فاجعه جمعیتی در راه است: یک سوم جمعیت کشور تا سال ۱۴۳۰ سالمند می‌شود

به گزارش باور خبر به نقل از گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، حمید صاحب در نشست خبری به مناسبت هفته ملی سالمندان، با تأکید بر این نکته که مفهوم مناسب‌سازی نباید تنها به اقدامات فیزیکی محدود شود، اظهار داشت: مأموریت اصلی شهرداری‌ها مناسب‌سازی است، اما آنچه کمتر به آن توجه شده، مناسب‌سازی فرهنگی و اجتماعی است. باید شرایطی فراهم گردد که مردم به‌عنوان مهم‌ترین عنصر در فرآیند سیاست‌گذاری و اجرا مشارکت داشته باشند.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران ادامه داد: وقتی مردم در سیاست‌گذاری حضور داشته باشند و خودشان بخشی از برنامه‌ها را اجرا کنند، این همان چیزی است که به آن مناسب‌سازی فرهنگی و اجتماعی می‌گوییم. شهرداری‌ها در این زمینه نقش کلیدی دارند و باید شرایطی را ایجاد کنند که مردم در سیاست‌گذاری مشارکت نمایند.

صاحب تأکید کرد: رویدادهایی که توسط شهرداری‌ها برگزار می‌شود، اگر مردم در آن حضور نداشته باشند، از نظر ما مردود است. شهرداری یعنی مردم و مشارکت آن‌ها باید در تمامی برنامه‌ها شکل بگیرد. این موضوع مهم‌ترین شاخص عملکرد ماست.

وی با بیان اینکه شاخص عملکرد مدیریت شهری نباید تنها بر اساس تعداد رویدادها سنجیده شود، گفت: شاخص عملکرد ما تعداد رویدادهایی که برگزار می‌کنیم نیست، بلکه باید ببینیم چقدر کنشگر اجتماعی ایجاد کرده‌ایم و چقدر توانسته‌ایم مطالبه‌گر درست کنیم. هرجا در این زمینه نقصی وجود داشته باشد، ریشه آن به حوزه فرهنگی و اجتماعی بازمی‌گردد.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران افزود: ما در حال شکستن این چرخه معیوب هستیم و مردم را دعوت کرده‌ایم که در رویدادها حضور یابند. هیچ نهاد دیگری به‌تنهایی قادر به مدیریت شهری نخواهد بود و مشارکت مردم لازمه حل مسائل شهری است.

جهان‌دیدگان؛ شبکه مردمی سالمندان تهران

صاحب در ادامه با اشاره به برنامه‌های شهرداری تهران در حوزه سالمندی اظهار کرد: در این زمینه، طرح شهر دوستدار سالمند را دنبال می‌کنیم. هدف ما افزایش حضور سالمندان در مدیریت شهری است و برای تحقق این هدف، به یک شبکه مردمی نیاز داشتیم.

وی افزود: این شبکه مردمی با عنوان کانون سالمندان شکل گرفت و خود این کانون تصمیم گرفت عنوان جهان‌دیدگان را برای خود انتخاب کند. امروز توفیق داریم که این شبکه را در سطح محله‌ها و شهر تهران ایجاد کرده‌ایم.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران با تأکید بر مردمی بودن این شبکه گفت: شبکه جهان‌دیدگان از افراد داوطلبی تشکیل شده که بدون دریافت حقوق از شهرداری، در حوزه‌های مرتبط با خودشان مشارکت می‌کنند. ما خدمتگزار این شبکه هستیم و تلاش می‌کنیم به اعضای آن کمک کنیم تا با قوانین و اسناد بالادستی آشنا شوند و بتوانند در برنامه‌های مختلف مشارکت کنند.

وی ادامه داد: این شبکه امروز در محله‌ها وجود دارد، قدرت پیدا کرده و اعضای آن دورهمی برگزار می‌کنند و مسائل و چالش‌های خود را مطرح می‌کنند. خواهش من این است که این شبکه را محترم بدانید. این شبکه کاملاً مردمی است و همه ذی‌نفعان در آن حضور دارند. موضوع، کسب‌وکار و بیزینس نیست؛ این شبکه سرمایه اصلی شهرداری تهران است. تهران حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار سالمند دارد.

صاحب با اشاره به توسعه این شبکه گفت: تعداد اعضای این شبکه از مرز ۷۰ هزار نفر عبور کرده و امیدواریم در این پویش توسعه بیشتری پیدا کند. ما در تهران از نظر توسعه شبکه‌های سالمندی عقب هستیم؛ در حالی که برآورد می‌شود تهران حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار سالمند داشته باشد، هنوز برنامه اصلی و جدی ما توسعه همین کانون‌هاست.

هشدار درباره آینده جمعیتی تهران؛ در آستانه یک فاجعه جمعیتی هستیم

مدیرکل سلامت شهرداری تهران با هشدار نسبت به روند سالمندی جمعیت گفت: ما در آستانه یک فاجعه جمعیتی هستیم و باید تلاش کنیم عوارض این وضعیت را کاهش دهیم.

وی افزود: ما وارد پنجره جمعیتی شدیم، اما با سرعت زیادی به سمت افول حرکت کردیم و بخشی از این پنجره را پشت سر گذاشته‌ایم. برآورد ما این است که در سال ۱۴۳۰ بیش از یک‌سوم جمعیت کشور سالمند خواهند بود.

صاحب تأکید کرد: در چنین شرایطی باید از یک نهاد صرفاً خدمت‌رسان به نهادی تبدیل شویم که بتواند مشارکت اقشار مختلف جمعیت را شکل دهد. شهرداری باید نهادی باشد که عموم مردم بتوانند در آن مشارکت داشته باشند.

وی با بیان اینکه سالمندی نباید به معنای حذف و محدود شدن فرد تلقی شود، گفت: تبیین و تکریم منزلت سالمند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های انسانی و به‌عنوان یک خردمند اجتماعی، اهمیت زیادی دارد. نباید سالمند را محدود کنیم؛ بلکه باید در حوزه سالمندی نشاط اجتماعی ایجاد کنیم.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران افزود: باید سیاست‌گذاران را نسبت به این چالش سنگین حساس کنیم و همه جامعه را متوجه موضوع سالمندی کنیم. در کنار آن، توانمندسازی سالمندان نیز باید با جدیت دنبال شود.

صاحب با اشاره به برخی برنامه‌های شهرداری تهران برای تقویت مشارکت اجتماعی سالمندان اظهار کرد: یکی از برنامه‌های ما به وقت قدردانی است که در قالب آن، سالمندان یک محله بدون هیچ چشم‌داشتی از سالمندان همان محله عیادت و مراقبت می‌کنند.

وی ادامه داد: همچنین در میان سالمندان، مفاخر و افرادی داریم که باید مورد توجه قرار گیرند. خانواده‌های معظم شهدا که اکنون در سن سالمندی قرار دارند، از جمله گروه‌هایی هستند که باید از آن‌ها دلجویی و تکریم شود.

اجرایی شدن زنگ خرد و تجربه در مدارس

صاحب از طراحی برنامه‌ای جدید برای حضور سالمندان در مدارس خبر داد و گفت: امسال در حال طراحی برنامه‌ای هستیم که سالمندان وارد مدارس شوند و به‌عنوان زنگ خرد و تجربه با دانش‌آموزان ارتباط برقرار کنند تا تجربه و دانش نسل سالمند به نسل جدید منتقل شود.

وی افزود: در حوزه نشاط اجتماعی نیز برنامه‌های مختلفی داریم. به همین دلیل تورهای تفریحی برای سالمندان برگزار کرده‌ایم، روزهای دوشنبه برنامه‌های گفت‌وگومحور برگزار می‌شود و همچنین جشنی در روز جمعه در برج میلاد برگزار خواهیم کرد. در این برنامه‌ها از خانواده‌های معظم شهدا که در سن سالمندی هستند نیز تکریم خواهد شد.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران با اشاره به تجربه خود در مواجهه با سالمندان گفت: تجربه شخصی من این است که اگر سالمندی که ناامید است وارد مراکز ما شود، دو هفته بعد که مراجعه می‌کند، نتیجه را می‌بینید؛ فرد بسیار سرحال‌تر و امیدوارتر شده است.

ارائه خدمات سلامت‌محور به سالمندان

وی با اشاره به اقدامات حوزه سلامت سالمندان گفت: در حوزه خدمات سلامت، یکی از اقدامات ما دعوت از پزشکان و ارائه خدمات مرتبط با سلامت سالمندان است. همچنین بازارچه‌های ویژه سالمندان را برپا کرده‌ایم.

صاحب با اشاره به اهمیت آموزش فناوری‌های جدید به سالمندان گفت: در ماه‌های اخیر موضوع هوش مصنوعی نیز مورد توجه قرار گرفته و دوره‌هایی برگزار کرده‌ایم تا سالمندان با هوش مصنوعی آشنا شوند و بتوانند از ظرفیت‌های این فناوری استفاده کنند.

کانون «جهان‌دیدگان» محدود به سالمندان نیست

وی درباره رویکرد شهرداری در توسعه کانون‌های مردمی گفت: توسعه کمی و کیفی کانون جهان‌دیدگان در رأس برنامه‌های ما قرار دارد، اما این کانون صرفاً محدود به سالمندان نیست و نوجوانان، مادران و کودکان نیز می‌توانند در فعالیت‌های آن مشارکت داشته باشند.

صاحب با اشاره به طرح «سایه‌تون مستدام» اظهار کرد: یکی از موضوعات این طرح، فرزندآوری است. در این پروژه تلاش کردیم نشان دهیم که میوه سالمندی، فرزندان هستند و این موضوع را به نمایش گذاشته‌ایم.

وی افزود: ما باید انسانیت را چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی توسعه دهیم. یکی دیگر از زیرموضوعات این طرح، خود تکریم سالمند است و باید به عموم جامعه نشان دهیم که سالمندی به معنای پایان راه نیست، بلکه این دوران می‌تواند نعمت‌ها و ظرفیت‌های بزرگی داشته باشد.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران تأکید کرد: باید نشان دهیم که می‌توانیم سالمندان موفق داشته باشیم و سالمندی را به‌عنوان یک مرحله فعال و مؤثر از زندگی به جامعه معرفی کنیم.

ضرورت مدیریت واحد شهری و پایان موازی‌کاری

صاحب در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چالش موازی‌کاری در مدیریت شهری گفت: ما به دنبال مدیریت واحد شهری هستیم و یکی از چالش‌هایی که با آن مواجه هستیم، موازی‌کاری است. این مسئله در حوزه سلامت نیز وجود دارد.

وی ادامه داد: مهم‌ترین بخش سلامت، عوامل فرهنگی و اجتماعی است. حال خوب فقط به وضعیت جسمی مربوط نمی‌شود؛ میزان حضور افراد در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی نیز بر سلامت و حال خوب آن‌ها تأثیرگذار است.

مناسب‌سازی تهران؛ برنامه‌ای که حداقل ۱۰ سال زمان می‌برد

مدیرکل سلامت شهرداری تهران با اشاره به وضعیت مناسب‌سازی شهر تهران گفت: زمانی که شهر را تحویل گرفتیم، تهران یکی از نامناسب‌ترین شهرها از نظر مناسب‌سازی بود. روند مناسب‌سازی، روندی زمان‌بر است و حداقل ۱۰ سال زمان می‌برد؛ البته به شرط آنکه منابع لازم برای آن تأمین شود.

وی افزود: هر شهرداری که روی کار بیاید با این پدیده مواجه خواهد بود، اما ما برنامه‌ای را در ۲۲ منطقه طراحی کرده‌ایم که بر اساس آن شهرداران باید شهر را مناسب‌سازی کنند.

صاحب درباره سازوکار ارزیابی این طرح گفت: شهرداران در این ارزیابی سه رنگ سبز، زرد و قرمز دریافت می‌کنند و عملکرد آن‌ها در حوزه مناسب‌سازی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی تأکید کرد: وقتی بتوانیم مردم را در این فرآیند دخیل کنیم، کار بسیار راحت‌تر می‌شود، اما شهرداری نیز تمام ظرفیت و قدرت خود را برای اجرای برنامه مناسب‌سازی شهر به کار گرفته است.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران یکی از راهکارهای مؤثر در این زمینه را مناسب‌سازی نقطه‌ای عنوان کرد و گفت: یکی از برنامه‌هایی که می‌تواند مشکلات کالبدی شهر را برطرف کند، مناسب‌سازی نقطه‌ای است؛ یعنی نقاطی که بیشترین نیاز را دارند، شناسایی و برای آن‌ها اقدامات مشخص انجام شود.

تهران در مسیر سالمندی؛ افزایش نیاز به حمایت اجتماعی

صاحب با اشاره به وضعیت جمعیتی تهران گفت: در تهران، در هر محله بیش از ۱۳ درصد جمعیت را سالمندان تشکیل می‌دهند. تهران پس از استان‌های گیلان و مازندران، یکی از مناطق سالمندنشین کشور محسوب می‌شود.

وی افزود: برآورد ما این است که حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار سالمند در تهران داریم و بخشی از این جمعیت نیز به‌صورت تنها زندگی می‌کنند.

سالمندآزاری با فرهنگ ایرانی و اسلامی سازگار نیست

مدیرکل سلامت شهرداری تهران در ادامه با اشاره به موضوع سالمندآزاری اظهار کرد: متأسفانه با عوارضی از فرهنگ غرب مواجه شده‌ایم. رها کردن سالمند هرگز در ذهن و فرهنگ ایرانی جایگاهی نداشته است. این پدیده متعلق به فرهنگ ما نیست و باید با آن مقابله کنیم.

خدمات توانبخشی سالمندان در منزل ۴.۵ برابر شد

وی تأکید کرد: سالمندآزاری با فرهنگ اسلامی و ایرانی سازگار نیست و ایرانی هیچ‌گاه نباید چنین رفتاری را بپذیرد. این یک رفتار غیرانسانی است و سالمندی که به هر دلیل رها می‌شود، نیازمند توجه و حمایت است.

صاحب با اشاره به پیام اصلی طرح سایه‌تون مستدام گفت: این طرح تأکید می‌کند که اگر سن شما بالا رفته است، به این معنا نیست که از جامعه طرد شده‌اید. سالمندان نباید تصور کنند که دیگر نقشی ندارند؛ بلکه باید جایگاه آن‌ها در کنار و در میان نسل جوان حفظ شود.

وی خاطرنشان کرد: تأکید ما این است که سالمند همچنان می‌تواند در کنار جوانان، در جامعه و در مدیریت شهری نقش‌آفرین باشد و تجربه و خرد او باید به‌عنوان یک سرمایه اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

انتهای پیام/