هرمزگان؛ قهرمان ایستادگی ایران در ۲۴۰ روز نبرد

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، در فاصله اسفندماه سال ۱۴۰۴ تا مهرماه سال ۱۴۰۵، ساحل خلیج فارس و امواج پایدار و تاریخی تنگه هرمز، شاهد یکی از پیچیده‌ترین و سرنوشت‌سازترین نبردهای نظامی و پدافندی در تاریخ معاصر خاورمیانه بود. استان هرمزگان در ادبیات راهبردی جهانی، نه تنها یک جغرافیا یا منطقه اداری ساده، بلکه به عنوان قلب تپنده انرژی، شریان ترانزیت دریایی، نقطه اتصال تجارت بین‌المللی و دژ پدافندی ایران در آب‌های آزاد شناخته می‌شود. این موقعیت منحصر به فرد باعث شد تا با شعله‌ور شدن آتش جنگ، این استان ساحلی به اولین و سنگین‌ترین هدف برای عملیات‌های هوایی و موشکی متخاصمان تبدیل شود؛ تهاجمی سازمان‌یافته که هدف اصلی آن فلج کردن چرخه‌های زیستی، قطع شریان‌های ترانزیتی، انهدام توان اقتصادی و ایجاد رعب عمومی در میان اهالی جنوب بود. برای درک دقیق و علمی این پرونده تاریخی، نیاز به مرزبندی‌های روشن روش‌شناختی و تفکیک دقیق لایه‌های زمانی وجود دارد. در ادبیات رسانه‌ای و گزارش‌های تحلیلی، دو فاز متمایز ثبت شده است. فاز نخست که به «جنگ ۴۰ روزه» یا «جنگ رمضان» معروف است، از صبحگاه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز و با اعلام یک وقفه و آتش‌بس موقت در بامداد ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ متوقف شد. فاز دوم که در ادبیات نظامی و بومی تحت عنوان «جنگ هرمز» شناخته می‌شود، از اواسط خرداد و تیرماه ۱۴۰۵ با تهاجم مجدد به پل‌ها، بنادر، شبکه آب شرب و محلات مسکونی اوج گرفت و تا رویدادهای تلخ شهریورماه و روند مستندسازی‌های حقوقی در مهر ۱۴۰۵ ادامه یافت. تفکیک این بازه‌های زمانی و پایبندی به تفکیک میان رخدادهای تأییدشده میدانی، اطلاعیه‌های رسمی استانداری و نیروهای مسلح، گزارش‌های نهادهای بین‌المللی حقوق بشر و پاسخ‌های تلافی‌جویانه دارای اعلامیه رسمی، شالوده اصلی این گزارش را تشکیل می‌دهد. روایتی که پیش رو دارید، روایتی خردورزانه، تفصیلی و روایی از ۲۴۰ روز نبرد ناخواسته است؛ روایتی از داغ‌های سنگین انسانی و جنایات مستقیم ارتش آمریکا و متخاصمان، در کنار بازخوانی حماسه‌های بی‌نظیر مهندسی، بازسازی‌های معجزه‌آسا، تسلط پدافندی بر آبراه هرمز و ایستادگی تاریخی مردمی که در جنوبی‌ترین نقطه ایران، اجازه ندادند پرچم عزت و اقتدار کشور بر زمین بیفتد.

فصل اول: اسفند خونین میناب؛ وقتی جنگ از کلاس درس آغاز شد
صبح شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با ماه مبارک رمضان، در حالی که آفتاب گرم جنوب تازه بر فراز نخلستان‌های میناب برآمده بود، حوادث به گونه‌ای رقم خورد که چهره استان هرمزگان برای همیشه تغییر کرد. در مجتمع آموزشی دخترانه «شجره طیبه» میناب، کلاس‌های درس با نغمه‌های قرآنی دانش‌آموزان خردسال و تدریس معلمان آغاز شده بود. ساعت حوالی ۱۰:۴۵ صبح را نشان می‌داد که غرش هولناک هواگردهای نظامی و اصابت متوالی و دقیق مهمات سنگین هدایت‌شونده، ساختمان‌های آموزشی این مرکز را به تلی از خاکستر، دود و آوار تبدیل کرد. حجم تخریب به حدی سنگین و شتاب حادثه به قدری هولناک بود که در همان دقایق اولیه، شایعات و آمارها فضای شهر را فراگرفت. کاسبان و اهالی میناب با پای پیاده به سوی مدرسه شتافتند تا پیکرهای خونین کودکان را از زیر آوار سیمانی بیرون بکشند. مسئولان محلی و بنیاد شهید استان هرمزگان در جمع‌بندی‌های ثانویه، آمار شهدای این جنایت مستقیم را ۱۶۸ نفر اعلام کردند و یادآور شدند که بیش از اکثریت قربانیان این حادثه را زنان، کودکان خردسال و کادر آموزشی تشکیل می‌دادند. در همین حال، سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر نیز به بررسی ابعاد حادثه پرداختند؛ سازمان عفو بین‌الملل در گزارش تحقیقی و مستقل خود این اقدام را غیرقانونی و نقض آشکار قوانین بین‌المللی دانست. اصابت مستقیم مهمات هدایت‌شونده دقیق به سقف کلاس‌های درس، جایی برای فرض اشتباه محاسباتی باقی نگذاشت. پرونده این حادثه با تعیین ۱۴ کارشناس رسمی دادگستری، جمع‌آوری بقایای مهمات و داده‌های راداری، به صورت یک پرونده حقوقی و کیفری بین‌المللی تدوین و کیفرخواست آن توسط دادگستری استان صادر شد. از بُعد پاسخ‌های نظامی، بر خلاف برخی تصوّرات رسانه‌ای، پاسخ جمهوری اسلامی ایران در همان ساعات اولیه، در قالب موج نخست عملیات گسترده و منطقه‌ای «وعده صادق ۴» شکل گرفت؛ عملیاتی موشکی و پهپادی که طی آن مواضع متخاصمان و پایگاه‌های ارتش آمریکا در بحرین، قطر، کویت و امارات هدف ضربات سنگین قرار گرفتند تا نشان داده شود که آغاز جنگ با غیرنظامیان، تمام عقبه پشتیبانی دشمن در منطقه را ناامن خواهد ساخت.

فصل دوم: ترور زیرساخت‌های زیستی؛ جنگ با آب شرب و پاسخ مستند در «الجفیر»
هنوز چند روز از فاجعه میناب نگذشته بود که متخاصمان جبهه جدیدی را گشودند: هدف قرار دادن شریان‌های حیاتی و زیستی مردم استان. در ۱۶ اسفند ۱۴۰۴، تأسیسات آب‌شیرین‌کن جزیره قشم با ظرفیت تولید روزانه ۱۲ تا ۱۵ هزار مترمکعب آب شرب، آماج حملات موشکی قرار گرفت. اصابت موشک‌ها به پمپ‌های اصلی و خطوط انتقال، موجب شد تا شریان آبرسانی به حدود ۳۰ روستای جزیره قشم به طور کامل قطع شود. در اقلیم گرمسیر جنوب، آب صرفاً یک نیاز خدماتی نیست، بلکه شریان اصلی حیات، ماندگاری در روستاها و پایداری مراکز درمانی است. در حادثه آب‌شیرین‌کن قشم یک توالی زمانی، بیانیه رسمی و رابطه علت‌ومعلولی کاملاً مستند به ثبت رسید. روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در همان روز طی بیانیه‌ای صریح و رسمی اعلام کرد که در پاسخ تلافی‌جویانه به هدف قرار گرفتن زیرساخت زیستی مردم قشم، پایگاه تروریستی ارتش آمریکا موسوم به «الجفیر» در بحرین را با شلیک انبوهی از موشک‌های نقطه‌زن سوخت جامد و مایع در هم کوبیده است. این پاسخ مستقیم، توسط شبکه‌های خبری بین‌المللی نظیر الجزیره نیز به عنوان یک معادله بازدارنده صریح میان انهدام زیرساخت غیرنظامی در قشم و پاسخ موشکی در بحرین گواهی شد. این تهاجم به منابع آب شرب، در ماه‌های خرداد و تیر ۱۴۰۵ نیز تکرار شد. در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵، دو مخزن بزرگ ذخیره آب شرب در بخش بمانی شهرستان سیریک با مجموع ظرفیت ۲۵۰۰ مترمکعب هدف قرار گرفتند که شبکه آبرسانی شهر کوهستک و ۱۰ روستای مجاور با ۲۰ هزار نفر جمعیت را از مدار خارج کرد. اما در این نقطه، حماسه مدیریت جهادی هرمزگان جلوه‌گر شد؛ نیروهای فنی آبفا و گروه‌های جهادی با حضور در منطقه، ظرف کمتر از ۱۲ ساعت خطوط کنارگذر اضطراری را احداث کرده و آب را به شبکه بازگرداندند. همزمان، دادگستری استان هرمزگان پرونده هدف‌گیری عمدی مخازن آب غیرنظامیان را به عنوان پرونده جنایت جنگی در مراجع بین‌المللی به جریان انداخت. در تیرماه نیز تاسیسات آب‌شیرین‌کن بونجی در غرب جاسک هدف قرار گرفت که با گسیل سریع تانکرهای آبرسانی و بازسازی فوری تجهیزات، مانع از بروز بحران انسانی در ۲۰ روستای منطقه گردید.

فصل سوم: بندرعباس زیر آتش؛ شهری که صوت جنگ را زیست
با وارد شدن جنگ به دومین هفته خود، بندرعباس به عنوان مرکز سیاسی، تجاری و نظامی استان، به یکی از کانون‌های اصلی مبادله آتش تبدیل شد. از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، حملات به تاسیسات نظامی گزارش شد و در ۱۲ اسفند، انفجار در محدوده شهرک صنعتی بندرعباس به وقوع پیوست. در ۱۴ اسفند، مناطق اطراف بندر شهید باهنر و مناطق نظامی هدف قرار گرفتند و از ۱۷ تا ۲۰ اسفند، موج فشرده‌ای از حملات هوایی چندین نقطه را در مرکز هرمزگان مورد هدف قرار دادند و در فاصله ۲۱ تا ۲۸ اسفند، نیز شنیدن صدای انفجار در بندرعباس گزارش شد. اما نقطه عطف و دردناک این نبرد، عبور جنگ از تاسیسات نظامی و سرایت آن به قلب محلات مسکونی مرکز استان در فروردین‌ماه بود. در ۵ فروردین ۱۴۰۵، اصابت موشک به یک منطقه مسکونی در بندرعباس شهادت ۲ شهروند و مجروح شدن ۲ تن دیگر را رقم زد. در ۱۰ فروردین ۱۴۰۵، محله مسکونی «دوهزار» بندرعباس هدف قرار گرفت که طی آن ۱ شهروند به شهادت رسید و ۷ نفر، از جمله چند زن و کودک، مجروح شدند. پاسخ‌های نیروهای مسلح ایران به سلسله‌حملات رخ‌داده در بندرعباس، برخلاف نمونه قشم، به صورت تک‌به‌تک و ۱:۱ اعلام نشد. طبق مستندات و اطلاعیه‌های رسمی، توان موشکی و پهپادی ایران در قالب موج‌های پی‌درپی عملیات «وعده صادق ۴» مراکز فرماندهی، پشتیبانی و لجستیک ارتش آمریکا در سراسر منطقه را زیر ضربات خردکننده قرار داد تا موازنه وحشت و بازدارندگی در سراسر خلیج فارس تثبیت شود.

فصل چهارم: آتش بر سفره صیادان؛ انهدام بنادر و حماسه معیشت دریایی
هدف‌گیری ناوگان صیادی و بنادر تجاری کوچک، بخش دیگری از راهبرد متخاصمان برای فلج کردن اقتصاد بومی جنوب بود. در روزهای ۱۳ و ۱۴ فروردین ۱۴۰۵، اسکله صیادی دوحه در قشم و اسکله صیادی-تجاری بندر چارک آماج حملات هوایی قرار گرفتند. در جریان حمله به بندر چارک، شلیک راکت‌ها موجب شهادت یک شهروند به نام بهنام طراری، مجروح شدن ۳ نفر، انهدام سالن مسافربری و اتاق مانیتورینگ پایانه دریایی و وارد آمدن آسیب سنگین به شناورهای لندینگ‌کرافت شد. در ۱۵ فروردین نیز در محدوده کارخانه سیمان بندرخمیر هدف حمله پهپادی قرار گرفت، اما چرخ‌های تولید این واحد صنعتی بزرگ حتی برای یک روز متوقف نشد. عمق خسارات وارده به بخش معیشت دریایی هرمزگان در جریان تور نظارتی قوه قضائیه در ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ از اسکله صیادی پشت‌شهر بندرعباس برملا شد. طبق آمارهای رسمی دادگستری و اداره‌کل شیلات استان، در طول دوران جنگ در مجموع ۷۶۰ فروند شناور صیادی و تجاری صدمه دیدند. از این تعداد، ۴۲۰ فروند قایق و شناور صیادی دچار خسارت شدند که شامل انهدام کامل ۷۰ فروند لنج بزرگ صیادی بود. همچنین ۳۴۰ شناور تجاری و لندینگ‌کرافت آسیب دیدند، ۱۲ صیاد زحمت‌کش به شهادت رسیدند و ۷ نفر مجروح شدند. مدیرکل شیلات استان هرمزگان کل خسارات مالی بخش شیلات را ۴.۵ هزار میلیارد تومان (۴.۵ همت) برآورد کرد که ۳.۵ همت آن مستقیماً به سرمایه شخصی صیادان و ۱ همت به زیرساخت‌ها و اسکله‌ها وارد شده بود. این در حالی بود که بیش از ۵۰ هزار نفر از جامعه ۶۰ هزار نفری صیادان استان به صورت مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر این مخاطرات قرار گرفتند. با این حال، با تخصیص اعتبارات اضطراری توسط دولت و بازسازی سریع حوضچه‌ها توسط نهادهای حمایتی، دریانوردان جنوب هرگز ساحل و دریا را خالی نکردند.

اصابت پهپاد ناشناس به لنج در سیریک؛ سه نفر زخمی شدند
در ادامه رخدادهای مرتبط با سواحل و آبراه‌های هرمزگان، صبح چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵، یک فروند پهپاد ناشناس به یک لنج متعلق به محدوده‌های کرگان و کلاهی در شهرستان سیریک اصابت کرد. بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان، در پی این حادثه سه نفر از خدمه لنج مجروح شدند و در گزارش اولیه، شهادت هیچ یک از این صیادان اعلام نشد. پس از وقوع حادثه، بیمارستان سیریک در حالت آماده‌باش قرار گرفت و یک دستگاه آمبولانس به اسکله اعزام شد تا اقدامات لازم برای رسیدگی به مصدومان انجام شود.

فصل پنجم: «جنگ هرمز» و شبِ انهدام شریان‌های مواصلاتی
با پایان یافتن وقفه چندماهه و آغاز فاز دوم درگیری‌ها در تیرماه ۱۴۰۵ تحت عنوان «جنگ هرمز»، متخاصمان راهبرد جدیدی را به اجرا گذاشتند: قطع شبکه راه‌ها، پل‌ها و شریان‌های ارتباطی استان هرمزگان با مرکز کشور. در شب ۲۶ تیر تا بامداد ۲۷ تیر ۱۴۰۵، موج گسترده‌ای از حملات موشکی به شریان‌های مواصلاتی استان آغاز شد. هولناک‌ترین حادثه در محور ارتباطی بندرخمیر و بر روی پل گچین و‌کهورستان رخ داد. اصابت مستقیم موشک، دهانه اصلی پل را منهدم کرد و در همان لحظه چند خودروی عبوری دچار حادثه شدند که به شهادت ۷ شهروند و مجروح شدن ۹ نفر انجامید. همزمان، اصابت موشک به محله تپه‌الله بندرعباس ۱ شهید و ۸ مجروح بر جای گذاشت و ایستگاه انشعاب راه‌آهن بندرعباس نیز آسیب دید. طبق گزارش معاون عمرانی استانداری هرمزگان، در این موج از حملات، در مجموع ۹ پل راهبردی در شهرستان‌های بندرعباس، بندرخمیر و رودان و ۲ تونل اصلی در محور بندرعباس-حاجی‌آباد (از جمله تونل شهید میرزایی) آسیب دید.