محیط زیست به تفکر علمی نیاز دارد؛ آیا چاره‌ای جز سوزاندن مازوت داریم؟

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در اختتامیه سومین جشنواره ملی برهان با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای اخیر دانشگاه و به‌ویژه رهبر شهید، در سخنانی بیان کرد: کشور ما با معضلات و چالش‌های متعددی روبرو است که برخی از آن‌ها به مسائل مدیریتی مربوط می‌شود و به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های حکمرانی، توسعه امنیت و بهبود کیفیت زندگی مردم تبدیل شده است.

وی ادامه داد: در زمینه مسائل محیط زیست، از آلودگی هوا و تغییر اقلیم گرفته تا بحران آب، فرونشست زمین، کاهش تنوع زیستی، تخریب زیست‌بوم‌ها و آلودگی سواحل و دریاها، با مسائلی چند بعدی و پیچیده مواجه هستیم که حل آن‌ها نیازمند همکاری چندین دستگاه و سازمان و همچنین تخصص‌های مختلف است و نمی‌توان با یک تصمیم منفرد به آن‌ها پاسخ داد.

انصاری تصریح کرد: در چنین شرایطی، ما در حوزه محیط زیست بیش از هر چیز به عقلانیت، گفتگو و مسئله‌مندی نیاز داریم. عقلانیت در این زمینه به معنای اتخاذ تصمیمات بر اساس دانش، تجربه، شواهد، منافع عمومی و پیامدهای بلندمدت است. جشنواره برهان فرصتی برای پیوند دانش با مسائل است.

وی با اشاره به اهمیت برگزاری چنین برنامه‌هایی برای تقویت فرهنگ گفتگو و عقلانیت جمعی و ایجاد فضایی برای تبادل نظر میان دانشجویان، افزود: کرسی‌های آزاداندیشی به عنوان یکی از مهم‌ترین سازوکارهای نهادی برای تقویت این فرهنگ در محیط‌های دانشگاهی، جایگاه ویژه‌ای دارند.

معاون رئیس‌جمهور ادامه داد: در شرایطی که جامعه با چالش‌های فکری، فرهنگی و اجتماعی متعددی مواجه است، بازخوانی نظری و عملی گفتمان کرسی‌های آزاداندیشی می‌تواند به حل مسائل و مشکلات جامعه کمک کند.

وی در خصوص موضوع محیط زیست اظهار داشت: محیط زیست امروز دیگر صرفاً یک موضوع تخصصی نیست، بلکه مجموعه‌ای از ارزش‌ها و دغدغه‌های اجتماعی است و باید بتوانیم این ارزش‌ها را به تصمیمات سنجیده، امکان‌پذیر و واقع‌بینانه تبدیل کنیم.

انصاری در مورد مازوت‌سوزی نیز گفت: در شرایطی که کشور با ناترازی سوخت و محدودیت منابع انرژی مواجه است، باید به دنبال راهکارهای واقع‌بینانه باشیم. استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها در برخی مقاطع سال ممکن است یکی از راهکارها باشد، اما باید تمهیداتی برای کاهش محتوای گوگرد مازوت، کاهش آلودگی هوا و همچنین استفاده از سوخت‌های سنگین در صنایع و نیروگاه‌هایی که فاصله مناسبی از مناطق مسکونی دارند، پیش‌بینی شود.

وی تأکید کرد: این راهکارها می‌تواند در شرایط فعلی کشور به کاهش آثار زیست‌محیطی کمک کند و باید برای موضوعاتی مانند آلودگی هوا و خشکسالی نیز راهکارهای واقع‌بینانه و عملیاتی در نظر گرفته شود.

انصاری در ادامه با تأکید بر ضرورت حرکت از «موضوع‌محوری» به سمت «مسئله‌محوری» گفت: مسئله زمانی شکل می‌گیرد که بتوانیم دقیقاً مشخص کنیم چه چیزی، در کجا، برای چه کسانی، با چه علتی و با چه پیامدی رخ داده و چه گزینه‌های واقع‌بینانه و در دسترسی برای مواجهه با آن پیش روی ما قرار دارد؛ به عبارت دیگر، پیش از ارائه پاسخ باید پرسش‌های درست را مطرح کنیم.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به محدودیت منابع آب به عنوان یکی از چالش‌های کشور افزود: اگر صرفاً کمبود آب را مسئله بدانیم، ممکن است راه‌حل را در افزایش عرضه، احداث زیرساخت‌های جدید یا انتقال آب بین حوزه‌ای جست‌وجو کنیم؛ اما اگر این مسئله را جامع‌تر ببینیم، باید به حکمرانی منابع آب، الگوی کشت، بارگذاری‌های صنعتی و جمعیتی، ظرفیت بوم‌شناختی مناطق و اقتصاد آب نیز توجه کنیم.

وی اظهار کرد: کرسی‌های آزاداندیشی صرفاً جلسه‌ای برای بیان دیدگاه‌های متفاوت نیستند، بلکه می‌توانند سازوکاری برای صورت‌بندی مسئله، نقد سیاست‌ها، آشکار کردن تعارض منافع، آزمون فرضیات و کمک به تصمیم‌سازی باشند.

انصاری با بیان اینکه حوزه محیط زیست عرصه بروز تعارض منافع است، گفت: در این حوزه با تعارض میان منافع کوتاه‌مدت و بلندمدت، منافع محلی و ملی، توسعه و حفاظت، بخش‌های مختلف اقتصادی و حتی نسل فعلی و نسل آینده مواجه هستیم. اگر امکان گفت‌وگوی علمی و آزاد درباره این تعارض‌ها فراهم نشود، اختلاف دیدگاه‌ها می‌تواند به تقابل اجتماعی، تصمیمات یک‌جانبه و سیاست‌های ناپایدار منجر شود.

وی ادامه داد: کرسی‌های آزاداندیشی می‌توانند این تعارض‌ها را از یک تقابل فرسایشی به گفت‌وگوهای سازنده تبدیل کنند و پیش از تصمیم‌گیری، زمینه شنیده شدن دیدگاه‌های مختلف، بررسی شواهد و آشکار شدن نقاط قوت و ضعف گزینه‌ها را فراهم کنند.

رئیس سازمان محیط زیست با اشاره به تجربه حکمرانی محیط زیست کشور گفت: یکی از ضعف‌های تاریخی در مواجهه با مسائل محیط زیست، نگاه جزیره‌ای و بخشی است. محیط زیست نه صرفاً مسئله طبیعت و نه صرفاً مسئله یک سازمان است؛ برای نمونه، آلودگی هوا با حمل‌ونقل، انرژی، صنعت، شهرسازی و اقتصاد ارتباط دارد و بحران آب نیز با کشاورزی، بارگذاری‌های جمعیتی و الگوی سکونت مرتبط است. حفاظت از تنوع زیستی نیز با معیشت محلی، گردشگری، کشاورزی، صنعت و برنامه‌ریزی سرزمین ارتباط دارد.

وی با اشاره به اینکه اگر قرار است کرسی‌های آزاداندیشی به حل مسئله کمک کنند، باید بین‌رشته‌ای، بین‌بخشی و تا حد امکان بین‌نسلی باشند، افزود: همچنین در کنار استاد دانشگاه و پژوهشگر، صدای مدیر اجرایی، صنعتگر، کشاورز، جامعه محلی، ذی‌نفعان محلی، تشکل‌های مردم‌نهاد، زنان و جوانان نیز باید شنیده شود.

وی افزود: نسل جوان به‌ویژه باید حضور جدی در این گفت‌وگوها داشته باشد، چرا که بسیاری از پیامدهای تصمیماتی که امروز گرفته می‌شود، بر زندگی فردا و نسل آینده اثر خواهد گذاشت.

انصاری با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ پرسشگری مسئولانه اظهار کرد: پیشنهاد من این است که کرسی‌های آزاداندیشی محیط زیست از سطح مناسبتی فراتر بروند و به یک فرایند مستمر و مسئله‌محور تبدیل شوند؛ به این معنا که برای هر کرسی یک مسئله واقعی و مشخص انتخاب شود و پیش از نشست، داده‌ها، مطالبات و مطالعات موجود گردآوری و در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار گیرد و امکان ارائه دیدگاه‌های موافق و مخالف فراهم شود.

وی در پایان با تشکر از برگزارکنندگان این برنامه و دانشجویانی که طی سال‌های گذشته در این رویداد شرکت کرده‌اند، گفت: امیدوارم فضایی که توسط وزارت علوم و به‌ویژه معاونت فرهنگی و اجتماعی برای دانشجویان سراسر کشور فراهم شد، بستری برای گفت‌وگومحوری و مسئله‌مندی در مواجهه با چالش‌ها، مسائل و بحران‌های حوزه‌های مختلف، به‌ویژه محیط زیست، فراهم کند و بتوانیم از نظرات، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای دانشجویان بهره‌مند شویم.

انتهای پیام/