نگرانی تازه ترکیه از شرق مدیترانه؛ گسترش عمیق نفوذ اسرائیل در قبرس

بین الملل به گزارش گروه بین الملل باور خبربه نقل از تسنیم، اختلافات ترکیه و اتحادیه اروپا اکنون وارد مرحله‌ای شده است که می‌توان گفت مساله قبرس در صدر همه چالش‌ها قرار گرفته است. آنکارا خواستار استقلال ترک‌های شمال جزیره و به رسمیت شناخته شدن ساختاری با عنوان «جمهوری ترک قبرس شمالی» است؛ اما قبرس، یونان، اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد با این طرح مخالفت می‌کنند.

با این حال، نگرانی‌های ترکیه درباره تحولات جزیره صرفاً به رویکردهای یونان، قبرس و اتحادیه اروپا محدود نمی‌شود و پای تهدیدات پنهان رژیم صهیونیستی نیز در میان است. روزنامه «گازته» چاپ آنکارا با انتشار گزارشی مفصل مدعی شد که تیم ویژه بنیامین نتانیاهو به‌صورت آرام و زیرپوستی در حال زمینه‌سازی برای شکل‌گیری «اسرائیلِ دوم» در قبرس است؛ موضوعی که در نگاه آنکارا باید به عنوان تهدیدی برای امنیت ملی تلقی شود.

روزنامه گازته همچنین روند را فقط به تحرکات آشکار رژیم اسرائیل محدود ندانست و تاکید کرد ترکیه باید درباره بخش پنهان ماجرا نیز تحقیق کند. این روزنامه به مصاحبه برخی رسانه‌های یونانی با جری کاسیفوس، مورخ و استاد دانشگاه، اشاره می‌کند که او در دیدار با شماری از نمایندگان پارلمان اروپا، سرنخ‌هایی درباره پرونده قبرس ارائه داده است.

کاسیفوس نسبت به اقداماتی از سوی صهیونیست‌ها در جزیره ابراز نگرانی کرده و افزایش خرید زمین در پوشش جهانگردهای سالمند یهودی را یک تهدید ژئوپولیتیکی توصیف کرده است. او گفته است: «از برخی جهات، احتمالاً به ترک‌های جزیره ظلم کرده‌ایم. باید بیشتر به آنها توجه کنیم. پس از بالا رفتن تنش در اسرائیل، بسیاری از شهروندان این رژیم به جزیره گریختند و در آنجا زمین خریدند. این روندِ سریع و گسترده باید متوقف شود، زیرا ممکن است یک اسرائیل دوم در ابعاد کوچک در جزیره ما شکل دهند».

این استاد دانشگاه ادامه داد: «باید از گذشته درس گرفت. روزی آنها موفق می‌شوند بهترین زمین‌های ما را بخرند؛ همان‌طور که بهترین زمین‌های فلسطین را خریدند. اگر روند مهاجرت و خرید ملک به این شکل ادامه یابد، آن‌وقت آنها اسرائیل دوم را در جنوب جزیره ایجاد خواهند کرد. افزایش تقاضا نیز مالکیت خانه را برای جوانان یونانی قبرسی دشوار می‌کند».

کاسیفوس با بیان اینکه منافع منطقه‌ای ترکیه و اسرائیل در جنگ قدرت خاورمیانه با هم در تضاد است، احتمال وقوع درگیری میان دو طرف را مطرح کرد. او همچنین در گفت‌وگو با پاناییوتو، نماینده پارلمان اروپا، تاکید کرده تشکیل ائتلاف قبرس – یونان – رژیم اسرائیل برای مردم جزیره خطرناک است و این خطای تاریخی باید متوقف شود.

به گفته کاسیفوس: «اروپا در برابر نسل‌کشی اسرائیل در غزه سکوت کرد و حالا در برابر ائتلاف دو کشور مهم و حساس در شرق مدیترانه با اسرائیل نیز سکوت می‌کند. این روند خطرناک است و کشورهای اروپایی باید تل‌آویو را تحریم کنند».

مورخ یونانی-قبرسی درباره وقایع سال ۱۹۶۳ میلادی و درگیری مسلحانه گسترده میان ترک‌ها و یونانی‌ها در جزیره نیز اظهار کرده است: «ما با ترک‌ها بدرفتاری کردیم. ما در قبرس کارهایی انجام دادیم که نباید انجام می‌دادیم. در ابتدا با ترک‌های قبرسی بدرفتاری کردیم. تحقیقات ما نشان می‌دهد قبل از آن درگیری‌ها در روستاهای قبرس، میان طرفین همزیستی مناسبی وجود داشت که همراه با تعامل بود. این دو جامعه باید دوباره به هم نزدیک شوند؛ باید دیدار و بازدید انجام شود، پشت یک میز نشست و با هم غذا خورد».

این مورخ همچنین مسئولیت جنگ ۱۹۷۴ میلادی در جزیره را متوجه انگلیس دانسته و معتقد است تجزیه قبرس کار کیسینجر بوده، نه دولت ترکیه. او در عین حال یادآور شده که در دوران جنگ سرد، سیا نیز از ترکیه به شکل ابزاری استفاده می‌کرد؛ اما در هر صورت تاکید کرده نباید نسبت به ترک‌ها نفرت ایجاد شود.

کاسیفوس راهکار را تقویت روابط اقتصادی میان ترکیه و یونان و گسترش آن در عرصه‌های سیاسی عنوان کرده و گفته است: «اگر ترکیه و یونان روابط خوبی داشته باشند، مشکلات مربوط به پرونده قبرس نیز حل می‌شود. جزیره قبرس مانند یک ناو هواپیمابر بزرگ در شرق مدیترانه موقعیت ویژه‌ای دارد؛ اما برخلاف ناوهای هواپیمابر، قابل غرق کردن نیست. موقعیتی دارد که در آن، منافع ترکیه، اسرائیل و ایالات متحده در هم تنیده شده و آینده قبرس را شکل خواهد داد».

حرکت خزنده رژیم اسرائیل، موضوعی است که اندیشکده‌های سیاسی و کارشناسان حوزه دفاعی و امنیت ملی در سال‌های اخیر به آن توجه دارند. آنان افزایش نفوذ اسرائیل در ساختارهای دفاعی و اطلاعاتی قبرس و یونان طی پنج سال گذشته را نشانه‌ای جدی دانسته و معتقدند نصب سامانه‌های راداری اسرائیلی، آمریکایی و انگلیسی، ورود پیمانکاران صهیونیست به پروژه‌های فرودگاهی و تسلیحاتی یونان و قبرس و همچنین خرید اراضی مرغوب جنوب جزیره توسط یهودیان ثروتمند، بخش‌هایی از یک پازل بزرگ برای تغییر موازنه‌های ژئوپولیتیک در شرق مدیترانه است.

علاوه بر گزارش روزنامه گازته، رسانه آلمانی «دویچه وله» نیز از افزایش خرید ملک و سرمایه‌گذاری اسرائیلی‌ها در جمهوری قبرس طی سه سال گذشته خبر داده و تصریح کرده شماری از سرمایه‌گذاران نیز به‌صورت دائم در جزیره مستقر شده‌اند. این گزارش به داده‌هایی اشاره می‌کند که می‌تواند برای قبرس، یونان و ترکیه نگران‌کننده باشد.

به گزارش دویچه وله، بر اساس اطلاعات اداره ثبت اراضی قبرس که در پارلمان ارائه شده، در فاصله ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ و در مناطق ساحلی لارناکا، پافوس و لیماسول، مجموعاً ۳ هزار و ۸۵۱ انتقال ملک و قرارداد فروش با خریداران اسرائیلی ثبت شده است. در همین مدت، در جنوب جزیره افزایش مراکز مذهبی و کنیسه‌های یهودی، ایجاد رستوران‌هایی مطابق با قواعد یهودی، گسترش خدمات ویژه اسرائیلی‌ها، دیده شدن تبلیغات عبری در خیابان‌ها و برنامه‌ریزی برای توسعه یک مدرسه خصوصی یهودی با ظرفیت حدود ۱۵۰۰ دانش‌آموز در منطقه پلمیدیا نزدیک لیماسول گزارش شده است.

دویچه وله در ادامه تاکید کرده که در جمهوری قبرس، سرمایه، جمعیت، فعالیت اقتصادی و زیرساخت اجتماعی اسرائیلی در حال رشد است و هم‌زمان روابط امنیتی، دفاعی و انرژی قبرس با اسرائیل نیز عمیق‌تر شده است. این رسانه همچنین می‌گوید دست‌کم ۳ هزار خانواده صهیونیستی طی پنج سال گذشته به‌صورت ثابت و مداوم ساکن جزیره بوده‌اند و شمار مالکان اسرائیلی در جنوب قبرس در سه دهه گذشته به حدود ۲۰ هزار مورد رسیده است.

این گزارش می‌افزاید تمرکز صرفاً روی خرید آپارتمان، زمین یا خانه‌های ویلایی نیست و گروه هتل‌داری «فاتال» که به عنوان یک شرکت صهیونیستی شناخته می‌شود نیز در قبرس سرمایه‌گذاری‌هایی در مقیاس صدها میلیون یورو انجام داده و در لیماسول، پافوس و لارناکا فعال است. همچنین سرمایه‌گذاران وابسته به رژیم اسرائیل در بازسازی هتل تاریخی Palm Beach در لارناکا با سرمایه‌گذاری بیش از ۱۱۰ میلیون یورو حضور دارند و پروژه دیگری با ۴۰ میلیون یورو برای دو برج ۱۵ طبقه در منطقه ساحلی لارناکا در دست اجراست که به دو خانواده اسرائیلی تعلق دارد.

دویچه وله همچنین به طرح احیای روستای متروکه Trozena در منطقه لیماسول توسط یک سرمایه‌گذار اسرائیلی اشاره کرده و آن را پروژه‌ای شامل حدود ۶۰ باب خانه ویلایی، تأسیسات گردشگری، کمپینگ و کارخانه شراب‌سازی دانسته است. به گفته این رسانه، چنین حضور گسترده‌ای در برخی مناطق ساحلی پیامدهای اجتماعی و اقتصادی به دنبال آورده و موجب افزایش تورم و رشد قیمت ملک شده است.

همزمان با این تحولات، واکنش‌های سیاسی نیز در پی داشته است. دو حزب بزرگ قبرس یعنی AKEL و DISY پیشنهادهایی برای محدود کردن خرید زمین توسط اتباع کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا مطرح کرده‌اند که تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده است. نیکوس جورجیو، نماینده DISY نیز در پاسخ به انتقادهای برخی جریانات حامی صهیونیسم تاکید کرده که این طرح علیه هیچ کشور یا ملیتی نیست و بحث باید بدون ایجاد ترس و بدون هدف‌گیری اتباع یک کشور خاص دنبال شود.

کارشناسان در جمع‌بندی این موضوع می‌گویند سه تحول مهم شامل افزایش خرید ملک توسط اسرائیلی‌ها در جزیره، ایجاد زیرساخت اجتماعی یهودی (جامعه دائمی، مدارس، مراکز مذهبی و خدمات اختصاصی) و تعمیق روابط استراتژیک (دفاع، امنیت و انرژی و همکاری سه‌جانبه با قبرس و یونان) تصویری روشن از افزایش نفوذ رژیم صهیونیستی در قبرس ارائه می‌دهد؛ پدیده‌ای که می‌توان آن را یک رخداد واقعی ژئوپولیتیکی در شرق مدیترانه دانست.