خونین‌ترین قتل‌عام اردوگاه‌های فلسطینی در سال ۱۹۸۲: روایت تلخ تاریخ

گروه سیاسی – به گزارش باور خبر به نقل از خبرگزاری تسنیم، در تابستان سال ۱۹۸۲، ارتش اسرائیل به منظور آسیب رساندن به سازمان آزادی‌بخش فلسطین، به لبنان حمله کرد و بیروت را محاصره نمود. نیروهای فلسطینی پس از توافقی بین‌المللی از بیروت خارج شدند، اما دو اردوگاه در غرب شهر باقی ماند: صبرا و شتیلا، که محل سکونت هزاران آواره فلسطینی بود که سال‌ها پیش از سرزمین خود رانده شده و به لبنان پناه آورده بودند.

در تاریخ ۱۴ سپتامبر، بشیر جُمَیِّل، رئیس‌جمهور منتخب لبنان و رهبر حزب فالانژ، در انفجاری در بیروت جان خود را از دست داد. به محض وقوع این حادثه، فضای سیاسی و نظامی لبنان به شدت ملتهب شد. نیروهای فالانژ فلسطینی‌ها را به این ترور متهم کردند، در حالی که هیچ مدرکی برای این ادعا وجود نداشت و بعدها مشخص شد که حبیب شرتونی، عضو حزب ملی‌گرای اجتماعی سوریه، مسئول این ترور بوده است. دو روز بعد، در ۱۶ سپتامبر، فالانژها به اردوگاه‌ها وارد شدند.

این ورود در شرایطی صورت گرفت که نیروهای چندملیتی آمریکا، فرانسه و ایتالیا که پس از خروج نیروهای سازمان آزادی‌بخش فلسطین برای تأمین امنیت در بیروت مستقر شده بودند، پیش از وقوع کشتار از منطقه خارج شده بودند. در همین حال، نیروهای اسرائیلی کنترل اطراف اردوگاه‌ها را در دست داشتند و بر راه‌های دسترسی و ارتفاعات اطراف تسلط داشتند. آریل شارون، وزیر دفاع اسرائیل، نیز در این ماجرا نقش داشت. سربازان اسرائیلی از ساختمان‌های اطراف مستقر شده و برای فالانژهایی که به اردوگاه وارد می‌شدند، منور شلیک می‌کردند تا آسمان شب روشن بماند.

اولین گروه از فالانژها، شامل حدود ۱۵۰ نفر، پس از عبور از موانع اسرائیلی‌ها، به اردوگاه شتیلا وارد شدند. آنها علاوه بر سلاح گرم، چاقو نیز به همراه داشتند. کشتار تا شب ادامه یافت و روز بعد، جمعه، نیز ادامه پیدا کرد. این قتل‌عام نزدیک به ۳۶ ساعت به طول انجامید. آنها به زور وارد خانه‌ها می‌شدند و فلسطینی‌ها را حتی در خواب به رگبار می‌بستند. صبح شنبه، ۱۸ سپتامبر، تیراندازی تقریباً متوقف شده بود، اما صبرا و شتیلا دیگر همان اردوگاهی نبود که دو روز قبل زنان در آشپزخانه‌های کوچک آن غذا می‌پختند و بچه‌ها در کوچه‌های باریکش بازی می‌کردند. یکی از سیاه‌ترین جنایت‌های تاریخ معاصر فلسطین رخ داده بود و شمار قربانیان بر اساس روایت‌ها و منابع مختلف، از صدها تا چند هزار نفر برآورد شد.

خبرنگاران صبح شنبه به اردوگاه رسیدند. در یکی از خیابان‌ها، اجساد زنان و کودکان روی هم افتاده بود. زنی مثله شده و در کنار او سر بریده دخترش دیده می‌شد. زن جوان دیگری کودک شیرخوارش را در آغوش داشت که گلوله‌ها از بدن مادر عبور کرده و به بدن کودک رسیده بود. صحنه‌هایی که از آن روز در روایت شاهدان و گزارش خبرنگاران باقی ماند، ابعاد کشتاری را نشان می‌داد که در دو شب و یک روز در اردوگاه اتفاق افتاده بود. «وجنات زین عبدالطیف» یکی از شاهدان این ماجرا می‌گوید: روز جمعه به بیمارستان غزه پناه بردم. آنها فلسطینی‌ها، از جمله زنان و کودکان، را از دیگران جدا کردند و به یک ورزشگاه بردند. آنها را در چاله‌هایی که بر اثر بمباران حفر شده بود انداختند و گفتند همه دراز بکشند. سپس همه را به رگبار بستند و در نهایت با سه بولدوزر روی آنها خاک ریختند، چه مرده و چه زنده.

در یکی دیگر از روایت‌های باقی‌مانده از آن روزها، یک افسر فالانژ پشت بی‌سیم از فرماندهی عملیات پرسید: «با پنجاه زن و کودکی که به محاصره درآورده‌ام چه کنم؟» ایلی حُبَیقه، فرمانده شبه‌نظامیان، پاسخ داد: «این آخرین باری باشد که این چیزها را از من می‌پرسی… خودت که بهتر می‌دانی باید چه کار بکنی.» نجیب خطیب که در این جنایت پدر و ده نفر از اعضای خانواده‌اش را از دست داد، بعدها در مرور خاطراتش گفت: «بوی اجساد بیشتر از پنج، شش ماه به مشام می‌رسید. بویی بد. هر روز دارو می‌پاشیدند، اما بوی تعفن در سرهای مردم ماند. هنوز بوی مرده‌ها در سر ماست و آن را می‌شنویم.»

پس از افشای این جنایت، شوک بزرگی به جهان وارد شد. اسرائیل تحت فشار افکار عمومی، کمیسیون تحقیق کاهان را تشکیل داد. این کمیسیون آریل شارون، وزیر دفاع وقت اسرائیل، را برکنار کرد. او بعدها نخست وزیر اسرائیل شد، اما لقب قصاب صبرا و شتیلا برای همیشه با نام او گره خورد. صبرا و شتیلا در سال ۱۹۸۲ تنها داستان یک قتل‌عام خونین در تاریخ فلسطین نیست، بلکه داستانی است که بارها به شکلی دیگر تکرار شده است. زمانی که جهان جنایت را می‌بیند، اما نمی‌خواهد جلوی تکرار آن را بگیرد. چهل‌وچهار سال از صبرا و شتیلا گذشته است؛ چهار دهه‌ای که در آن نسل‌های فلسطینی، آوارگی و کشتار را بارها تجربه کرده‌اند؛ از اردوگاه‌های بیروت تا اردوگاه‌ها و چادرهای آوارگان غزه.

انتهای پیام/