یادی دوباره از «عقل و سکون در حکمرانی» نوشته شهید علی لاریجانی

حامد زارع نوشت: «در یک نگاه کلی باید گفت کتاب «عقل و سکون در حکمرانی» نوشته علی لاریجانی رویکردی فلسفی دارد و اگر چه رجوعاتی به متن و نص دینی دارد، اما برخوردار از رویکرد عمومی کلامی، فقهی و مذهبی نیست. روح حاکم بر مطالب کتاب نیز آزادی‌خواهانه است و خبری از چپ‌گرایی دلخواه هواداران اسلام سیاسی در آن نیست. نویسنده نه تنها تلاش کرده انحصار دولت در جامعه را رد کند، بلکه به نقد مارکس در نظریه ارزش اضافی نیز پرداخته و در پی اجتهاد در باب تبیین طبقه متوسط در اندیشه ابن‌سینا و علامه طباطبایی بوده است. در یک نگاه کلی باید گفت کتاب رویکردی فلسفی دارد و اگر چه رجوعاتی به متن و نص دینی دارد، اما برخوردار از رویکرد عمومی کلامی، فقهی و مذهبی نیست. روح حاکم بر مطالب کتاب نیز آزادی‌خواهانه و حتی می‌توان گفت لیبرال است و خبری از چپ‌گرایی دلخواه هواداران اسلام سیاسی در آن نیست. نویسنده نه تنها تلاش کرده انحصار دولت در جامعه را رد کند، بلکه به نقد مارکس در نظریه ارزش اضافی نیز پرداخته و در پی اجتهاد در باب تبیین طبقه متوسط در اندیشه ابن‌سینا و علامه طباطبایی بوده است. وجه امتیاز لاریجانی در پردازش فلسفه سینوی نسبت به بقیه پژوهشگران، توجه به وجوه اقتصادی و اجتماعی تفکر فلسفی ابن‌سینا و استخراج اندیشه معطوف به اقتصادی سیاسی از منظر شیخ‌الرئیس است و در این مسیر ثروت‌زایی در اقتصاد ملی، کار و اشتغال و رقابت در فعالیت‌های اقتصادی را در منظومه فکری ابوعلی سینا طرح و بسط می‌دهد (صفحه ۱۰۹ و ۱۱۰) البته نویسنده نمی‌تواند در میدان جاذبه سینوی قرار نگیرد و ضمن اتخاذ پیش‌فرض غیریونانی بودن یا کمتر یونانی بودن شیخ‌الرئیس، نکات منفی تفکر ابن‌سینا نظیر توجیه برده‌داری را به تبعیت او از ارسطو نسبت داده، اما مسائلی مثل نقد دموکراسی، که از نظر لاریجانی نقطه قوت ابن‌سینا است را بدعت خود شیخ‌الرئیس قلمداد می‌کند. این در حالی است که نقد ارسطو از دموکراسی شهره آفاق است و فیلسوف ایرانی نیز به تبعیت او منتقد مردمسالاری است. بسط اعتدال به عنوان عنصر مقوم عدالت نیز آموزه‌ای ارسطویی است که لاریجانی آن را پایه و مایه گسترش طبقه متوسط ارزیابی می‌کند.