کاراته در ناگویا؛ از قله آسیا تا فرصت‌های ناپیدا

بیستمین دوره بازی‌های آسیایی با تمام چالش‌ها و موفقیت‌هایش به پایان رسید و کاروان ورزشی ایران با کسب ۱۹ مدال طلا، ۱۸ مدال نقره و ۱۵ مدال برنز، موفق به صعود یک پله‌ای نسبت به دوره گذشته و قرار گرفتن در جایگاه پنجم شد. در این میان، ۱۰ رشته ورزشی با کسب مدال طلا نقش مهم‌تری در موفقیت کاروان ایران ایفا کردند و نمایندگان ۲۱ رشته نیز با کسب مدال به تهران بازگشتند.

کاراته ایران در این دوره نیز، همانند هشت حضور قبلی خود در بازی‌های آسیایی، موفق به کسب مدال طلا شد؛ با این تفاوت که برای نخستین بار در تاریخ این رقابت‌ها، با کسب ۲ مدال طلا و ۳ نقره، بالاتر از قزاقستان، قهرمان دوره گذشته و ژاپن به عنوان میزبان و پرافتخارترین کشور تاریخ بازی‌های آسیایی، به مقام قهرمانی رسید. این دستاورد ارزشمند، جایگاه کاراته ایران را در قاره آسیا بیش از پیش تثبیت کرد.

این موفقیت با توجه به نتایج دوره گذشته، پیشرفت قابل‌توجهی برای کاراته ایران محسوب می‌شود؛ هرچند بررسی تاریخی نتایج نشان می‌دهد که این رشته پیش از این نیز در بازی‌های آسیایی عملکردهای درخشانی داشته است. ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ دوحه و ۲۰۱۴ اینچئون ۳ مدال طلا و ۲ برنز کسب کرد و در بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸ جاکارتا نیز با ۲ طلا، ۳ نقره و ۳ برنز به کار خود پایان داد. از این منظر، دستاورد ناگویا در کنار ارزش قهرمانی تیمی، باید در چارچوب مقایسه با بهترین نتایج ادوار گذشته نیز مورد ارزیابی قرار بگیرد.

نکته متفاوت این دوره نسبت به ادوار گذشته، کاهش سهمیه کشورها در بخش کومیته و حضور تنها سه نماینده در این بخش بود و در صورت استفاده از کاتارو، یک سهمیه از این سه سهمیه نیز کسر می‌شد؛ همانند تصمیمی که در بخش بانوان اتخاذ شد و تیم ما با دو نماینده در کومیته و یک نماینده در کاتای انفرادی در مسابقات حاضر شد. حضور فاطمه صادقی در ترکیب تیم کاتای تیمی کشورمان نیز فرصتی اضافی برای کسب مدال در کاتای تیمی بانوان فراهم کرد.

محدودیتی که اهمیت کسب ۲ مدال طلا و یک نقره در بخش مردان و ثبت عملکردی صد درصدی از نظر مدال‌آوری را دوچندان می‌کند. در بخش کومیته بانوان، اما شرایط متفاوت بود و با وجود انتظارات بالا، ایران از دو نماینده خود در بخش کومیته تنها به یک مدال نقره توسط فاطمه‌زهرا سعیدآبادی دست یافت. در بخش کاتا نیز بانوان ایران در نخستین حضور خود در بازی‌های آسیایی در کاتای تیمی به مدال نقره رسیدند؛ در حالی که فاطمه صادقی، کاتاروی شایسته کشورمان، در بخش انفرادی از رسیدن به مدال بازماند.

مجموع این نتایج باعث شد کاراته پس از کشتی، با کسب ۶ مدال طلا و یک برنز و کانو با ۲ طلا، ۳ نقره و یک برنز، شاگرد سوم ورزش کاروان ایران از نظر تعداد مدال قرار بگیرد و در میان رشته‌های رزمی نیز بهترین عملکرد را به نام خود ثبت کند. با وجود این عملکرد قابل دفاع و کسب مدال‌های ارزشمند، نباید فراموش کرد که کاراته ایران ظرفیت کسب مدال‌های بیشتر و بهبود مرغوبیت مدال‌ها را نیز در ناگویا داشت؛ موضوعی که با توجه به انتظارات بالای مسعود رهنما، رئیس فدراسیون کاراته، می‌تواند در نشست‌های تخصصی و کارشناسی مورد بررسی قرار بگیرد.

رهنما برخلاف بسیاری از رؤسای فدراسیون‌ها، در مدت حضور خود بر ضرورت کسب مدال طلا تأکید ویژه‌ای داشته است. او با توجه به سال‌ها تجربه حضور در سطوح مختلف این رشته، به‌خوبی از ظرفیت‌های کاراته ایران آگاه است و می‌داند که این رشته توانایی دستیابی به نتایجی بهتر از آنچه در ناگویا رقم خورد را نیز دارد. دیدگاه قابل تحسینی که می‌تواند با یک برنامه‌ریزی درست در آینده باعث بازگشت دوباره کاراته ایران به روزهای اوج خود باشد.

تیم مردان ایران در ناگویا با هدایت سجاد گنج‌زاده و نقش پررنگ سیدشهرام هروی، مدیر فنی تیم ملی، نمایشی درخشان داشت و با کسب دو مدال طلای برادران نعمتی و یک نقره توسط علی‌اصغر آسیابری، هر سه سهمیه خود را به مدال تبدیل کرد. اهمیت این دستاورد زمانی بیشتر مشخص می‌شود که ایران در بخش مردان توانست از هر سه فرصت خود به مدال برسد؛ عملکردی که در مقایسه با نتایج سایر کشورها، یکی از شاخص‌ترین دستاوردهای کاراته در این دوره محسوب می‌شود.

درخشش مردان کاراته ایران از جنبه دیگری نیز اهمیت داشت؛ مرتضی نعمتی با کسب مدال طلا، نخستین طلای کاروان ورزشی ایران در بازی‌های آسیایی ناگویا را به دست آورد و تا حدود زیادی فشار روانی ناشی از انتظار برای کسب نخستین مدال طلای کاروان را کاهش داد.

در بخش کومیته بانوان، اما داستان متفاوت بود. بانوان کاراته ایران در شرایطی در ناگویا تنها به یک مدال نقره دست یافتند که پیش از آغاز رقابت‌ها، با توجه به ظرفیت‌های فنی آتوسا گلشادنژاد، ستاره سال‌های اخیر کاراته بانوان و فاطمه‌زهرا سعیدآبادی انتظار می‌رفت نمایندگان کشورمان نتایج بهتری کسب کنند. البته درباره تبدیل رنگ مدال سعیدآبادی به نقره نباید از تاثیر داوری نیز غافل شد؛ جایی که مدال طلای نماینده کشورمان را داوران دو دستی تقدیم کاراته‌کا مالزیایی کردند تا دختران شایسته کاراته بدون کسب مدال طلا به ایران بازگردند.

با این حال، شرایط گلشادنژاد را باید جداگانه بررسی کرد. مصدومیت این کاراته‌کا پیش از مسابقات، شرایط را برای بازگشت او دشوارتر کرده بود و همین مسئله می‌تواند بخشی از دلایل نتیجه به‌دست‌آمده باشد. در عین حال، تغییر وزن او نیز یکی از پرسش‌های قابل طرح در جامعه کاراته است؛ پرسشی که پاسخ به آن نیازمند بررسی شرایط فنی، روند آماده‌سازی و تصمیمات اتخاذشده پیش از مسابقات دارد و در این زمینه نیازمند پاسخگوی کادرفنی و سیدشهرام هروی، مدیرفنی تیم ملی خواهد بود. گلشادنژاد در دو دوره اخیر بازی‌های آسیایی در عین شایستگی به مدال دست پیدا نکرد؛ در حالی که ظرفیت فنی او انتظارات بیشتری را ایجاد کرده بود. مجموعه‌ای از عوامل در این نتیجه نقش داشته‌اند که بررسی دقیق آن‌ها می‌تواند برای برنامه‌ریزی آینده این ورزشکار و تیم ملی بانوان اهمیت زیادی داشته باشد.

در بخش کاتای بانوان، تیم ایران برای نخستین بار در تاریخ بازی‌های آسیایی به مدال نقره کاتای تیمی رسید. دستاوردی ارزشمند که جایگاه این بخش را در کاراته ایران ارتقا داد. با این حال، این مدال می‌توانست به رنگ طلا نیز دربیاید. با توجه به سابقه رویارویی تیم ایران با ویتنام در رویدادهای اخیر، این تصور وجود داشت که نمایندگان کشورمان شانس تبدیل این رقابت به یک پیروزی تاریخی را دارند، اما این فرصت تاریخی در نهایت از دست رفت.

در بخش انفرادی نیز فاطمه صادق، با وجود شایستگی و توانایی‌های فنی خود، نتوانست به مدال برسد تا پرونده کاتای بانوان ایران در ناگویا با یک مدال نقره بسته شود. با وجود این، نخستین مدال آسیایی تیمی در این بخش را باید دستاوردی مهم دانست که می‌تواند مبنایی برای تقویت کاتا در سال‌های آینده باشد.

با همه این تفاسیر و با در نظر گرفتن مدت کوتاه حضور مسعود رهنما در رأس فدراسیون کاراته، نتایج این رشته در بازی‌های آسیایی ناگویا عملکردی قابل دفاع و ارزشمند بود. با این حال، همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، کاراته ایران ظرفیت درخشش بیشتر و کسب نتایج بهتر را نیز داشت. مهم‌ترین موضوع بعد از پایان بازی‌های آسیایی برای فدراسیون کاراته عبور از مرحله ارزیابی کلی و ورود به بررسی دقیق نقاط قوت و ضعف است. فدراسیون کاراته باید با تحلیل عملکرد ورزشکاران، کادر فنی و روند آماده‌سازی تیم‌ها، مشخص کند که چه عواملی به موفقیت‌های ناگویا منجر شد و چه فرصت‌هایی برای کسب مدال‌های بیشتر از دست رفت. توجه جدی‌تر به رده‌های پایه، برنامه‌ریزی بلندمدت، ارزیابی مستمر عملکرد ملی‌پوشان و بررسی تصمیمات فنی پیش از رقابت‌های مهم، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر کاراته ایران را برای دوره آینده هموار کند.

قهرمانی در ناگویا پایان خوشایندی برای این دوره بود، اما برای رشته‌ای با ظرفیت‌های فنی و سابقه مدال‌آوری کاراته ایران، نباید به نقطه پایان تبدیل شود. برنامه‌ریزی برای بازی‌های آسیایی ۲۰۳۰ دوحه باید از همین حالا آغاز شود تا یکی از رشته‌های پرافتخار و امیدبخش ورزش ایران بتواند در دوره آینده، علاوه بر تکرار موفقیت‌های خود، گام دیگری به سوی نتایجی درخشان‌تر بردارد.