هشدار درباره آینده تخصص‌های مادر پزشکی: راهکارهایی برای نجات رشته‌های کم‌متقاضی

اجتماعی به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، حرفه پزشکی در ایران به مدت طولانی به عنوان مسیری شناخته شده برای دستیابی به جایگاه‌های حرفه‌ای و اجتماعی مطرح بوده است. با این حال، در سال‌های اخیر، پایان دوره پزشکی عمومی برای بسیاری از پزشکان به معنای آغاز رقابت برای ورود به تخصص نبوده است. امروزه چالش‌ها فراتر از دشواری قبولی در آزمون دستیاری رفته و در برخی رشته‌ها، مشکل اصلی یافتن متقاضی برای صندلی‌های تخصصی است. کاهش تمایل به ورود به دوره‌های تخصصی، به ویژه در رشته‌های مادر و ضروری برای نظام سلامت، به یکی از نگرانی‌های جدی سیاست‌گذاران این حوزه تبدیل شده است. کمبود ورودی به برخی رشته‌ها اثرات خود را بلافاصله نشان نمی‌دهد و ممکن است چند سال بعد، زمانی که پزشکان باید به ارائه خدمات تخصصی بپردازند، خود را به شکل کمبود متخصص و دشواری دسترسی بیماران به خدمات فوق تخصصی نمایان کند.

در سال‌های اخیر، نظام سلامت برای مقابله با کمبود پزشک، مسیر افزایش ظرفیت پزشکی را در پیش گرفته است. بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، از سال 1400 قرار شد سالانه 20 درصد به میزان پذیرش دانشجو در مقطع پزشکی عمومی افزوده شود. با این حال، سیاست‌گذاران و صاحب‌نظران حوزه سلامت تأکید می‌کنند که نظام سلامت تنها به افزایش تعداد پزشکان عمومی نیاز ندارد. با پیشرفت‌های علمی در جهان، بخش مهمی از زنجیره درمان به پزشکان متخصص و فوق تخصص وابسته است و اگر ورود پزشکان به این رشته‌ها کاهش یابد، حتی افزایش تعداد دانشجویان پزشکی در مقطع عمومی نیز نمی‌تواند مشکل را حل کند. این نگرانی به ویژه در مورد برخی رشته‌های مادر جدی‌تر شده است؛ به طوری که در سال‌های اخیر ظرفیت‌هایی در رشته‌هایی مانند بیهوشی و طب اورژانس خالی مانده و در برخی رشته‌های دیگر نیز نشانه‌های کاهش استقبال مشاهده شده است.

سیاست‌گذاران باید به این سوال پاسخ دهند که چگونه می‌توان پزشکان را به سمت رشته‌هایی هدایت کرد که کشور به آن‌ها نیاز دارد. در آستانه یکم شهریورماه، روز پزشک، دکتر رضا لاری‌پور، سخنگوی سازمان نظام پزشکی، در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم نسبت به وضعیت رشته‌های کم‌متقاضی در تخصص‌های پزشکی هشدار داد و اظهار کرد: رشته‌های تخصصی مانند بیهوشی، طب اورژانس، اطفال و برخی رشته‌های دیگر اکنون با کاهش استقبال مواجه هستند. برخی رشته‌های جراحی از جمله جراحی توراکس، فوق‌تخصص جراحی قلب، جراحی قلب اطفال و جراحی کودکان نیز با کمبود متقاضی روبرو هستند.

وی افزود: یکی از مسائل مهم در این زمینه، اقتصاد است. تا زمانی که اقتصاد یک رشته با مشکلات اساسی مواجه باشد، توجه افراد به سمت کسب درآمد بیشتر و داشتن شرایط بهتر معطوف می‌شود. جامعه پزشکی نیز از این قاعده مستثنی نیست و این موضوع در انتخاب رشته پزشکان تأثیرگذار است. در پاسخ به این سوال که آیا پذیرش مستقیم در برخی رشته‌های تخصصی تأثیری بر افزایش تمایل پزشکان به ورود به این رشته‌ها داشته است، بیان کرد: به نظر می‌رسد با وجود اجرای طرح‌هایی مانند ورود مستقیم به رشته‌های کم‌متقاضی، وضعیت ورودی‌ها تا حدودی بهتر شده است. برای مثال، در سال‌های گذشته در دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه علوم پزشکی تهران یا دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اگر ظرفیت یک رشته حدود 60 تا 70 نفر بود، ممکن بود کمتر از 15 نفر از ظرفیت آن تکمیل شود. اکنون به نظر می‌رسد شرایط در برخی از دانشگاه‌های مطرح بهتر شده و حتی ممکن است حدود 50 نفر از ظرفیت تکمیل شود.

البته این الزاماً به معنای بهبود شرایط در تمام دانشگاه‌های کشور نیست و ممکن است در برخی دانشگاه‌ها همچنان این مشکل وجود داشته باشد. اما افراد تمایل دارند به سمت رشته‌هایی بروند که آینده مطمئن‌تر و شرایط اقتصادی بهتری دارند. تعرفه‌های نامناسب در برخی رشته‌ها یکی از عواملی است که وضعیت را به اینجا رسانده است. اگر تعرفه‌ها در رشته‌هایی مانند بیهوشی، اطفال، طب اورژانس و بسیاری از رشته‌های مادر به طور منطقی تعیین شود، می‌توان انتظار داشت استقبال از این رشته‌ها افزایش یابد.

لاری‌پور ادامه داد: در کنار اصلاح تعرفه‌ها، راه‌های تشویقی دیگری نیز وجود دارد که می‌توان برای جذب پزشکان به این رشته‌ها در نظر گرفت. برای مثال، کاهش یا معافیت مالیاتی برای پزشکان این رشته‌ها، افزایش تعرفه خدمات، ارائه تسهیلات و وام‌های مختلف و همچنین مشوق‌هایی در حوزه تحصیلات فرزندان یا سهمیه‌ها و امکاناتی که می‌توان در نهادهای مختلف، از جمله در حوزه خودرو و سایر تسهیلات، در نظر گرفت، می‌تواند به‌عنوان مشوق مورد استفاده قرار گیرد.

وی با ارائه مثالی از تفاوت رشته‌های کم‌متقاضی با سایر رشته‌ها گفت: برای مثال، جراحی قلب اطفال رشته بسیار سختی است؛ یک پزشک باید پس از گذراندن دوره پزشکی عمومی وارد جراحی عمومی و سپس فوق تخصص جراحی قلب اطفال شود که این رشته نیاز به تبحر بالایی دارد و در عین حال دریافتی در این رشته متناسب با سختی آن نیست. جذابیت برای ورود به این تخصص نه در مشوق‌ها و نه در تعرفه‌ها و تسهیلات در نظر گرفته شده برای ادامه تحصیل در این تخصص وجود ندارد. در حالی که در حوزه خدمات زیبایی، تعرفه واحدی برای یک خدمت وجود ندارد و قیمت خدمات زیبایی سلیقه‌ای تعیین می‌شود که همین امر جذابیت برای ورود پزشکان به این حوزه را بیشتر کرده است.

از سوی دیگر، با توجه به اینکه پزشکان در رشته‌هایی مانند طب اورژانس و بیهوشی امکان داشتن مطب ندارند، ورودی به این رشته‌ها کاهش یافته است. یک راهکار ساده این است که برای چنین رشته‌هایی حق محرومیت از مطب بالاتری در نظر گرفته شود. این اقدامات می‌تواند به‌عنوان بسته‌ای از مشوق‌ها برای رشته‌های کم‌متقاضی مورد توجه قرار گیرد. سخنگوی سازمان نظام پزشکی ادامه داد: طبیعتاً وقتی مشوق‌های یک رشته افزایش پیدا کند، افراد نیز سختی‌های آن رشته را بیشتر می‌پذیرند. باید توجه داشت که حجم منابع و کتاب‌های تخصصی در برخی از این رشته‌ها بسیار بالاست و گاهی منابع آن‌ها به چند هزار صفحه می‌رسد. پزشکان این رشته‌ها همچنین با کار بسیار سخت و سنگینی مواجه هستند و طبیعی است که این شرایط با برخی رشته‌های سه یا چهار ساله‌ای که پس از ساعات بعدازظهر عملاً مسئولیت و شیفت چندانی ندارند، قابل مقایسه نباشد.

برخی رشته‌ها به‌گونه‌ای هستند که از نظر شرایط کاری و اقتصادی، جذابیت بیشتری دارند. در مجموع، ایجاد مشوق‌های لازم در حوزه درمان برای رشته‌های مادر پزشکی می‌تواند کمک‌کننده باشد تا این رشته‌ها ظرفیت‌های خود را تکمیل کنند و پزشکانی که اکنون در این رشته‌ها مشغول به تحصیل یا فعالیت هستند، با انگیزه بیشتر و اشتیاق بیشتری به مردم خدمت کنند.

وی تأکید کرد: برای رشته‌های مادر پزشکی، مجموعه‌ای از مشوق‌ها وجود دارد که وزارت بهداشت می‌تواند با کمک دولت برای آنها در نظر بگیرد. این موضوع فقط به رشته‌هایی مانند بیهوشی، داخلی، اطفال و طب اورژانس محدود نمی‌شود و در برخی رشته‌های جراحی و فوق تخصصی نیز لازم است مشوق‌های مؤثر و متناسبی در نظر گرفته شود.

انتهای پیام/