جنگ اوکراین؛ دلیل وابستگی گازی آلمان به آمریکا

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از فوکوس، نشریه‌ای آلمانی، اعلام کرد که این کشور به دلیل وابستگی به گاز روسیه تاکنون هزینه‌های سنگینی را متحمل شده است. اما در شرایط کنونی و با توجه به جنگ اوکراین، اهمیت گاز طبیعی مایع ایالات متحده در آلمان و اروپا در حال افزایش است و این موضوع به همراه خود یک خطر سیاسی جدید برای تأمین انرژی اروپا به همراه دارد. آلمان با وجود تحمل مشکلات ناشی از وابستگی به گاز روسیه، همچنان با چالش‌هایی در این زمینه مواجه است و داستان وابستگی این کشور به گاز به پایان نرسیده است.

حدود چهار سال پس از آغاز حمله روسیه به اوکراین، بخش عمده‌ای از گاز طبیعی مایع که آلمان و اروپا را تأمین می‌کند، از ایالات متحده آمریکا تأمین می‌شود. در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، این سوال دوباره مطرح شد که چقدر خطرناک است که یک تأمین‌کننده بزرگ انرژی بتواند همزمان بر اروپا نفوذ سیاسی داشته باشد؟ در حال حاضر، منابع تأمین گاز آلمان به طور قابل توجهی متنوع‌تر از قبل از جنگ اوکراین شده است. بر اساس گزارش آژانس شبکه فدرال، پیش‌بینی می‌شود که در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۴ درصد از واردات گاز آلمان از نروژ، ۲۴ درصد از هلند و ۲۱ درصد از بلژیک تأمین شود. اما در مورد گاز طبیعی مایع (LNG) وضعیت متفاوت است و بیش از ۹۰ درصد از حجمی که به پایانه‌های گاز مایع آلمان می‌رسد، از ایالات متحده آمریکا تأمین می‌شود. این مقدار حدود ۱۰.۳ درصد از کل واردات گاز آلمان را تشکیل می‌دهد. همچنین آلمان از بلژیک و هلند نیز گاز دریافت می‌کند که در این کشورها نیز گاز مایع از خارج وارد و سپس به گاز تبدیل می‌شود و از طریق خطوط لوله به دیگر نقاط منتقل می‌شود.

در سطح اروپا، نفوذ ایالات متحده حتی بیشتر به چشم می‌آید. طبق گزارش یورواستات، ایالات متحده در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶، ۵۷.۴ درصد از کل واردات LNG به اتحادیه اروپا را تأمین خواهد کرد. در صورتی که مقادیر بیشتری در دسترس نباشد، اروپا ناچار خواهد بود برای تأمین نیازهای خود با خریداران آسیایی رقابت بیشتری داشته باشد که این موضوع فشار مشابهی را بر قیمت‌ها وارد می‌کند. آلمان به تازگی تجربه کرده است که تأمین گاز به صورت یک‌طرفه چقدر می‌تواند هزینه‌بر باشد. پیش از حمله روسیه به اوکراین، حدود ۵۵ درصد از گاز طبیعی آلمان از روسیه تأمین می‌شد و این قراردادها به نفع خانوارها و به ویژه صنایع انرژی‌بر در آلمان بود. اما زمانی که مسکو تحویل گاز را کاهش داد و شروع به بستن شیر گاز خود کرد، هیچ جایگزینی وجود نداشت. عواقب این امر بر کل اقتصاد آلمان و اروپا تأثیر گذاشت. بر اساس گزارش‌های رسمی، قیمت مصرف‌کننده در سال ۲۰۲۲ به طور متوسط ۷.۹ درصد افزایش یافت، در حالی که قیمت گاز طبیعی برای خانوارها حتی ۶۴.۸ درصد بالا رفت. صندوق بین‌المللی پول تخمین زده که تولید صنایع انرژی‌بر بین پایان سال ۲۰۲۱ و پایان سال ۲۰۲۲ تقریباً ۲۰ درصد کاهش یافته است. قیمت واردات گاز آلمان در برخی مواقع تقریباً ده برابر بیشتر از میانگین سال ۲۰۲۱ بود. در این شرایط، دولت آلمان مجبور به مداخله شد و شرکت واردکننده گاز یونیپر را نجات داد و در نهایت ۹۹ درصد از سهام این شرکت را به دست آورد. صندوق تثبیت اقتصادی نیز خط اعتباری ۲۰۰ میلیارد یورویی برای کنترل قیمت‌ها و دیگر اقدامات برای مقابله با بحران انرژی فراهم کرد.

تجربه با روسیه نشان می‌دهد که وابستگی زمانی خطرناک می‌شود که یک تأمین‌کننده واحد برای عرضه یا قیمت‌گذاری بیش از حد اهمیت پیدا کند. اما این خطر در مورد ایالات متحده به شکلی متفاوت خود را نشان می‌دهد. گاز طبیعی مایع آمریکا توسط چندین شرکت خصوصی تأمین می‌شود و در بازار بین‌المللی معامله می‌شود. بنابراین، واشنگتن نمی‌تواند به اندازه مسکو از طریق گازپروم و خطوط لوله اصلی خود، اروپا را از تأمین گاز محروم کند. با این حال، این موضوع مانع از نفوذ سیاسی نمی‌شود. رابطه نزدیک بین انرژی و سیاست در توافقنامه تجاری بین اتحادیه اروپا و ایالات متحده به وضوح نمایان است. در این توافقنامه، اتحادیه اروپا اعلام کرده که قصد دارد تا سال ۲۰۲۸ محصولات انرژی آمریکایی به ارزش ۷۵۰ میلیارد دلار خریداری کند. اگرچه کمیسیون اتحادیه اروپا تأکید می‌کند که شرکت‌های خصوصی در مورد خریدهای خاص تصمیم خواهند گرفت، اما این توافق نشان‌دهنده وزن سیاسی تأمین انرژی در دوران ترامپ است.

بنابراین، سوال اساسی این است که آیا واشنگتن واقعاً می‌تواند تحویل گاز را محدود کند یا خیر و همچنین اینکه آیا سیگنال‌های سیاسی یا مداخلات در بازار صادرات برای تأثیرگذاری بر قیمت گاز اروپا کافی خواهد بود یا خیر. قطع کامل عرضه گاز از طرف واشنگتن بعید به نظر می‌رسد. با این حال، واشنگتن حتی نیازی به کاهش واقعی تحویل گاز ندارد تا قیمت‌ها افزایش یابد. صرف انتظار برای کاهش صادرات ایالات متحده می‌تواند قیمت‌های اروپا را بالا ببرد. بنابراین، این وابستگی جدید با وابستگی قبلی به روسیه تفاوت‌های قابل توجهی دارد. در وابستگی جدید به آمریکا، اهرم فشار کمتر در یک شیر گاز تحت کنترل مرکزی و بیشتر در واکنش بازار جهانی به سیگنال‌های سیاسی نهفته است. رافائل پیریا از موسسه اکولوژیک، توقف کامل عرضه از طرف آمریکا را به عنوان اهرم فشار «سناریویی بسیار دراماتیک» توصیف می‌کند. با این حال، او به احتمالات دیگری نیز اشاره کرده و گفته است: حتی کمبود محدود نیز می‌تواند برای آلمان هزینه‌بر باشد. این کمبود باید در بازار جهانی جبران شود، جایی که خریداران اروپایی به ویژه با تقاضای آسیایی رقابت می‌کنند. او همچنین اشاره کرده که در پایان ماه اوت، مخازن گاز آلمان تنها کمی بیش از ۵۳ درصد پر بودند. وزارت امور اقتصادی در حال حاضر کمبود حادی را مشاهده نمی‌کند، اما زمستان سرد یا قطعی‌های جدید می‌تواند به سرعت تقاضا برای LNG را افزایش دهد. بنابراین، درس مهمی که از روسیه می‌توان آموخت این است که نباید هیچ وابستگی‌ای را پذیرفت. به گفته پیریا، نکته‌ی کلیدی این است که باید از اهمیت یافتن هر تأمین‌کننده‌ واحدی که مناقشات سیاسی با آن مستقیماً بر قیمت‌ها، صنعت و مصرف‌کنندگان تأثیر بگذارد، جلوگیری شود.