انفجار قیمت‌ها در ظهیرالاسلام؛ آیا آرامش به بازار کاغذ بازمی‌گردد؟

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، بازار ظهیرالاسلام در حال حاضر به اوج نوسانات و بی‌نظمی خود رسیده است و قیمت انواع اقلام مصرفی کاغذ و مقوا به شدت افزایش یافته است. در این بین، کاغذ تحریر با بیشترین رشد قیمت، ناشران و چاپخانه‌داران را از این بازار دور کرده است. بر اساس این گزارش، هر بند کاغذ چاپ و تحریر ۷۰ در ۱۰۰ با گرماژ ۷۰ گرم به ۹ میلیون تومان و هر بند کاغذ چاپ و تحریر ۹۰ در ۷۰ به ۸ میلیون تومان رسیده است. این در حالی است که در اوایل تابستان، قیمت این کاغذها ۴ میلیون تومان بود. همچنین، انواع کاغذ گلاسه، مقوای پشت طوسی و کاغذ A4 نیز با افزایش قیمت مواجه شده‌اند، به طوری که هر کیلو کاغذ گلاسه به بیش از ۴۰۰ هزار تومان و هر بسته کاغذ A4 به ۹۰۰ هزار تومان رسیده است.

این افزایش قیمت در بازار کاغذ در شرایطی رخ داده که بازار در ماه‌های اخیر عمدتاً با رکود همراه بوده و اکنون این رکود به وضوح خود را نشان داده است، به گونه‌ای که بسیاری از فروشندگان از عدم ثبت سفارش و خرید و فروش روزانه در این بازار خبر می‌دهند. حمید نیکدل، رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا، در این خصوص به تسنیم می‌گوید: ممکن است در ابتدا به نظر برسد که افزایش قیمت ارز در هفته‌های اخیر دلیل اصلی افزایش قیمت کاغذ است، اما این تنها یکی از دلایل است. عدم واردات کاغذ در ماه‌های گذشته و عدم تخصیص ارز برای واردات از دیگر عوامل موثر در این افزایش قیمت هستند. وی ادامه داد: کاغذهای موجود در بازار با دلار ۱۶۰ هزار تومانی خریداری شده‌اند، اما اکنون با دلار ۲۳۰ هزار تومانی قیمت‌گذاری می‌شوند و این وضعیت نیازمند ورود تعزیرات و سازمان حمایت از مصرف‌کننده به بازار است.

نیکدل همچنین تصریح کرد: شرایط به گونه‌ای است که هر فردی با کارت بازرگانی می‌تواند کاغذ وارد کند، اما چرا باید واردکنندگان کاغذ از اتحادیه‌ها و انجمن‌های مربوطه مجوز نداشته باشند؟ وی از کاهش قابل توجه مشتریان بازار کاغذ در یک ماه گذشته خبر داد و افزود: چاپخانه‌ها و ناشران اکنون با این قیمت‌ها دیگر از بازار خرید نمی‌کنند و منتظرند تا وضعیت مشخص شود. نیکدل با انتقاد از نهادهای ناظر گفت: باید مشخص شود که بنکدار و تاجری که کاغذ را وارد کرده، چرا به بازار عرضه نمی‌کند و چرا در ساعات مشخصی از فروش دست می‌کشند و دوباره فردا فروش دارند. این نوسانات موجب افزایش قیمت‌ها می‌شود. به گفته نیکدل، بیش از ۳۰ درصد قیمت‌های فعلی در بازار با نرخ امروز دلار حباب است که ردپای سوءاستفاده برخی تجار در آن دیده می‌شود. تجاری که کاغذ را وارد می‌کنند و با قیمت دلخواه عرضه می‌کنند.

وی ادامه داد: با توجه به واردات کاغذ A4 در روزهای اخیر و ورود محموله‌ها به کشور، پیش‌بینی ما این است که قیمت این کاغذ از بسته‌ای ۹۰۰ تا یک میلیون تومان به ۷۵۰ هزار تومان کاهش خواهد یافت. همچنین از واردات کاغذ تحریر در ماه‌های آینده خبر داد و گفت: بار تحریر نیز از پاکستان وارد خواهد شد، اما به دلیل افزایش چند برابری هزینه حمل، نمی‌توان پیش‌بینی دقیقی برای کاهش قیمت داشت. در حالی که نیکدل خواستار ورود تعزیرات به بازار برای رفع مشکلات است، جهانگیری، یکی از فروشندگان باسابقه این بازار، معتقد است که ورود تعزیرات در شرایط کنونی کار را خراب‌تر می‌کند، زیرا با پلمب انبارها و اجبار به فروش کالاهای موجود، در آینده دوباره با کاهش کاغذ و افزایش بیشتر قیمت مواجه خواهیم شد.

به گفته جهانگیری، مهم‌ترین مشکل فعلی در افزایش قیمت کاغذ، محدودیت در ورود بار به کشور است، اما وضعیت به این شکل باقی نخواهد ماند و بازار کاغذ به واقعیت‌ها پاسخ خواهد داد. اگر تقاضا کاهش یابد، تجار مجبور به کاهش قیمت خواهند شد. داوود رحمتی، یکی از فروشندگان کاغذ، اما معتقد است که با ورود بار از روسیه در هفته‌های آینده شاهد کاهش قیمت‌ها خواهیم بود و نباید نگران وضعیت فعلی بازار کاغذ که ناشی از هیجان است، باشیم. وی همچنین ورود تعزیرات به بازار را راهگشا ندانست و گفت: اوایل تابستان تعزیرات با ورود به بازار برخی تجار را مجبور به فروش بیشتر کرد، در حالی که تقاضایی وجود نداشت و در نتیجه نظم بازار به هم ریخت و اکنون شاهد گرانی‌ها هستیم.

رحمتی ادامه داد: با توجه به اینکه سال‌هاست تجار ایرانی از چین و اندونزی کاغذ وارد کرده‌اند و بازار روسیه چندان برای تجار ایرانی آشنا نیست، واردات کاغذ از روسیه زمان‌بر است و باید کمی صبر کنیم تا کاغذها برسند و قیمت‌ها تعدیل شود. وی از برخی گشایش‌ها در روند تخصیص ارز نیز خبر داد و گفت: به نظر می‌رسد در هفته‌های آینده وضعیت بهتری در بازار کاغذ و مقوا خواهیم داشت. در پی افزایش قیمت کاغذ تا مرز ۱۰ میلیون تومان، ناشران و چاپخانه‌داران نیز با احتیاط عمل کرده و ترجیح می‌دهند فعلاً کار جدیدی منتشر نکنند، اما نگرانی‌های زیادی درباره تأمین دفاتر برای سال تحصیلی وجود دارد، دفاتری که تولید آن‌ها از ماه‌ها پیش آغاز شده و تا مهرماه نیز ادامه خواهد داشت.

هوشنگ تجدد، واردکننده کاغذ و تولیدکننده دفاتر مشق، در این زمینه به تسنیم گفت: ما بیش از ۷۰ درصد دفاتر مشق ایران را تولید و عرضه می‌کنیم و خوشبختانه هیچ مشکلی در تأمین دفاتر مشق وجود ندارد و با واردات کاغذ از آذرماه سال گذشته، جلوی افزایش قیمت دفاتر را گرفته‌ایم. وی ادامه داد: اکنون یک دفتر مشق ۴۰ برگی را ۳۲ هزار تومان و یک دفتر مشق ۶۰ برگی را ۴۰ هزار تومان عرضه می‌کنیم که نشان می‌دهد افزایش قیمت کاغذ برای حوزه دفاتر مشق نگران‌کننده نیست. به گفته تجدد، گرانی در بازار کاغذ پنج عامل اصلی دارد، اما مهم‌ترین آن افزایش هزینه حمل و نقل است. برای نمونه، ما باری داشتیم که بعد از پنج ماه در بندر کراچی پیاده شد و دوباره در هند پیاده شد و حالا در ام‌القصر عراق پیاده شده است. فروشنده چینی به من می‌گوید بار را به ام‌القصر می‌آورم، اما هر تن ۵۰۰ تا ۶۰۰ دلار هزینه دارد و این افزایش هزینه روی قیمت کاغذ تأثیر می‌گذارد.

تجدّد افزود: دومین عامل این است که ارز دولتی نیز نرخ بالایی دارد و اکنون ارز دولتی ۱۷۰ هزار تومان است که این هم برای واردات گران است. این واردکننده با بیان اینکه در ۴۷ سال گذشته اقتصاد کشور با وجود همه مشکلات و موانع همچنان به کار خود ادامه داده است، گفت: نباید نگران باشیم. اکنون مسیرهای جدیدی برای واردات باز شده است و برخی از روسیه و برخی از عراق بار می‌آورند که از ام‌القصر تا بندر امام خمینی حدود ۱۰۰ کیلومتر راه است و کار را آسان خواهد کرد. به گفته تجدد، با وجود افزایش قیمت تمام شده کاغذ، کاغذ تحریر امروز در بازار باید بندی ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان عرضه شود، نه ۹ تا ۱۰ میلیون تومان. بنابراین قیمت‌ها در بازار فعلی واقعی نیست. این قیمت تمام شده برای اردیبهشت ماه است که کشور هنوز درگیری بیشتری با جنگ داشت. اکنون انتظار می‌رود روند کاهشی‌تری داشته باشیم.

وی همچنین ورود تعزیرات به بازار را موجب برهم خوردن نظم بازار دانسته و معتقد است که با هماهنگی صنف و تعزیرات و سازمان حمایت می‌توان به تعدیل بازار کمک کرد. در همین هفته‌های گذشته، ما قیمت تمام شده کاغذ A4 را بسته‌ای ۸۰۰ تومان اعلام کردیم، هم به اتحادیه تهران و هم به اتحادیه اصفهان، اما اکنون در بازار ۹۵۰ هزار تومان است. تعزیرات می‌تواند در برخورد با این گران‌فروشی وارد بازار شود، اما اگر قرار بر توقیف انبارها باشد، کاغذ گران‌تر خواهد شد. به نظر می‌رسد بازار کاغذ در مقطع فعلی با ترکیبی از چالش‌های وارداتی و هیجانات کاذب روبه‌رو است. اگرچه بخشی از افزایش قیمت‌ها ناشی از هزینه‌های حمل‌ونقل است، اما وجود حباب قیمتی و رفتارهای سودجویانه برخی تجار، تعادل بازار را برهم زده است. بنابراین، ورود نهادهای نظارتی به‌جای اقدامات قهری همچون توقیف انبارها، باید بر پایه هماهنگی با اتحادیه‌ها و شناسایی موانع واقعی تأمین کالا استوار باشد.

با توجه به وعده‌های واردکنندگان مبنی بر ورود محموله‌های جدید از مسیرهای تازه، انتظار می‌رود در صورت تداوم روند تخصیص ارز و ورود بار به کشور، فشار تقاضا کاهش یافته و قیمت‌ها به سمت واقعی شدن و تعادل حرکت کنند. در نهایت، وضعیت کنونی بازار کاغذ حاصل هم‌افزایی چندین عامل زنجیره‌ای از جمله افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، نوسانات ارزی و ورود واسطه‌های غیرحرفه‌ای است که در مجموع شرایطی را رقم زده که قیمت‌ها از نرخ واقعی فاصله گرفته است. نگاه فعالان این حوزه نشان می‌دهد که راهکار برون‌رفت از این بحران نه در اقدامات قهری یا توقیف انبارها، بلکه در تعامل و هماهنگی دقیق نهادهای ناظر با تشکل‌های صنفی نهفته است. در صورتی که مسیرهای جدید واردات با موفقیت بازگشایی شود و تسهیلات ارزی به درستی در اختیار تجار قرار گیرد، می‌توان امیدوار بود که با ورود محموله‌های جدید در هفته‌های پیش رو، حباب قیمت‌ها شکسته شده و بازار به ثبات نسبی بازگردد. این امر برای تداوم فعالیت ناشران و همچنین تأمین آرامش‌بخش اقلام مورد نیاز برای سال تحصیلی پیش رو، ضروری به نظر می‌رسد. تجربه بحران‌های پیاپی در بازار کاغذ و وابستگی شدید این کالای راهبردی به نوسانات ارزی و هزینه‌های گزاف حمل و نقل، بار دیگر ضرورت راهبردی تقویت تولید داخلی را بیش از پیش نمایان می‌سازد. اتکای صرف به واردات در شرایطی که مسیرهای تجاری با انواع موانع بین‌المللی و منطقه‌ای مواجه‌اند، چرخه تأمین کالا را همواره در وضعیت آسیب‌پذیر و شکننده قرار می‌دهد؛ از این رو، احیا و حمایت عملی از ظرفیت کارخانه‌های داخلی تولید کاغذ تحریر نه‌تنها خروج هنگفت ارز از کشور را مهار می‌کند، بلکه با ایجاد یک پشتوانه پایدار و مطمئن برای مصرف بازار داخل، آرامش و ثبات را به حوزه فرهنگ، چاپ و آموزش کشور بازمی‌گرداند.