ریاض در آستانه تنش بیشتر؛ صنعا آماده واکنش قاطع

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، تنش‌ها میان عربستان و صنعا در روزهای اخیر به مرحله‌ای جدید وارد شده است. در این مرحله، ریاض با افزایش دامنه حملات هوایی خود، زیرساخت‌های ارتباطی و غیرنظامی یمن را نیز هدف قرار می‌دهد و همزمان صنعا به صراحت از آمادگی خود برای پاسخ به این روند و گسترش بانک اهداف خود در داخل عربستان سخن می‌گوید. آنچه در تحولات چند روز اخیر اهمیت دارد، تنها افزایش تعداد حملات نیست، بلکه تغییر تدریجی سطح اهداف و پیام‌های نظامی دو طرف است.

در یکی از تحولات مهم، جنگنده‌های سعودی پل الدلیل در منطقه المخادر استان اب را هدف قرار دادند؛ حمله‌ای که بر اساس گزارش‌های منتشر شده، بر تردد خودروهای سنگین در این مسیر تأثیر گذاشت. این پل در مسیر ارتباطی میان استان‌های مرکزی یمن قرار دارد و هدف قرار گرفتن آن، برخلاف حمله به یک موضع نظامی، مستقیماً بر رفت و آمد و ارتباطات داخلی تأثیر می‌گذارد. پیش از این، پل البرح در مسیر تعز به المخا نیز هدف حمله قرار گرفته بود. همچنین، حملات سعودی تنها به پل‌ها محدود نمانده و بازارهای تجاری و دیگر زیرساخت‌های مناطق تحت کنترل صنعا نیز مورد هدف قرار گرفته‌اند.

در جدیدترین موج حملات، گزارش‌ها از شهادت و زخمی شدن ده‌ها غیرنظامی در صنعا حکایت دارد. سخنگوی وزارت بهداشت صنعا تعداد قربانیان حملات از آغاز تشدید اخیر در ۳ سپتامبر را ۶۷ کشته و ۱۰۷ زخمی اعلام کرده است. این آمار از سوی طرف سعودی تأیید نشده و باید به عنوان آمار اعلام شده از سوی صنعا در نظر گرفته شود. این روند را نمی‌توان صرفاً در چارچوب یک عملیات محدود هوایی دید. ریاض در هفته‌های اخیر دامنه درگیری را در چند محور گسترش داده و همزمان حمایت نظامی خارجی نیز برای مقابله با حملات یمنی افزایش یافته است.

لندن در ۲۱ سپتامبر اعلام کرد بنا بر درخواست عربستان، یک فروند هواپیمای سوخت‌رسان وویجر را برای پشتیبانی دفاع هوایی در اختیار این کشور قرار خواهد داد. چند روز پیش از آن، عربستان به همراه ترکیه، پاکستان و مصر بر حق ریاض برای دفاع از خود در برابر حملات یمنی تأکید کرده بود. اما واکنش صنعا نشان می‌دهد که این روند با پذیرش یک‌طرفه فشارها مواجه نیست. محمد ناصر العاطفی، وزیر دفاع دولت صنعا، و یوسف حسن المدانی، رئیس ستاد کل، اعلام کرده‌اند که نیروهای وابسته به صنعا برای استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپاد علیه پایگاه‌ها و منافع راهبردی عربستان آمادگی دارند و ادامه محاصره یا تشدید حملات را با پاسخ نظامی گسترده مواجه خواهند کرد. این تهدید یک روز پیش از حمله به پل الدلیل مطرح شد.

از این منظر، حمله به زیرساخت‌های یمن نه تنها موجب عقب‌نشینی صنعا نشده، بلکه بهانه‌ای برای تعریف اهداف متقابل جدید در داخل عربستان فراهم کرده است. یک منبع نظامی صنعا در واکنش به حملات اخیر اعلام کرده است که اگر ریاض به تخریب پل‌ها و زیرساخت‌های غیرنظامی ادامه دهد، پل‌های حیاتی عربستان، به ویژه در ریاض، نیز می‌توانند وارد بانک اهداف شوند. این موضع نشان می‌دهد که صنعا در حال ترسیم یک معادله روشن است: اگر ریاض دامنه حملات را از اهداف نظامی به زیرساخت‌های حیاتی یمن بکشاند، پاسخ نیز می‌تواند به اهدافی در سطح مشابه در عمق عربستان منتقل شود.

نشانه‌های تأثیر این فضای امنیتی بر پایتخت عربستان نیز قابل توجه است. روز یکشنبه، مدارس ریاض اعلام کردند که آموزش برای یک هفته به شکل غیرحضوری ادامه خواهد یافت. علت رسمی این تصمیم اعلام نشد، اما این اقدام در شرایطی صورت گرفته که حملات یمنی به داخل عربستان و تهدیدهای متقابل در حال افزایش بوده است. در گزارش‌های منتشر شده، این تصمیم به عنوان اقدامی کم‌سابقه در سال‌های اخیر توصیف شده است.

در مقابل، صنعا نشان داده است که تهدیدهای خود را صرفاً در سطح ادبیات سیاسی نگه نمی‌دارد. طی هفته‌های اخیر دامنه عملیات یمن در عمق عربستان افزایش یافته و اهدافی در ریاض و مناطق غربی این کشور نیز در کانون حملات قرار گرفته‌اند. همزمان، صنعا بر این موضع تأکید کرده که ادامه حملات و محاصره، پاسخ نظامی را متوقف نخواهد کرد. گزارش‌های منتشر شده در میانه سپتامبر نیز از گسترش بانک اهداف صنعا به تأسیسات راهبردی در منطقه ینبع حکایت داشتند.

بنابراین، تحولات اخیر بیش از آنکه نشانه آمادگی صنعا برای عقب‌نشینی باشد، بیانگر آمادگی آن برای ورود به مرحله‌ای گسترده‌تر از تقابل است. ریاض با حمله به پل‌ها، بازارها و زیرساخت‌های ارتباطی یمن عملاً سطح فشار را بالا برده است؛ اما در سوی مقابل، صنعا نه تنها ظرفیت پاسخ نظامی خود را حفظ کرده، بلکه صراحتاً از گسترش بانک اهداف در عربستان سخن می‌گوید. در چنین شرایطی، مسئولیت تشدید تنش را نمی‌توان صرفاً متوجه طرفی دانست که نسبت به ادامه حملات هشدار می‌دهد؛ زیرا هشدارهای صنعا در واکنش به روندی مطرح شده که با حملات مستمر عربستان به خاک یمن و زیرساخت‌های آن همراه است.

پیام تحولات اخیر برای ریاض روشن است: فشار هوایی و تخریب زیرساخت‌های یمن، لزوماً به کاهش توان پاسخگویی صنعا منجر نمی‌شود. برعکس، ادامه این مسیر می‌تواند دامنه تقابل را به نقاطی بکشاند که تاکنون بخش مهمی از محاسبات امنیتی عربستان را از آن دور نگه داشته بود. صنعا نیز با اعلام آمادگی برای استفاده از توان موشکی و پهپادی خود و با تعریف اهداف جدید در عمق عربستان، نشان داده است که برای چنین سناریویی آماده است.

نویسنده: احمد حاجی صادقیان، کارشناس مسائل بین الملل