تلاش‌های ریاض برای کنترل پیشروی انصارالله؛ از میدان نبرد تا میز مذاکره

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، پس از گذشت تقریبا یک هفته از پیشروی سریع نیروهای صنعا در سواحل غربی یمن و دستیابی آنها به مناطق مشرف بر باب المندب، عربستان سعودی اقداماتی در زمینه‌های نظامی، سیاسی و دیپلماتیک برای مدیریت شرایط جدید آغاز کرده است. پیشروی انصارالله در این منطقه در روزهای اخیر با سرعت چشمگیری انجام شده و معادلات جنگ یمن را به مرحله جدیدی وارد کرده است. در این میان، فشار بر ریاض برای یافتن راهی به منظور متوقف کردن این تحولات افزایش یافته است.

در روزهای ابتدایی، عربستان بر ادامه فشار نظامی و استفاده از توان هوایی خود متمرکز بود، به گونه‌ای که متوسط حملات هوایی این کشور به یمن در این ایام از ۶۰ حمله هوایی نیز فراتر رفت. با این حال، تحولات میدانی نشان داد که این حملات نتوانسته‌اند وضعیت جدید ساحل غربی را تغییر دهند. در همین زمان، واکنش‌های انصارالله به حملات سعودی، دامنه درگیری‌ها را از خاک یمن فراتر برد و تأسیسات و زیرساخت‌های انرژی عربستان را هدف قرار داد.

در چنین شرایطی، ریاض به تدریج به دنبال مسیرهای دیگری در کنار گزینه نظامی بود؛ از تلاش برای جلب حمایت آمریکا و کشورهای منطقه گرفته تا استفاده از کانال‌های سیاسی و میانجی‌گری. یکی از نخستین اقداماتی که عربستان انجام داد، جلب حمایت بیشتر آمریکا بود. با این حال، شرایط منطقه‌ای و تمرکز واشنگتن بر رویارویی گسترده‌تر با ایران، به ویژه بحران تنگه هرمز، عملاً ظرفیت آمریکا برای ورود مستقیم و گسترده به جبهه یمن را محدود کرده است.

«الاخبار» به نقل از منابع خود گزارش داده است که پس از تحولات ساحل غربی، فرماندهی مرکزی آمریکا ارزیابی خود از وضعیت نیروهای متحد عربستان در یمن را به ریاض ارائه داده و همزمان تأکید کرده است که آمریکا نیروهای خود را برای جنگیدن به جای طرف‌های درگیر اعزام نخواهد کرد. در کنار واشنگتن، ریاض تلاش کرد از ظرفیت کشورهای دیگری نیز بهره‌برداری کند. پاکستان در هفته گذشته به صراحت اعلام کرد که در چارچوب توافق دفاعی جدید خود با عربستان و ترکیه، در آن مقطع هیچ بحثی درباره واکنش نظامی به حملات انصارالله وجود نداشته است.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در ۱۰ سپتامبر اعلام کرد که اسلام آباد در حال حاضر اقدام نظامی مشخصی را در دستور کار ندارد، هرچند بر تعهد خود به توافق دفاعی تأکید کرد. این موضع عملاً نشان داد که توافق مکه، دست‌کم در این مرحله، به ورود فوری پاکستان به جنگ یمن منجر نشده است. ترکیه نیز در زمره کشورهایی قرار گرفت که تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش درگیری را دنبال کردند، اما نشانه‌ای از ورود نظامی مستقیم آنکارا به جنگ مشاهده نشد.

به این ترتیب، تلاش ریاض برای ایجاد یک ائتلاف نظامی گسترده‌تر در برابر انصارالله، دست‌کم در مقطع کنونی، به نتیجه مورد انتظار نرسیده است. همزمان، عربستان تلاش کرد از ابزارهای تبلیغاتی نیز برای تغییر فضای سیاسی و افکار عمومی استفاده کند. ادعاهایی درباره حملات انصارالله به مکه در رسانه‌های نزدیک به ریاض مطرح شد، اما این ادعاها نیز نتوانست روند تحولات میدانی را تغییر دهد. در همین حال، منابع نزدیک به انصارالله این ادعاها را بخشی از تلاش ریاض برای فشار سیاسی و تبلیغاتی بر صنعا توصیف کردند.

سفر بن سلمان به مصر در میانه این تحولات، سفر محمد بن سلمان به مصر نیز در چارچوب تلاش‌های ریاض برای یافتن راهی جهت مدیریت پرونده یمن اهمیت پیدا کرد. بر اساس گزارش «الاخبار»، مقامات مصری در جریان این سفر، به جای پیشنهاد ورود نظامی به جنگ، بر ضرورت باز کردن مسیر گفت‌وگو با انصارالله تأکید کردند. طبق این گزارش، مقامات مصری معتقد بودند حتی در صورت ورود مستقیم آمریکا به درگیری عربستان و یمن، شرایط منطقه اجازه نمی‌دهد چنین اقدامی لزوماً به یک نتیجه پایدار به سود ریاض منجر شود.

از همین رو، توصیه اصلی قاهره به بن سلمان، کاهش سطح درگیری و حرکت به سمت گفت‌وگوی مستقیم با صنعا بوده است. مجموع این تحولات در نهایت عربستان را به سمت فعال کردن مسیر مذاکره سوق داده است. «الاخبار» در ۲۶ شهریور گزارش داد که ریاض از طریق میانجی عمان پیشنهادی برای برقراری یک آتش‌بس دو هفته‌ای به انصارالله ارائه کرده است. بر اساس این گزارش، عربستان پیشنهاد کرده در این مدت مذاکرات مستقیم با صنعا انجام شود تا درباره ارسال کمک‌های بشردوستانه به یمن گفت‌وگو و زمینه برای رسیدن به یک توافق جامع فراهم شود.

گزارش دیگری از همین روزنامه در ۲۷ شهریور نیز تأیید می‌کند که رایزنی‌های عربستان در روزهای گذشته، آمریکا، مصر، پاکستان و عمان را در بر گرفته و در نهایت پیشنهاد آتش‌بس دو هفته‌ای و گفت‌وگوی مستقیم از طریق عمان مطرح شده است. در این چارچوب، ریاض آمادگی خود را برای رفع محاصره و ورود کمک‌های انسانی به مناطق تحت کنترل انصارالله اعلام کرده است. اما مسئله اصلی برای صنعا، صرفاً توقف موقت درگیری نیست. بر اساس اطلاعات منتشر شده در «الاخبار»، انصارالله خواهان راه حلی فراگیر برای پایان جنگ و محاصره است.

رفع محاصره هوایی، زمینی و دریایی، خروج نظامی، امنیتی و سیاسی عربستان از صحنه یمن و مشارکت عربستان در تأمین مالی سازوکاری برای جبران خسارت‌های ناشی از جنگ، از جمله مطالبی است که این رسانه به عنوان خواسته‌های انصارالله مطرح کرده است. در همین چارچوب، صنعا همچنین با نقش عربستان در مدیریت گفت‌وگوهای داخلی یمن مخالفت کرده است. موضع اعلام شده از سوی انصارالله این است که گفت‌وگوی یمنی ـ یمنی موضوعی داخلی است و عربستان نباید نقش مدیریت یا سرپرستی آن را بر عهده بگیرد.

ورود چین به عرصه میانجی‌گری همزمان با فعال شدن کانال عمان، پای چین نیز به این پرونده باز شده است. رویترز در ۲۶ شهریور گزارش داد که عربستان از پکن خواسته است برای کنترل شرایط جدید در دریای سرخ و باب المندب وارد عمل شود و چین نیز به صورت خصوصی از تهران خواسته است برای مهار تنش در یمن از نفوذ خود بر انصارالله استفاده کند. بر اساس گزارش رویترز، این درخواست چین با تهدید یا فشار اقتصادی علیه ایران همراه نبوده است. منابع ایرانی به این خبرگزاری گفته‌اند که پاسخ تهران بر این نکته متمرکز بوده که ثبات منطقه‌ای در درجه نخست به پایان جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران وابسته است.

وزارت خارجه چین نیز در موضعی رسمی بر ضرورت جلوگیری از گسترش درگیری، گفت‌وگو و حفظ امنیت کشتیرانی تأکید کرده است. روند یک هفته گذشته نشان می‌دهد که عربستان از ادامه فشار نظامی، تلاش برای جلب حمایت آمریکا و کشورهای منطقه، و استفاده از ابزارهای تبلیغاتی، به تدریج به سمت مسیر مذاکره حرکت کرده است. در مقابل، انصارالله پس از تثبیت موقعیت خود در ساحل غربی و مناطق مشرف بر باب‌المندب، بر این موضع تأکید دارد که توقف موقت جنگ بدون رفع محاصره و پایان مداخله عربستان، نمی‌تواند راه حلی برای بحران یمن باشد.

این تأکید بر مطالبات اصلی را می‌توان درس بزرگ انصارالله از بیش از دو سال مذاکره بی‌ثمر با سعودی‌ها ارزیابی کرد. باب المندب؛ فرصتی برای محور مقاومت که نباید ارزان از دست برود. از ریاض تا باب المندب؛ طرح آمریکا برای مرحله جدید جنگ یمن. اکنون پرونده یمن در نقطه‌ای قرار گرفته که تحولات میدان، مسیر دیپلماسی را نیز تعیین می‌کند؛ از یک سو ریاض تلاش می‌کند با آتش‌بس و مذاکره از گسترش بیشتر درگیری جلوگیری کند و از سوی دیگر صنعا تلاش دارد دستاوردهای میدانی خود را به یک چارچوب سیاسی جدید تبدیل کند.

ورود عمان و چین به این روند نیز نشان می‌دهد که مسئله باب المندب و ساحل غربی یمن در کنار جنگ ایران و مسئله تنگه هرمز به تدریج به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های امنیتی منطقه تبدیل شده است و همگرایی بازیگران مقاومت در این دو پرونده می‌تواند به ایجاد ارزش افزوده قابل توجه برای مقاومت بینجامد.

نویسنده: احمد حاجی صادقیان، کارشناس مسائل یمن

انتهای پیام/