تحلیل جامع از اعتراضات فرانسه و وضعیت کنونی سیاسی و اجتماعی این کشور

بین‌الملل به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، فرانسه پس از یکی از بزرگ‌ترین ناآرامی‌های چند سال اخیر با بحرانی جدی مواجه شده است. تظاهرات ضد دولتی علیه «امانوئل ماکرون» خسارت‌هایی در سرتاسر کشور به بار آورده و این موضوع بار دیگر بحث درباره وضعیت سیاسی و اجتماعی فرانسه را در کانون توجه قرار داده است. دولت فرانسه معترضان را «شورشی» و «غارتگر» خوانده و به همین دلیل پلیس برخوردهای شدیدی با آن‌ها داشته است. رهبران سیاسی در روز یکشنبه یکدیگر را مسئول این ناآرامی‌ها معرفی کرده و شهروندان با ناباوری به خیابان‌هایی نگاه می‌کردند که مملو از خرده شیشه‌ها و لاشه‌های سوخته خودروها بود. در این اعتراضات سه گروه به یکدیگر پیوسته‌اند: جنبش‌های دانش‌آموزی که خواستار بهبود شرایط آموزشی هستند، جنبشی سراسری که به افزایش هزینه‌های زندگی اعتراض دارند و گروه‌هایی که از تظاهرات برای آسیب زدن به اموال عمومی بهره‌برداری کرده‌اند. این اعتراضات احساس بحران مالی و اجتماعی در فرانسه، به عنوان دومین اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، را تشدید کرده است. دولت تلاش می‌کند تا بودجه‌ای ریاضتی و نامحبوب را به تصویب برساند؛ در حالی که نارضایتی عمومی به تقویت موقعیت مارین لوپن، رهبر راست افراطی، کمک کرده و او را در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری بهار آینده به یکی از مدعیان اصلی تبدیل کرده است. در ادامه، مهم‌ترین نکات درباره این اعتراض‌ها را می‌خوانید.

بازار سهام فرانسه در پی اعتراضات خیابانی قرمزپوش شد
هشدار وزارت خارجه آلمان به اتباع آلمانی درباره سفر به فرانسه
مخالفت ماکرون با استعفای وزیر کشور فرانسه
سناتور روس: اعتراضات گسترده در فرانسه یک جنگ داخلی است

چه اتفاقی افتاد؟ به گفته وزارت کشور فرانسه، روز شنبه بیش از نیم میلیون نفر در حدود ۱۱۰ راهپیمایی در سرتاسر کشور شرکت کردند. این بزرگ‌ترین روز اعتراضی از زمان آغاز تظاهرات در حدود یک ماه پیش بود. با این حال، کنفدراسیون عمومی کار، یکی از اتحادیه‌های بزرگ کارگری فرانسه، شمار شرکت‌کنندگان را بیشتر اعلام کرده و گفت ۸۰۰ هزار نفر به خیابان‌ها آمده بودند. در کنار تظاهرات مسالمت‌آمیز، گروه‌هایی از معترضان به تخریب حدود ۱۵۰۰ فروشگاه و تعدادی از نمادهای حکومت فرانسه دست زدند. در پی این حوادث، حدود ۲۰۰۰ نفر بازداشت شدند. در شهر لیموژ، واقع در مرکز فرانسه، آتش‌سوزی ساختمان شهرداری را تقریباً به‌طور کامل ویران کرد. در مارسی، دومین شهر بزرگ کشور، افراد نقاب‌دار وارد یک ساختمان دولتی شدند و سردیس «ماریان» را واژگون کردند؛ ماریان نماد جمهوری فرانسه است.

چرا دانش‌آموزان اعتراض می‌کنند؟ اعتراض‌های دانش‌آموزی از ماه گذشته و در واکنش به نارضایتی از وضعیت مدارس آغاز شد. دانش‌آموزان از فرسودگی زیرساخت‌های مدارس، کلاس‌های بیش از حد شلوغ، برنامه‌های درسی سنگین، کمبود معلم و کارکنان و بودجه ناکافی شکایت دارند. بسیاری از آن‌ها همچنین خواستار اصلاح اساسی سامانه‌های دولتی پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها هستند؛ سامانه‌هایی که به اعتقاد آن‌ها گزینش‌گرانه و ناعادلانه عمل می‌کنند. دانش‌آموزان تاکنون صدها مدرسه را مسدود کرده‌اند. به گفته دولت، دست‌کم ۲۴ مدرسه به آتش کشیده شده یا آسیب دیده‌اند. از ماه سپتامبر تاکنون هزاران نفر بازداشت شده‌اند و بیش از هزار نفر از نیروهای پلیس، دانش‌آموزان و کارکنان مدارس آسیب دیده‌اند. واکنش شدید پلیس نیز بر خشم دانش‌آموزان افزوده است. دادستان‌ها و نهاد ناظر بر عملکرد پلیس دست‌کم ۳۴ پرونده را درباره اتهام‌های مربوط به رفتار غیرقانونی مأموران در جریان اعتراض‌ها بررسی می‌کنند. این پرونده‌ها شامل دو مورد آسیب شدید به نوجوانان است: به گفته مقام‌ها، دست چپ پسری ۱۵ ساله احتمالاً بر اثر انفجار نارنجک صوتی‌ـ‌انفجاری پلیس از بدنش جدا شده است. پسری ۱۴ ساله نیز بر اثر اصابت نارنجک گاز اشک‌آور که یک مأمور از فاصله نزدیک شلیک کرده بود، دچار جراحات شدید و معلولیت شده است.

چرا گروه‌های دیگر به اعتراض‌های دانش‌آموزی پیوستند؟ در طول ماه اکتبر، اتحادیه‌های کارگری و گروه‌های اعتراضی دیگر به‌تدریج به تجمع‌های دانش‌آموزان پیوسته‌اند. آن‌ها با برگزاری راهپیمایی‌های بزرگ‌تر، همبستگی خود را با دانش‌آموزان اعلام کرده و هم‌زمان مجموعه گسترده‌تری از مسائل را به چالش کشیده‌اند. بخشی از معترضان از افزایش هزینه‌های زندگی و بالا رفتن قیمت سوخت خشمگین‌اند؛ افزایش قیمت سوخت که جنگ با ایران نیز از عوامل تشدیدکننده آن بوده است. کشاورزان نیز به‌دلیل افزایش هزینه‌های تولید محصولات کشاورزی به اعتراض‌ها پیوسته‌اند. حساب‌های شبکه‌های اجتماعی مرتبط با جنبش «جلیقه‌زردها» نیز مردم را به شرکت در تظاهرات فراخوانده‌اند. این جنبش نزدیک به یک دهه پیش با اعتراض به افزایش قیمت بنزین و مسائل دیگر، فرانسه را درگیر موجی از تجمع‌ها و اعتراض‌های خیابانی کرده بود. احزاب چپ نیز از این اعتراض‌ها به‌عنوان بخشی از موج گسترده‌تر نارضایتی از امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، حمایت کرده‌اند. مکرون که امکان انتخاب شدن برای بیش از دو دوره را ندارد، به پایان دوران ریاست‌جمهوری خود نزدیک می‌شود. نارضایتی‌های اجتماعی و اعتراض‌های خیابانی سابقه‌ای طولانی در فرانسه دارند. اعتراض‌های دانشجویی سال ۱۹۶۸ نیز تا آستانه سرنگونی دولت پیش رفتند و به تحولات گسترده‌ای در جامعه فرانسه انجامیدند.

پیامدهای سیاسی اعتراض‌ها چیست؟ روز یکشنبه، رهبران راست افراطی و دولت فرانسه گروه‌های چپ افراطی را مسئول آشوب‌ها معرفی کردند. آن‌ها به‌ویژه حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» که یکی از احزاب اصلی چپ‌گرا است را متهم کردند که در شکل‌گیری ناآرامی‌ها نقش داشته است. سباستین لوکورنو، نخست‌وزیر فرانسه، رهبران این حزب را متهم کرد که با ایجاد بی‌اعتمادی نسبت به پلیس در میان دانش‌آموزان معترض، به تشدید تنش‌ها دامن زده‌اند. او همچنین گفت برخی از افرادی که در آشوب‌ها شرکت داشتند، به جریان «چپ افراطی» تعلق دارند. حزب فرانسه تسلیم‌ناپذیر این اتهام‌ها را رد کرده است. ژان‌لوک ملانشون، رهبر این حزب، در مقابل، دولت را مسئول اقداماتی دانست که به گفته او زمینه بروز ناآرامی‌ها را فراهم کرده‌اند.