان می‌دهد که این وضعیت دیگر به همان شکل گذشته ادامه ندارد. بر اساس ادعاهای دو طرف، درگیری اخیر با حجم بالایی از حملات متقابل همراه بوده و انصارالله توانسته است حملات عربستان به خاک یمن را با مجموعه‌ای از عملیات موشکی و پهپادی پاسخ دهد.

به بیان دیگر، اگر در سال‌های گذشته عربستان می‌توانست با اتکا به برتری هوایی خود، جنگ را عمدتا به داخل خاک یمن محدود کند، اکنون با وضعیتی روبرو است که در آن، عمق سرزمینی این کشور نیز از پیامدهای درگیری مصون نمانده است. این تحول را باید یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های دور جدید جنگ با مراحل پیشین آن دانست. مسئله تنها این نیست که انصارالله توانسته است موشک‌ها و پهپادهای بیشتری را به سمت اهداف سعودی شلیک کند، بلکه اهمیت اصلی در تغییر معادله هزینه‌های جنگ قرار دارد.

ادامه حملات عربستان به یمن، دیگر به معنای تحمیل یک طرفه هزینه‌ها به نیروهای صنعا و مناطق تحت کنترل آنها نیست. هر حمله سعودی در شرایط کنونی می‌تواند با پاسخی در عمق خاک عربستان همراه شود و دامنه پیامدهای جنگ را به زیرساخت‌ها و مراکز مهم این کشور گسترش دهد. این همان تغییری است که می‌تواند محاسبات نظامی و سیاسی ریاض را تحت تاثیر قرار دهد. در این میان، نباید تحولات میدانی در داخل یمن را از معادله حملات موشکی و پهپادی جدا کرد.

همزمان با افزایش توان انصارالله برای هدف قرار دادن عمق خاک عربستان، نیروهای صنعا در میدان زمینی نیز موفق شده‌اند پیشروی‌هایی را به ثبت برسانند و مواضع مهمی را در اطراف تعز و مناطق پیرامونی باب‌المندب در اختیار بگیرند. اهمیت این تحولات در آن است که نشان می‌دهد وضعیت جدید صرفا به توسعه توانایی‌های تسلیحاتی انصارالله محدود نیست، بلکه در عرصه میدانی نیز نشانه‌هایی از تغییر شرایط به چشم می‌خورد.

پیشروی نیروهای صنعا در مناطق مهمی مانند اطراف تعز و حاشیه باب المندب، در کنار توانایی آنها برای پاسخگویی به حملات سعودی، تصویری چندبعدی از وضعیت کنونی جنگ ارائه می‌دهد. در چنین شرایطی، عربستان نه تنها با حملاتی مواجه است که اهدافی را در عمق خاک این کشور تهدید می‌کنند، بلکه در داخل یمن نیز با نیروهایی روبرو است که همچنان از ظرفیت پیشروی و تثبیت موقعیت خود برخوردارند.

بنابراین، ارزیابی وضعیت جنگ صرفا بر اساس شمار حملات هوایی ائتلاف یا خسارات وارد شده به مناطق یمن، بدون توجه به توان پاسخگویی و تحولات زمینی نیروهای صنعا، نمی‌تواند تصویر کاملی از شرایط ارائه کند. در همین چارچوب، می‌توان علت تاکید ویژه ترکی المالکی بر تسلیحات انصارالله را بهتر درک کرد.

سخنگوی ائتلاف عربی در نشست مطبوعاتی خود، علاوه بر اشاره به شمار موشک‌ها و پهپادهای شلیک شده، از تجهیز انصارالله به تسلیحاتی مانند موشک‌های بالستیک، پهپادها و شناورهای بدون سرنشین ابراز نگرانی کرد و مدعی شد که قدرت‌های منطقه‌ای در تامین این تجهیزات نقش دارند. طرح چنین ادعاهایی نشان می‌دهد که مسئله توان تسلیحاتی انصارالله به یکی از محورهای اصلی روایت رسمی عربستان از جنگ تبدیل شده است.

با این حال، تاکید بر منشا تسلیحات انصارالله، به خودی خود پاسخی به مسئله اصلی جنگ یمن نیست. پرسش اساسی این است که چرا پس از سال‌ها حملات نظامی گسترده عربستان و ائتلاف تحت رهبری این کشور، نیروهای مسلح یمن همچنان توانایی ادامه مقاومت و پاسخگویی به حملات را حفظ کرده‌اند و اکنون قادرند اهدافی را در عمق خاک سعودی مورد حمله قرار دهند.

حتی اگر ادعاهای المالکی درباره نقش قدرت‌های منطقه‌ای در تجهیز انصارالله را مبنای روایت او قرار دهیم، این ادعاها واقعیت تغییر شرایط میدان نبرد را از میان نمی‌برد. توانایی اجرای حملات متقابل و تداوم عملیات در شرایط فشار نظامی، اکنون به بخشی از واقعیت جنگ تبدیل شده است که نمی‌توان آن را صرفا با طرح اتهام درباره تامین تسلیحات توضیح داد.

از سوی دیگر، تمرکز عربستان بر توان موشکی و پهپادی انصارالله، در حالی صورت می‌گیرد که آمار اعلام شده از سوی یحیی سریع درباره بیش از ۲۷۴ هزار حمله هوایی در طول ۱۲ سال گذشته، ابعاد فشار نظامی تحمیل شده بر یمن را یادآوری می‌کند. این رقم، در روایت نیروهای مسلح یمن، بیانگر مقیاس حملاتی است که کشور در طول سال‌های جنگ با آن مواجه بوده است.

از این منظر، توانایی انصارالله برای پاسخگویی به حملات سعودی را نمی‌توان جدا از سابقه طولانی جنگ و شرایطی ارزیابی کرد که نیروهای صنعا در آن به توسعه ظرفیت‌های دفاعی و تهاجمی خود پرداخته‌اند. در واقع، تفاوت اساسی میان وضعیت گذشته و شرایط کنونی را باید در همین نقطه جستجو کرد.

در سال‌های گذشته، عربستان از برتری هوایی خود برای وارد کردن فشار گسترده به یمن استفاده می‌کرد، بی آنکه همواره با سطح مشابهی از تهدید در عمق خاک خود مواجه باشد. اکنون، بر اساس ارقامی که دو طرف اعلام کرده‌اند، این فاصله تا اندازه‌ای تغییر کرده و حملات متقابل به یکی از ویژگی‌های اصلی دور جدید درگیری تبدیل شده است. انصارالله با تکیه بر توان موشکی و پهپادی خود نشان داده است که ادامه حملات به یمن لزوما بدون پیامد برای عربستان نخواهد بود.

درخواست آتش بس یک ماهه؛ اعتراف ناخواسته عربستان به تغییر موازنه در یمن اشتباه راهبردی عربستان؛ چرا گسترش جنگ زیرساختی با یمن به‌سود ریاض نیست؟

به این ترتیب، اظهارات روز گذشته ترکی المالکی را می‌توان فراتر از یک گزارش درباره شمار حملات موشکی و پهپادی ارزیابی کرد. این اظهارات، در کنار آمارهای اعلام شده از سوی سخنگوی نیروهای مسلح یمن و تحولات میدانی در اطراف تعز و باب المندب، نشانه‌ای از تغییر شرایط جنگ است؛ تغییری که در آن، انصارالله نه تنها به مقاومت در برابر حملات عربستان ادامه می‌دهد، بلکه توانسته است پاسخگویی به این حملات را به بخش مهمی از معادله نظامی تبدیل کند.

نگرانی ریاض از موشک‌ها، پهپادها و شناورهای بدون سرنشین نیروهای صنعا نیز در همین چارچوب قابل فهم است: عربستان با وضعیتی روبرو است که در آن، ادامه جنگ دیگر به معنای برخورداری یک طرف از امکان حمله و تحمیل هزینه، بدون مواجهه با پاسخ متقابل طرف دیگر نیست.

نویسنده: احمد حاجی صادقیان، کارشناس مسائل یمن

انتهای پیام/