بحران در نظام سلامت اسرائیل؛ فرار ۹۴ درصدی پزشکان از کشور

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم؛ وضعیت نظام بهداشت و درمان در فلسطین اشغالی به تدریج به مرحله بحرانی نزدیک می‌شود. این رژیم در حال حاضر با دو چالش عمده در حوزه پزشکی روبرو است: یکی مهاجرت پزشکان و دیگری نزدیک شدن به سن بازنشستگی پزشکان موجود بدون وجود جایگزین‌های مناسب. این دو مسئله به طور کلی منجر به کمبود فزاینده پزشک، به ویژه در مناطق حاشیه‌ای، طولانی شدن زمان ویزیت و از دست رفتن فرصت‌های درمانی شده است، موضوعی که می‌تواند بر نظر صهیونیست‌ها نسبت به مهاجرت به اراضی اشغالی یا ادامه زندگی در آنجا تأثیر منفی بگذارد.

مهاجرت پزشکان صهیونیست به خارج از فلسطین اشغالی در سه سال گذشته به حدی افزایش یافته که نگرانی‌های جدی در مورد آسیب به تاب‌آوری این رژیم را به وجود آورده است. بر اساس یک مطالعه جدید که توسط دانشگاه تل­‌آویو و با استفاده از داده‌های دفتر مرکزی آمار (CBS) انجام شده، بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، تعداد ۱۳۶۹ پزشک برای حداقل یک سال اسرائیل را ترک کرده‌اند. این یک جهش ۹۴ درصدی در مقایسه با مدت مشابه یک دهه پیش است؛ زیرا بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵، تنها ۷۰۵ پزشک فلسطین اشغالی را ترک کرده بودند. طبق این مطالعه، ۴۱۹ پزشک در سال ۲۰۲۳ و ۵۳۰ پزشک در سال ۲۰۲۴ که سال اوج مهاجرت بود، و ۴۲۰ پزشک در سال ۲۰۲۵ اراضی اشغالی را ترک کردند. این آمار به معنای آن است که یک بیمارستان بزرگ تمام پزشکانش را از دست داده باشد.

برای درک بهتر این وضعیت می‌توان گفت که مرکز پزشکی شیبا حدود ۲۰۰۰ پزشک، بیمارستان شَعَرِی تسِدِک حدود ۱۰۰۰ پزشک، بیمارستان سوروکا حدود ۹۰۰ پزشک و بیمارستان آصف هروفه (اسحاق شامیر) حدود ۶۳۰ پزشک را در حال حاضر در استخدام دارد. نکته مهم این است که بخش قابل توجهی از این افراد، پیشکسوتان و افراد باتجربه هستند که جایگزینی آنها دشوار است. داده‌ها نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، پزشکان باسابقه ۴۵ سال به بالا، حدود ۲۰ درصد از کل کسانی را که فلسطین اشغالی را ترک می‌کنند، تشکیل می‌دهند: یک نفر از هر پنج نفر. در دهه گذشته، نرخ آنها تنها ۱۴ درصد، یعنی یک نفر از هر هفت نفر بود.

افزایش روند مهاجرت پزشکان با سابقه در اسرائیل بیشتر از آن چیزی است که در نگاه اول به نظر می‌رسد. از آنجایی که تعداد کل پزشکانی که از این حرفه خارج شده‌اند نیز تقریباً دو برابر شده، افزایش ترک شغل پزشکان باسابقه بیشتر است. اگر در دهه گذشته حدود یکصد پزشک باسابقه از این حرفه خارج شده بودند، در سه سال گذشته حدود ۲۷۰ پزشک از این حرفه خارج شده‌اند. این بدان معناست که بسیاری از کسانی که امروز از این حرفه خارج می‌شوند، کارآموزان جوانی نیستند که در ابتدای دوران حرفه‌ای خود هستند، بلکه پزشکانی هستند که دوره کارآموزی خود را به پایان رسانده و در اوج دوران حرفه‌ای خود قرار دارند.

این شرایط به کاهش کیفیت خدمات پزشکی که اسرائیلی‌ها دریافت می‌کنند، منجر می‌شود و به توانایی آموزش پزشکان جدید آسیب می‌زند. در این رابطه، محققان تأکید دارند که این روند به شکل یک اثر گلوله برفی است که در آن یک شوک سیاسی، اقتصادی یا امنیتی دیگر، یک مکانیسم بازخورد را شعله‌ور می‌کند. هر فردی که سرزمین‌های اشغالی را ترک می‌کند، انگیزه همکارانش را برای پیروی از این روند افزایش می‌دهد. طبق بررسی همین تیم تحقیقاتی در دو سال ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، حدود یکصد هزار نفر از دارندگان مدرک دکترا، مهندسان، دانشگاهیان و افراد با درآمد بالا و البته پزشکان، از فلسطین اشغالی خارج شدند و در عین حال تعداد بازگشت‌کنندگان نیز کاهش یافته است. محققان خاطرنشان کردند که ترکیبی از خروج بیشتر افراد و بازگشت کمتر افراد، چیزی است که فرار سرمایه انسانی اسرائیل را تشدید می‌کند.

بحران نیروی انسانی در بخش درمانی بر اساس گزارش وزارت دارایی اسرائیل، حدود یک چهارم (۲۴ درصد) از پزشکان شاغل در بیمارستان‌های دولتی به سن بازنشستگی نزدیک می‌شوند. این رقم برای متخصصان ۴۸ درصد، در جراحی کودکان ۳۶ درصد، در طب سالمندان ۳۴ درصد و در انکولوژی ۲۸ درصد است. طبق گزارش نیروی انسانی مشاغل بهداشتی، در سال ۲۰۲۳، یک چهارم از کل پزشکان اسرائیل، تقریباً ۱۱۸۰۰ نفر، از سن بازنشستگی گذشته بودند. این رقم در بین پزشکان متخصص نیز مشابه است. انتظار می‌رود این کمبود در سال‌های آینده بدتر شود.

بنا به گزارشی که وبسایت «وای­نت» منتشر کرده، در حال حاضر در اسرائیل کمبود چند صد متخصص مغز و اعصاب وجود دارد و در عین حال، جذب کارآموزان جوان نیز با مشکل مواجه است که بخشی از آن به دلیل حقوق نسبتاً پایین است. این کمبود، بر درمان بیماران تأثیر می‌گذارد. به عنوان مثال، در سال‌های اخیر، داروهای جدیدی برای آلزایمر وجود داشته است، اما همه بیماران نمی‌توانند آنها را دریافت کنند، نه تنها به دلیل قیمت، بلکه به این دلیل که متخصصان کافی وجود ندارند که بدانند برای انجام تحقیقات، تشخیص و نظارت بر بیمار چه چیزی لازم است. این مسئله به ویژه زمانی قابل توجه است که متخصصان باتجربه در رشته‌های تخصصی که در حال حاضر کمبود متخصص وجود دارد، مانند صرع، بازنشسته می‌شوند.

از سویی، کمبود متخصصان طب سالمندان با افزایش سن جمعیت، بدتر هم می‌شود. تعداد پزشکان جدیدی که وارد سیستم می‌شوند برای برآوردن نیازها کافی نیست، بنابراین تقاضا برای افراد مسن‌تر و باتجربه‌تر وجود دارد. بر این اساس، از نگاه متخصصان، بحران بازنشستگی پزشکان مسئله‌ای حیاتی است که هسته اصلی تاب‌آوری نظام سلامت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. یکی از ریشه‌های این بحران، پیر شدن نیروی کار پزشکی است که در دهه ۱۹۹۰ به فلسطین اشغالی مهاجرت کردند. اسرائیل به مدت سه دهه از ورود گسترده پزشکان از اتحاد جماهیر شوروی سابق، حدود ۱۰ هزار پزشک، بهره‌مند شد و اکنون همه آنها به سن بازنشستگی می‌رسند.

این شرایط در مناطق حاشیه‌ای حتی جدی‌تر است. میزان پزشکان مسن‌تر در بخش‌های حاشیه‌ای حتی از میانگین ملی نیز بالاتر است. بازنشستگی گسترده، شمال و جنوب را بیش از همه و به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد و نابرابری‌های بهداشتی را تشدید خواهد کرد. در پزشکی خانواده، پزشکی داخلی و روانپزشکی، میزان پزشکان مسن در مناطق حاشیه‌ای زیاد است و بازنشستگی آنها می‌تواند منجر به تعطیلی کلینیک‌ها و افزایش زمان انتظار شود، که در حال حاضر در نقب و الجلیل در مقایسه با نقاط مرکزی به طور قابل توجهی طولانی‌تر است. نکته مهم این است که بنا به گزارش‌ها سال‌هاست که هیچ برنامه‌ریزی استراتژیک جامع و بلند مدتی در وزارت بهداشت اسرائیل برای حل این مشکل وجود نداشته است.

انتهای پیام/