شهریه‌ای که خانواده‌ها را از ثبت‌نام در مدارس غیردولتی منصرف کرد

اجتماعی به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، افزایش شهریه مدارس غیردولتی به یکی از دغدغه‌های اصلی خانواده‌ها تبدیل شده است. برخی والدین اعلام کرده‌اند که برای تحصیل یک فرزند، سالانه هزینه‌ای بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان پرداخت می‌کنند و این موضوع تقاضا برای بازگشت به مدارس دولتی را افزایش داده است. مدارس غیردولتی برای بسیاری از خانواده‌ها باید به عنوان یک انتخاب برای دسترسی به آموزش باکیفیت‌تر، کلاس‌های کمتر شلوغ، ساعات آموزشی بیشتر و رفتار مناسب‌تر با دانش‌آموزان مطرح شود، اما افزایش هزینه‌های زندگی و رشد شهریه مدارس غیردولتی این انتخاب را به یک بار مالی سنگین تبدیل کرده است. به گونه‌ای که برخی والدین پس از چند سال پرداخت شهریه، اکنون به دنبال بازگشت فرزندشان به مدارس دولتی هستند.

علاوه بر این، مجازی شدن بخش عمده‌ای از سال تحصیلی در سال‌های اخیر، برخی خانواده‌ها را به این نتیجه رسانده که پرداخت هزینه‌های سنگین برای آموزش مجازی در مدارس غیردولتی، نابرابری را به همراه دارد. بنابراین، بازگشت به مدارس دولتی به انتخاب برخی خانواده‌ها تبدیل شده است. باید توجه داشت که ورود به مدارس غیردولتی برای همه خانواده‌ها یک انتخاب آزادانه نبوده است. برخی والدین می‌گویند که در زمان ثبت‌نام، فرزندشان به دلیل نمرات پایین، ضعف تحصیلی یا مشکلات رفتاری در برخی مدارس دولتی پذیرفته نشده یا تجربه نامناسبی از مدارس دولتی داشته‌اند و همین مسئله آنها را به سمت مدارس غیردولتی سوق داده است. اکنون این خانواده‌ها در یک دوراهی دشوار قرار دارند؛ از یک سو پرداخت سالانه صدها میلیون تومان برای تحصیل فرزندشان در شرایط اقتصادی کنونی دشوار شده و از سوی دیگر بازگشت به مدارس دولتی نیز به سادگی امکان‌پذیر نیست.

شهریه مدارس غیردولتی در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های جدی خانواده‌ها تبدیل شده است. در الگوی شهریه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، حداقل شهریه برای دوره ابتدایی ۲۰ میلیون تومان، متوسطه اول ۲۲ میلیون تومان، متوسطه دوم ۲۵ میلیون تومان و هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ۲۸ میلیون تومان تعیین شده است. بر اساس اعلام آموزش و پرورش، این مبالغ حداقل شهریه محسوب می‌شوند و مدارس مجاز به دریافت کمتر از این ارقام نیستند، در حالی که سقف شهریه مدارس هنوز اعلام نشده است. البته شهریه مدارس بسته به مقطع تحصیلی، برنامه‌های آموزشی و فوق‌برنامه، امکانات و سایر شاخص‌های تعیین‌شده متفاوت است و در برخی مدارس به مراتب بالاتر می‌رود. در سال تحصیلی گذشته، سقف شهریه رسمی اعلام‌شده برای برخی مدارس در متوسطه دوم به ۱۴۵ میلیون تومان رسیده بود، آن هم بدون احتساب هزینه‌هایی مانند سرویس، غذا، لباس فرم و برخی خدمات جانبی. امسال نیز برخی خانواده‌ها از شهریه ۱۸۰ میلیونی مدارس خبر می‌دهند و در چنین شرایطی، پرداخت ۱۸۰ یا ۱۸۵ میلیون تومان برای یک سال تحصیلی، به ویژه برای خانواده‌ای با درآمد متوسط، می‌تواند بخش قابل توجهی از درآمد سالانه آنها را به خود اختصاص دهد. از سوی دیگر، خانواده‌ای که امروز توان پرداخت این رقم را دارد، نمی‌تواند مطمئن باشد که سال آینده نیز همین میزان توان مالی را خواهد داشت.

شهریه مدارس غیردولتی تنها هزینه یک‌ساله نیست. خانواده‌ای که فرزندش را از پایه ابتدایی تا پایان متوسطه در مدرسه غیردولتی نگه می‌دارد، با هزینه‌ای مواجه است که طی ۱۲ سال تحصیل بار مالی قابل توجهی ایجاد می‌کند و با افزایش سالانه شهریه، این بار نیز سنگین‌تر می‌شود. پدری که فرزندش اکنون در پایه نهم یکی از مدارس غیردولتی تحصیل می‌کند، از شهریه حدود ۱۸۰ میلیون تومانی مدرسه برای سال تحصیلی جدید خبر می‌دهد و می‌گوید تأمین این مبلغ بسیار دشوار است. او بیان می‌کند که اساساً قصد نداشته فرزندش را در مدرسه غیردولتی ثبت‌نام کند، اما مدارس دولتی به دلیل نمرات پایین فرزندش از پذیرش او خودداری کرده‌اند. به گفته این پدر، در سال‌هایی که فرزندش در مدرسه دولتی تحصیل می‌کرد، با رفتار نامناسب برخی کادر مدرسه، به ویژه مدیر و معاونان انضباطی، مواجه بوده و به جای حمایت از دانش‌آموزی که ضعف درسی داشت، احساس طردشدگی بیشتری به او منتقل شده و این تجربه آثار روحی نامطلوبی برای فرزندشان به همراه داشته است. اکنون همین خانواده برای ادامه تحصیل فرزندش با دو مسیر دشوار روبه‌رو است؛ پرداخت شهریه‌ای که توان تأمین آن را به سختی دارد یا بازگشت به مدرسه دولتی که تجربه قبلی و دشواری ثبت‌نام مجدد این مسیر را غیرممکن کرده است.

مادری دیگر نیز از شهریه ۱۸۵ میلیون تومانی مدرسه غیردولتی فرزندش در پایه پنجم ابتدایی خبر می‌دهد و می‌گوید: به دلیل افزایش هزینه‌ها تصمیم گرفتیم فرزندش را به مدرسه دولتی برگردانیم، اما تاکنون با وجود تلاش‌های بسیار موفق به ثبت‌نام در مدرسه دولتی نشده‌ایم و اکثر مدارس می‌گویند ظرفیت خالی نداریم. وضعیت این خانواده‌ها دو پرسش را مطرح می‌کند؛ آیا مدرسه غیردولتی برای همه خانواده‌هایی که فرزندشان در آن تحصیل می‌کند، یک انتخاب از روی آگاهی و تمایل شخصی است یا بخشی از این خانواده‌ها به دلیل ضعف دسترسی به مدرسه دولتی مناسب ناچار به انتخاب آن شده‌اند؟ احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس غیردولتی، با اشاره به سازوکار نظارت بر شهریه مدارس توضیح می‌دهد: به محض اینکه تأییدیه شهریه از سوی منطقه و استان صادر شود، اطلاعات آن در پنل مدیریتی سامانه قرار می‌گیرد و خانواده‌ها می‌توانند با کد یا نام مدرسه، شهریه مصوب را مشاهده کنند. اگر مدارس در همین چارچوب عمل کنند، مشکلی وجود ندارد، اما در صورت دریافت مبالغ خارج از ضوابط، خانواده‌ها می‌توانند گزارش یا شکایت خود را ثبت کنند تا موضوع مورد رسیدگی قرار گیرد.

یکی از ابهامات خانواده‌ها درباره هزینه‌هایی است که علاوه بر شهریه مدرسه از آنها دریافت می‌شود؛ از سرویس و لباس گرفته تا غذا و برخی برنامه‌های جانبی. محمودزاده در این باره تأکید می‌کند که این هزینه‌ها ارتباطی با شهریه مدرسه و فوق‌برنامه‌ها ندارد و موضوعاتی مانند سرویس، لباس و غذا در چارچوب انجمن اولیا و مربیان بررسی و اجرا می‌شود، البته بر میزان مبالغ دریافتی نظارت می‌شود. دفاع از شهریه مدارس غیردولتی معمولاً با ارائه خدمات آموزشی و پرورشی بیشتر مرتبط است. آموزش و پرورش نیز در الگوی تعیین شهریه، شاخص‌هایی مانند دوره تحصیلی، سطح آموزشی و پرورشی، برنامه سال تحصیلی و فوق‌برنامه‌ها را در نظر می‌گیرد. مسئولان سازمان مدارس غیردولتی نیز تأکید کرده‌اند که بخشی از مدارس برنامه‌هایی فراتر از برنامه درسی رسمی مانند آموزش زبان‌های خارجی مختلف یا رشته‌های ورزشی تخصصی ارائه می‌کنند، اما مسئله‌ای که خانواده‌ها مطرح می‌کنند، تناسب میان مبلغ پرداختی و کیفیت خدمات ارائه شده است. برخی از والدین معتقدند که تفاوت مدارس غیردولتی با مدارس دولتی عادی همیشه به اندازه اختلاف شهریه آنها نیست. در بسیاری از مدارس غیردولتی، مهم‌ترین تفاوت محسوس برای خانواده‌ها، ساعات حضور طولانی‌تر دانش‌آموز، برنامه‌های فوق‌برنامه و کلاس‌های تابستانی است، در حالی که از نظر ساختمان و فضای فیزیکی، برخی مدارس غیردولتی در ساختمان‌های اجاره‌ای، قدیمی یا آپارتمان‌مانند فعالیت می‌کنند و الزاماً از امکانات فیزیکی قابل توجهی برخوردار نیستند. حتی در حوزه نیروی انسانی نیز نمی‌توان به طور کلی ادعا کرد که معلمان مدارس غیردولتی از معلمان مدارس دولتی توانمندتر هستند. در بسیاری از مدارس دولتی، معلمان باسابقه و متخصصی فعالیت می‌کنند که کیفیت آموزشی آنها در مواردی حتی بالاتر است. رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، در این زمینه می‌گوید: “خانواده‌ها باید بدانند که تمام مدارس غیردولتی از مدارس دولتی بهتر نیستند! معلمان در مدارس دولتی در مقایسه با مدارس غیردولتی عادی، آموزش‌های بیشتری دیده‌اند و رشته‌های مرتبط دارند. معلمان مدارس دولتی عادی در کلاس‌هایی با ۴۰ دانش‌آموز و حداقلی‌ترین امکانات، تلاش می‌کنند. خانواده‌ها باید بدانند که تمام مدارس غیردولتی از مدارس دولتی بهتر نیستند!” بنابراین مسئله دیگر تنها گران بودن مدرسه غیردولتی نیست، بلکه این پرسش مطرح است که خانواده در برابر پرداخت چنین مبالغی دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کند و آیا این خدمات با هزینه پرداختی تناسب دارد؟

یک آمار قابل تأمل درباره ترکیب خانواده‌های استفاده‌کننده از مدارس غیردولتی از سوی مسئولان وزارت آموزش و پرورش مطرح شده است که نشان می‌دهد بیش از ۷۰ درصد دانش‌آموزان این مدارس، فرزندان کارمندان دولت هستند. این آمار می‌تواند نشان دهد که تحصیل در مدارس غیردولتی الزاماً مختص خانواده‌های برخوردار و صاحبان درآمدهای بسیار بالا نیست و بخش قابل توجهی از خانواده‌های حقوق‌بگیر نیز فرزند خود را در مدارس غیردولتی ثبت‌نام کرده‌اند. برای یک کارمند، پرداخت سالانه ۱۸۰ میلیون تومان برای تحصیل یک فرزند به معنای اختصاص ماهانه حدود ۱۵ میلیون تومان از بودجه خانواده است، آن هم بدون محاسبه هزینه‌های سرویس، لباس، تغذیه و… به همین دلیل، افزایش شهریه مدارس غیردولتی مستقیماً با معیشت خانوار و قدرت خرید طبقه متوسط گره خورده است.

بسیاری از خانواده‌هایی که دیگر توان پرداخت شهریه مدرسه غیردولتی را ندارند، تمایل دارند تا فرزند خود را به مدرسه دولتی عادی برگردانند. زیرا در شرایطی که خانواده‌ها با افزایش هزینه مسکن، خوراک، درمان و سایر هزینه‌های ضروری زندگی مواجهند، هزینه تحصیل در مدارس غیردولتی یکی از نخستین هزینه‌هایی است که خانواده تلاش می‌کند از سبد خود حذف کند. اما باید توجه داشت که خانواده‌ای که چند سال قبل به دلیل ضعف خدمات یا دشواری پذیرش فرزندش در مدرسه دولتی عادی به ناچار به مدرسه غیردولتی رفته، اکنون ممکن است توان پرداخت شهریه را نداشته باشد، اما بازگشت فرزندش به مدرسه دولتی نیز با مانع مواجه است. بنابراین برای خانواده‌هایی که هر ماه باید بخش قابل توجهی از درآمد خود را کنار بگذارند تا شهریه مدرسه فرزندشان تأمین شود، این سؤال مطرح است که اگر توان پرداخت شهریه سال آینده را نداشتند، راه بازگشت به مدرسه دولتی کجاست؟

انتهای پیام/