نگاهی عمیق به یک موضوع: تک‌نگاشت

حوزه امام و رهبری به گزارش باور خبربه نقل از تسنیم، مرکز مطالعات راهبردی تسنیم در جدیدترین اثر تحلیلی خود، تک‌نگاشتی با عنوان «جمهوری هم‌افزا؛ خوانشی از بینش رهبر سوم انقلاب اسلامی درباره دولت بر اساس پیام‌های ارسالی به قوای سه‌گانه کشور» منتشر کرده است. این تک‌نگاشت به بررسی طرح‌واره نظری و مانیفست حکمرانی ناشی از سه پیام راهبردی حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای به مناسبت‌های هفته دولت، آغاز سال کاری مجلس شورای اسلامی و هفته قوه قضائیه می‌پردازد.

نویسنده در مقدمه اثر، با اشاره به تحولات در رأس هرم حاکمیت پس از دوران زعامت امام خمینی (ره) و امام شهید آیت‌الله خامنه‌ای (قدس)، تأکید می‌کند که انتصاب رهبر سوم انقلاب در شرایطی پرچالش از نظر ژئوپلیتیک، ترور و پیامدهای جنگ‌های تحمیلی صورت گرفته است. در این زمینه، پیام‌های اولیه رهبر جدید نشان‌دهنده نوعی تحول متناسب با شرایط جدید در عین وفاداری به اصول بنیادین است. به اعتقاد مؤلف، محور اصلی گفتار رهبری جدید بر تثبیت اقتدار، بازسازی انسجام اجتماعی و تدوین الگویی نوین از رابطه ارکان قدرت با یکدیگر و با مردم معطوف است. این تک‌نگاشت، ایده نهایی استخراج شده از پیام‌ها را «حکومت هم‌افزای مردم‌پایه، خدمتگزار، قانون‌مدار و عدالت‌گستر» می‌نامد. الگویی که در آن «قدرت» به عنوان ابزاری برای تحکم تعریف نمی‌شود، بلکه ظرفیتی برای حل مسائل، تأمین خدمات عمومی، مهار نفوذ و آینده‌سازی به شمار می‌آید.

بخش مهمی از این پژوهش به بررسی تفکیک و پیوند کارکردی سه قوه در پیام‌های رهبر انقلاب اختصاص دارد. تک‌نگاشت منتشر شده نشان می‌دهد که در منظومه فکری آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، تفکیک قوا به معنای جزایر مستقل یا رقیب نیست: ۱. قوه مجریه؛ موتور حل مسئله و ظرفیت‌ساز قوه مجریه نزدیک‌ترین رکن قدرت به زندگی ملموس مردم است که وظیفه مدیریت منظومه به‌هم‌پیوسته اقتصاد، تکیه بر تولید داخلی با واردات حکیمانه و حمایت از سرمایه‌های انسانی معلمان، پزشکان، حوزویان و بانوان را بر عهده دارد. در این نگاه، فرهنگ جایگاهی «فراراهبردی» دارد و هر سیاست نیازمند پیوست انسجام اجتماعی است. ۲. قوه مقننه، صورت‌بندی اراده عمومی و ریل‌گذاری آینده مجلس مظهر مردم‌سالاری دینی و رکن قانون‌گذاری است که رسالت دارد از طریق زیست مردمی و کارشناسی، مطالبات متکثر جامعه را از سطح احساس به قواعد باثبات و ریل‌گذاری کلان تبدیل کند و با نظارت دقیق، مانع انحراف اجرا شود. ۳. قوه قضائیه، مهار قدرت و تضمین عدالت ملموس دستگاه قضا سنگر پاسداری از حقوق عامه، آزادی‌های مشروع و مبارزه با فساد است. معیار موفقیت این قوه نه در اسناد و شعار، بلکه در تجربه واقعی مردم از سهولت دسترسی به عدالت، بسته شدن باب سفارش و مهار صاحبان نفوذ خلاصه می‌شود. فرمول حاکم بر این رابطه استقلال در وظیفه برای مهار تمرکز قدرت و هم‌افزایی در مقصد برای رسیدن به ایران هرچه قوی‌تر است.

این تک‌نگاشت با تجمیع پیام‌ها، هفت کارکرد اساسی را برای دولت استخراج می‌کند: حفظ امنیت و استقلال، عدالت‌گستری و مدیریت رفاه، نظم قانونی، توسعه زیرساخت فناورانه، مراقبت تربیتی و فرهنگی، حفظ انسجام اجتماعی و تولید امید از طریق کارآمدی واقعی و روایت صادقانه. در نسبت با جامعه، این پژوهش تأکید می‌کند که شأن ملت بالاتر از شأن دستگاه‌های حاکمیتی تعریف شده است. مردم صرفاً رأی‌دهنده مقطعی نیستند، بلکه «منشأ اراده سیاسی»، «موضوع حق» و «شریک تولید قدرت» به‌شمار می‌روند. قدرت عمومی باید مهارپذیر، مقید به قانون و دارای نتیجه ملموس در زندگی مردم باشد.

پژوهشگر تسنیم ضمن تحلیل مفاهیم «انسجام اجتماعی»، «روایت قدرت در برابر سیاه‌نمایی» و «ضرورت نقد کارشناسی»، تأکید می‌کند که در اندیشه رهبری جدید، انسجام اجتماعی به معنای حذف اختلاف یا سرکوب نقد نیست، بلکه به معنای پرهیز از تنازع سیاسی در شرایط حساس و تبدیل تعارض‌ها به سازوکارهای قانونی و گفت‌وگو است. در نهایت، تک‌نگاشت نتیجه می‌گیرد که نظریه دولت در بینش رهبر سوم انقلاب اسلامی، رد توأمان دوگانه «دولت ضعیف – جامعه قوی» و «دولت قوی – جامعه ضعیف» است. غایت این حکمرانی، شکل‌گیری «جامعه قوی در کنار دولت قوی» است، جامعه‌ای آگاه، نقاد و برخوردار از حقوق عادلانه، در کنار دولتی کارآمد، قانون‌مدار و مقتدر که اقتدار خود را نه در ابزار اجبار، بلکه در خدمتگزاری، امانتداری الهی و پیشرفت مستقلانه کشور جست‌وجو می‌کند.

فایل PDF تک‌نگاشت «جمهوری هم‌افزا» را از اینجا دریافت کنید. انتهای پیام/