بلای جان آوارگان غزه: ساختمان‌های نیمه‌ویران در خطر

به گزارش باور خبر به نقل از خبرگزاری تسنیم؛ گروه فرهنگی؛ فاطمه مرادزاده: شب چادر سیاهش را بر آسمان گسترده است. آرامشی بر زمین نشسته که خستگی یک روز پرهیاهو و شلوغ، پلک‌ها را سنگین کرده است. کودک نازنین‌تان نیز امروز به اندازه کافی شیطنت کرده و وقت خوابش فرا رسیده است. با یک لالایی آرام، جگرگوشه‌تان را به خواب ناز می‌فرستید. هنگامی که پلک‌هایش سنگین می‌شود، بوسه‌ای شیرین بر گونه‌هایش می‌زنید و به امید تماشای فردایی که خورشید از پشت کوه‌ها سرک می‌کشد و با سرانگشتان لطیفش چند ضربه بر شیشه پنجره می‌زند و شما را از خواب ناز بیدار می‌کند، به خواب می‌روید… در کنار جگرگوشه به خواب می‌روید و صبح روز بعد، دور سفره‌ای که آفتاب کم‌رنگ صبحگاهی بر آن تابیده، چای و نان‌وپنیرتان را لقمه لقمه با عشق نوش‌جان می‌کنید؛ یک لقمه نان‌وپنیر و یک گل بوسه بر گونه‌های لطیف دلبندتان… این حکایت، داستان چند ساعت شگفت‌انگیز و زیبای شبانه‌روز ماست که به دلیل تکرار برایمان عادی شده و آنقدر که به چشم نمی‌آید!… زیبایی و اعجاز و نعمتی که هر روز برای تک‌تک‌مان، برای همه خانواده‌ها و برای تمام مردم جهان در ۲۰۶ کشور و ۵ قاره تکرار می‌شود… با این حال، یک‌وجب جا بر روی این کره بزرگ خاکی وجود دارد؛ یک‌وجب جای ۳۶۰ کیلومترمربعی (با دو میلیون جمعیت) که تماشای همین چرخه تکراری و گاه حتی کسل‌کننده، برای ساکنانش آرزو است؛ انتهای نعمت است؛ تمام خوشبختی است… آنجا غزه است؛ غزه‌ای که مردمش شب‌ها ناامید و خسته و دلگیر به خواب می‌روند و زیبایی تابش آفتاب روز بعد را گاه هرگز نمی‌بینند! زندگی در آنجا زیبا و دلپذیر نیست؛ نه بهار و تابستانش؛ نه روز و شبش، نه غروب و طلوع خورشیدش!… وقتی خورشید در حال غروب است و فرشته‌ها در حال پاک‌کردن لکه‌های سرخ تابیده بر دامن کوه‌ها و ابرها هستند، مردان غزه همان‌وقت پاره‌های پیکر خونین برادرانشان را از روی آسفالت گلگون خیابان‌های ویران جمع می‌کنند؛ هر روز … و شب؛ شب که خداوند آن را برای آرامش بندگانش قرار داده است «… وَ جَعَلَ اللَّیْلَ سَکَناً (انعام/۹۶)… هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ اللَّیْلَ لِتَسْکُنُوا فِیهِ (یونس/۶۷)»… چنین شبی پر از عشق و آرامش در آنجا؛ در آن باریکه خونین و گرسنه و خسته ممکن نیست… شب‌ها کودکان غزه تا سپیده‌دم به آسمان خیره می‌شوند! نه برای شمردن ستاره‌ها، بلکه از بیم پاره‌های آتش که پرنده‌های اشغالگر آهنی بر زمین می‌ریزند… آتش گاه سقف چادر آوارگان را به آتش می‌کشد و گاه به خانه‌های نیمه‌ویران و ناایمن اصابت کرده و آنها را به زیر می‌کشد؛ سقف‌های لرزانی که گاه بدون بمب و بهانه فرومی‌ریزند.

کودکان بدون رویا و فردا در ویرانه‌های غزه یک ساختمان دیگر فروریخت با ۱۴ شهید و ۱۰۰ مفقود. شب‌های غریبی دارند کودکان غزه‌ای زیر سقف‌های لرزان و آسمان ناایمن!… پلک‌هایشان سنگین شده و گاه صدای جیغ و شیون و فریادشان سینه آسمان را از غم می‌درد!… حتماً در آنجا چادری به آتش کشیده شده، یا خانه‌ای سست و ناایمن، بر سر ساکنانش فروریخته است، و باز آوار و خون و جنازه و سنگینی غربت و تنهایی و اندوه بی‌پایان… مانند همین شب گذشته که ساختمان مسکونی شش طبقه «السعاده» در منطقه «الصناعه» ـ که در جنگ آسیب‌دیده و به دلیل بی‌کجایی، سرپناه جمعیت بزرگی از خانواده‌های آواره غرب شهر غزه شده بود ـ ناگهان فروریخت و نیمه‌شب بر سر ساکنانش آوار شد؛ صدای جیغ و گریه کودکان به هوا برخاست و … در نبود تجهیزات و روشنایی کافی، عملیات جست‌وجو و امدادرسانی به سرعت آغاز شد. ۱۴ نفر (که ۶ نفر کودک بودند) برای همیشه نفس‌شان زیر آوار بند آمد و پیکرهای خونین‌شان بر دست امدادگران ماسید. حدود ۲۰ نفر مجروح با نفسی نیم‌بند بیرون کشیده شدند و حدود ۱۰۰ نفر همچنان زیر آوار مفقود و مدفونند… ساعت‌ها گذشته و گره در کار امدادرسانی و آواربرداری افتاده، فقط و فقط به دلیل کمبود شدید ماشین‌آلات آواربرداری و تجهیزات امداد و نجات که بربرهای اشغالگر صهیونی جلوی ورود آنها را به غزه گرفته‌اند. عمده شهدا و مفقودین ساختمان «السعاده» کودکان هستند؛ کودکانی که با وجود دلهره و ترس از بمباران، خستگی حمل دبه‌های بزرگ آب در طی روز، پلک‌هایشان را سنگین کرده بود، اما انبوه آوار ساختمان فروریخته، مهلت باز شدن آن پلک‌ها را دوباره به آنها نداد…

هشدار: ساختمان‌های نیمه‌ویران یکی‌یکی فرومی‌ریزند. این اتفاق تلخ شبانگاهی، نه اولین‌بار بود و نه آخرین‌بار خواهد بود؛ تا وقتی غزه در محاصره سگان و شغالان درنده اشغالگر صهیونی است و خبری از ورود اقلام و مصالح و تجهیزات ساختمان‌سازی و امکان بازسازی نیست. از دست مسئولان غزه‌ای هم در این میان کاری ساخته نیست، جز هشدارهای گاه‌به‌گاه؛ مانند هشدارهایی که همین امروز و پس از حادثه «السعاده»، ائتلاف سازمان‌های جامعه مدنی فلسطین، حماس، اتحادیه شهردارهای غزه، وزارت توسعه اجتماعی نوار غزه و مرکز حقوق بشر غزه، نسبت به فروریختن هزاران ساختمان نیمه‌ویران دادند و رژیم اشغالگر صهیونی را مسئول به خطر انداختن جان غیرنظامیان با جلوگیری از بازسازی، مانع‌تراشی در مسیر بازسازی و عدم تأمین مسکن امن دانستند. یا هشدارهای ماه‌های گذشته؛ مانند هشداری که مرداد همین امسال وزارت توسعه اجتماعی باریکه غزه به جهانیان به خواب‌رفته داد: «نوار غزه حدود دو میلیون جمعیت دارد که نزدیک به یک‌میلیون نفر آنان کودکان زیر ۱۸ سال، بیش از ۱۰۸ هزار سالمند، حدود ۴۷ هزار زن بیوه، بیش از ۱۲۰ هزار فرد دارای معلولیت و ده‌ها هزار نفر مجروح و بیمار مبتلا به سرطان و بیماری‌های کلیوی و سوءتغذیه هستند. در چنین شرایط ناگواری، بیش از ۹۰ درصد مردم غزه در چادرهای فرسوده و مراکز اسکان موقت و ویرانه‌های خانه‌هایی زندگی می‌کنند که در جریان جنگ سه ساله تخریب شده‌اند.» یا هشدار آذرماه سال گذشته که وزارت کشور و امنیت داخلی غزه درباره فاجعه ریزش ساختمان‌های آسیب‌دیده داد. این هشدار در پی فروریختن ساختمانی در محله «شیخ رضوان» غزه و شهادت اهالی آن ساختمان داده شد که شامگاه ۲۹ آذر فروریخته بود. پس از این فاجعه وزارت امنیت داخلی غزه اعلام کرد که: «با فروریختن این ساختمان و شهادت ۴ نفر از ساکنان آن، آمار قربانیان ناشی از ریزش ساختمان‌ها از زمان اجرای آتش‌بس در مهرماه، به ۱۸ نفر رسید. در این مدت ۴۶ ساختمان در استان‌های مختلف نوار غزه به طور کامل فروریخته است.» وزارت امنیت غزه با اشاره به گسترش ابعاد این فاجعه و درخواست از جامعه بین‌المللی برای ورود فوری مصالح بازسازی و خانه‌های موقت جهت اسکان امن، هشدار داد: «ممانعت رژیم صهیونیستی از ورود مصالح ساختمانی و خانه‌های پیش‌ساخته (کانکس)، وضعیت را بحرانی‌تر کرده و این شرایط هر سال با فرا رسیدن فصل زمستان و بارش باران، پیچیده‌تر می‌شود، زیرا احتمال ریزش ساختمان‌هایی که در جریان جنگ نسل‌کشی صهیونیست‌ها آسیب‌دیده یا سست و ناایمن شده‌اند، هنگام بارش برف و باران به شدت افزایش می‌یابد.

مردم خانه‌های ناایمن و نیمه‌ویران را ترک نمی‌کنند. محمود بصل؛ سخنگوی سازمان امداد و نجات غزه نیز آبان گذشته هشدار داد که خانه‌های آسیب‌دیده، جان هزاران نفر را در تمام مناطق تهدید می‌کند و هیچ راه‌حل واقعی جز آغاز بازسازی وجود ندارد. بصل گفت: درخواست‌های مکرر برای تخلیه این ساختمان‌ها کمتر با پاسخ مواجه شده، زیرا مردم گزینه دیگری برای زندگی ندارند. وی با یادآوری فروریختن چند ساختمان در مناطق «الشوا» و «الصبره»، تأکید کرد که نبود پناهگاه‌های مطمئن، کمبود شدید چادرهای استاندارد، تخریب کامل ساختار امداد و نجات، و زندگی صدها هزار نفر در میان آوار یا چادرهای فرسوده، همه‌چیز را در آستانه فروپاشی و فاجعه‌ای بزرگ قرار داده است؛ فاجعه‌ای که این‌بار نه از آسمان، بلکه از دیوارهای لرزان خانه‌هایی آغاز می‌شود که هر لحظه امکان فروریختن آنها وجود دارد.

مصیبت خانه‌های در آستانه سقوط. اگرچه از حدود یک‌سال پیش (مهر سال گذشته) به‌ظاهر در غزه آتش‌بس شده، اما دو سال بمباران پیاپی، به آسیب‌دیدن هزاران خانه منجر شده که چون بمب‌های خاموشی در آستانه سقوط قرار گرفته و تهدیدی شبانه‌روزی برای مردمی هستند که در دوراهی انتخاب میان زندگی در خانه‌های روبه‌فروریزی کامل، یا زندگی زیر چادرهای کهنه‌ای که با یک باد و باران از جا کنده می‌شوند، زندگی محتاطانه زیر سقف‌های سست و دیوارهای ترک‌خورده را برگزیده‌اند! بر اساس داده‌های مرکز آمار فلسطین، از آغاز جنگ، در ۱۵ مهر۱۴۰۲ (۷ اکتبر ۲۰۲۳) تا ۱۷ تیر۱۴۰۴ (۸ ژوئیه ۲۰۲۵) حدود ۱۹۰۱۱۵ ساختمان در غزه آسیب دیده‌ که از این میان بیش از ۱۰۲ هزار ساختمان کاملاً ویران شده و حدود ۴۱۸۹۵ ساختمان آسیب متوسط داشته‌اند. در مجموع تا دو هفته پایانی پیش از آغاز آتش‌بس، واحدهای مسکونی تخریب‌شده یا آسیب‌دیده به بیش از ۳۳۰ هزار واحد رسیده است. همچنین طبق گزارش شبکه سازمان‌های مردم‌نهاد فلسطین، بربرهای صهیونیسم، بیش از ۸۵ درصد از بناها و زیرساخت‌ها را در شهر غزه نابود کرده‌اند؛ وضعیتی که موجب شده بسیاری از ساکنان ناچار به بازگشت به خانه‌های نیمه‌ویران خود شوند، زیرا هیچ جایگزین امن دیگری وجود ندارد. نه مراکز اسکان کافی در دسترس است، نه امکان ورود چادر و کانکس، و نه طرح فوری برای بازسازی. حدود ۹۰درصد از زیرساخت‌ها و بناهای غزه ویران شده است.

خدا کند خانه روی سرمان خراب نشود. «ابوبکر» یکی از ده‌ها هزار آواره غزه‌ای است که یک ماه پس از آغاز آتش‌بس، به همراه همسر و چهار فرزندش، تصمیم به بازگشت به خانه نیمه‌ویران خود گرفت. ابوبکر مالک یکی از واحدهای یک ساختمان چهارطبقه در شمال اردوگاه النصیرات بود. خانه‌اش از سمت غرب هدف قرار گرفته و عملاً بدون ستون ایستاده و با زاویه‌ای حدود ۳۵ درجه خم شده است؛ با این حال تصمیم گرفت به همان خانه برگردد چون: «جایی برای رفتن نداریم. بعد از مدت‌ها فکر کردن برگشتیم. هر روز فقط از خدا می‌خواهیم این خانه روی سرمان نریزد.» خانه «ام محمد» و فرزندانش در مناطق مختلف شهر غزه هم تخریب شده است. خانه برادر شهیدش هم بمباران و نیمه‌تخریب شده. برادرش به همراه خانواده زیر آوار همان خانه به شهادت رسیدند و همان خانه نیمه‌ویران حالا سرپناه «ام محمد» و فرزندانش شده است: «جایی نمانده بود که برویم. مجبور شدیم در ویرانه‌های خانه برادرم زندگی کنیم، جایی که بیشتر شبیه غار است. نگرانیم هر لحظه فرو بریزد. حالا نیمی از شبانه‌روز را در باقی‌مانده ساختمان و نیمِ دیگر را در چادری روی آوار می‌گذرانیم.» بخش زیادی از مردم غزه به‌ناچار در خانه‌های نیمه‌ویران ناایمن زندگی می‌کنند.

دیده‌بان حقوق بشر اروپا ـ مدیترانه هشدار داد شرایط فاجعه‌آمیز زندگی در غزه حتی از چشم دیده‌بان حقوق بشر اروپا ـ مدیترانه نیز پنهان نمانده و نیمه‌های تیرماه امسال، این نهاد حقوق بشری اعلام کرد که مقامات اسرائیلی با تحمیل محاصره داخلی اجباری، فلسطینیان را در شرایطی فشرده و غیرانسانی و کوچ اجباری با عنوان فریبنده «خروج داوطلبانه» قرار داده‌اند؛ شرایطی که از وضعیت منطقه سربرنیتسا پیش از کشتار جمعی نیز وخیم‌تر است. بر اساس گزارش این دیده‌بان، با سیطره رژیم صهیونیستی بر ۶۵ درصد از غزه، فضای در دسترس ۲.۱ میلیون نفر جمعیت غزه از ۳۶۰ کیلومترمربع به ۱۲۸ کیلومترمربع کاهش یافته و فشردگی جمعیتی در این محدوده حدود ۶۰ برابر بیشتر از سربرنیتساست. رژیم صهیونی در راستای هدف «نابودی تدریجی یا آوارگی اجباری» می‌خواهد با سیطره بر ۷۰درصد از مساحت غزه، فضای باقی‌مانده برای زندگی مردم را به ۱۰۹ کیلومتر مربع کاهش بدهد؛ یعنی فشردگی جمعیتی حدود ۱۹ هزار و ۳۰۰ نفر در هر کیلومترمربع. به گفته این نهاد، حتی بخش‌هایی که به‌ظاهر برای سکونت باقی مانده است، بر اثر ویرانی سازمان‌یافته، انباشت آوار و نابودی زیرساخت‌ها عملاً به مناطقی غیرقابل زندگی تبدیل شده و بیشتر ساکنان غزه اکنون در چادرهای فرسوده یا ساختمان‌های نیمه‌ویران به سر می‌برند.