ایجاد شش پارک علمی و یک پارک هوش مصنوعی در کشور

حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، در گفت‌وگویی با معاونت ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور، به تشریح رویکردها و اقدامات دولت چهاردهم در زمینه آموزش عالی پرداخت و مهم‌ترین جهت‌گیری این وزارتخانه را بازگرداندن کرامت دانشگاهیان، تقویت اعتماد میان دانشگاه و دولت، عدالت و مسئولیت اجتماعی دانشگاه عنوان کرد. وی افزود: دکتر پزشکیان از ابتدای مسئولیت خود بر جلب رضایت مردم، شفافیت، صداقت، استفاده از دانش و شواهد علمی و مشارکت دانشگاهیان در حل مسائل کشور تأکید داشته است.

سیمایی صراف با اشاره به دستور رئیس‌جمهور برای بازگشت استادان و دانشجویانی که به دلایل سیاسی از دانشگاه محروم شده بودند، گفت این دستور در راستای کرامت دانشگاهیان و اعتمادسازی میان دانشگاه و دولت اجرا شد و حدود ۴۰۰ دانشجو و بیش از ۱۰۰ استاد به نحوی به دانشگاه بازگشتند.

وی همچنین از تغییر رویکرد حراست دانشگاه‌ها، تقویت مسئولیت اجتماعی دانشگاه، مشارکت دادن ذی‌نفعان در حکمرانی دانشگاه، توسعه پارک‌های علم و فناوری و راه‌اندازی پارک‌های تخصصی از جمله در حوزه هوش مصنوعی سخن گفت و تأکید کرد که پزشکیان با اعتقاد جدی به دانشگاه، مسائل مهمی مانند آب، انرژی، نفت و پتروشیمی، آلودگی هوا، محیط زیست و پسماند را برای بررسی و حل مسئله به دانشگاهیان سپرده است.

وزیر علوم همچنین درباره مأموریت رئیس‌جمهور برای بررسی علمی اعتراضات دی‌ماه، مدیریت دانشگاه‌ها در دوران جنگ، دیپلماسی علمی و نقش دانشگاه‌ها در توسعه متوازن کشور توضیحاتی ارائه کرد.

سیمایی صراف در توصیف دکتر پزشکیان با بیان اینکه رئیس‌جمهور واقعاً فردی تحول‌خواه است، گفت: آقای پزشکیان به جلب رضایت مردم معتقد است و در شخصیت او نوعی شفافیت و صداقت وجود دارد. وی با اشاره به شرایط دانشگاه‌ها در آغاز فعالیت دولت چهاردهم اظهار کرد: زمانی که مسئولیت را آغاز کردیم، سال ۱۴۰۱ را پشت سر گذاشته بودیم و التهاب‌های آن سال و پیامدهایش همچنان باقی بود و نوعی بی‌اعتمادی میان دانشگاه، دولت و حاکمیت شکل گرفته بود.

سیمایی صراف گفت: نخستین کاری که به ذهن ما رسید این بود که باید پارادایم و جهت‌گیری‌های خود را برای دانشگاهیان روشن کنیم. این جهت‌گیری‌ها شامل اعتقاد و باور واقعی به کرامت دانشگاهیان، کرامت استاد، کرامت دانشجو و کرامت کارمند، عدالت و مسئولیت اجتماعی بود.

وی ادامه داد: اینها حداقل جهت‌گیری‌های رسمی بودند که از زمان رأی اعتماد در مجلس اعلام و در سخنرانی‌های اولیه نیز مرتب آنها را تکرار و بر آنها تأکید کردم.

سیمایی صراف یکی از مهم‌ترین اقدامات دولت در مسیر بازگرداندن اعتماد به دانشگاه را دستور رئیس‌جمهور برای بازگشت استادان و دانشجویانی دانست که به دلایل سیاسی از دانشگاه اخراج یا محروم شده بودند. به گفته وی این دستور در راستای همان بحث کرامت دانشگاهیان بود.

وزیر علوم تأکید کرد: ما موضوع را کاملاً حقوقی دنبال کردیم و نیامدیم یکباره بگوییم هر کسی که در جریان اتفاقات ۱۴۰۱ اخراج شده، می‌تواند برگردد؛ بلکه پرونده به پرونده رسیدگی کردیم و راه‌حل حقوقی را طی کردیم.

وزیر علوم با اشاره به آمار بازگشت دانشجویان گفت: آماری که من دارم، حدود ۴۰۰ نفر دانشجو به نحوی به دانشگاه برگشته‌اند. وی توضیح داد: منظور از بازگشت به این معنا نیست که همه این ۴۰۰ نفر اخراج شده بودند؛ در برخی پرونده‌های انضباطی، برای دانشجو چند ترم محرومیت از تحصیل با احتساب سنوات در نظر گرفته شده بود که در نهایت عملاً به اخراج منجر می‌شد.

سیمایی صراف افزود: ما این پرونده‌ها را بررسی کردیم و تلاش شد مواردی که به دلایل سیاسی و در ارتباط با حوادث آن دوره اتفاق افتاده بود، از مسیر حقوقی اصلاح شود.

وی درباره استادان نیز گفت: پرونده بازگشت استادان زمان بیشتری می‌برد، زیرا فرایندهای استخدام، قطع رابطه استخدامی و اخراج، فرایندهای طولانی و پیچیده‌ای هستند. وزیر علوم افزود: با این حال این روند را نیز شروع کردیم و تعدادی از استادان شایسته‌ای که متأسفانه ارتباطشان با دانشگاه قطع شده بود یا اخراج شده بودند، بازگشتند.

به گفته وی در این فرایند بیش از ۱۰۰ نفر از استادان بازگشتند. سیمایی صراف البته خاطرنشان کرد: بعضی از استادان در این فاصله از کشور خارج شده بودند و دیگر امکان استفاده از خدمات آنها فراهم نشد.

وزیر علوم تأکید کرد: من دستور رئیس‌جمهور را جدا از اینکه یک دستور اعتمادساز میان دانشگاه و دولت می‌دانم، فرمانی در جهت همان اصل کرامت انسانی می‌دانم.

سیمایی صراف در ادامه این گفت‌وگو، یکی دیگر از اقدامات انجام‌شده در راستای کرامت دانشگاهیان را تغییر رویکرد حراست دانشگاه‌ها دانست و گفت: حراست وظیفه‌اش در دانشگاه، همان‌طور که از اسمش پیداست، حراست از دانشگاه و صیانت از استاد و دانشجوست. حراست نباید نقش داروغه، قاضی، دادستان و پلیس را ایفا کند.

وی با اشاره به سابقه برخوردهای تند در برخی حوادث دانشجویی گفت: حراست‌ها در گذشته و در بعضی از حوادث دانشجویی، چهره خشنی از خود ساخته بودند. به گفته سیمایی صراف امروز واقعاً چهره حراست در ذهن دانشجو مثبت‌تر و موجه‌تر شده و این برای خود حراست‌ها نیز خوب است، زیرا بهتر می‌توانند وظایف اصلی خود را انجام دهند.

سیمایی صراف یکی دیگر از گفتمان‌های دولت چهاردهم را مسئولیت اجتماعی دانشگاه دانست و گفت: مؤسسه‌ای در وزارت علوم وجود دارد که دانشگاه‌ها را رتبه‌بندی می‌کند و ما گفتیم در رتبه‌بندی دانشگاه‌ها، شاخص مسئولیت اجتماعی نیز لحاظ شود.

وزیر علوم افزود: ممکن است یک دانشگاه سطح یک در مسئولیت اجتماعی ضعیف باشد، اما دانشگاهی در سطح دو یا سه عملکرد اجتماعی بهتری داشته باشد و از این جهت ارتقا پیدا کند.

وی گفت: در راستای مسئولیت اجتماعی، آیین‌نامه‌ای تدوین و دبیرخانه‌ای در مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی راه‌اندازی شده که عنوان آن نشان مسئولیت اجتماعی است. به گفته سیمایی صراف، هدف این است که به برجسته‌ترین استادانی که به وظیفه اجتماعی خود عمل می‌کنند، یک نشان افتخار و امتیاز داده شود و برای آن نیز مزایایی در نظر گرفته شده است.

وزیر علوم درباره نگاه رئیس‌جمهور به دانشگاه، با تأکید بر اینکه دکتر پزشکیان به دانشگاه اعتماد و اعتقاد دارد، اظهار داشت: من به دلیل همکاری که با دولت‌های مختلف داشته‌ام، دیده‌ام دولت‌ها عطش همکاری با دانشگاه دارند، اما در نهایت مأیوس می‌شوند و می‌گویند دانشگاه کمک نمی‌کند.

به تأکید سیمایی صراف، رئیس‌جمهور امروز که حدود دو سال از دوره مسئولیتش می‌گذرد، مانند روز اول همچنان با طراوت به دانشگاه اعتماد و اعتقاد دارد و معتقد است دانشگاه می‌تواند مسائل کشور را حل کند.

وزیر علوم همچنین گفت: شاید وزارت علوم دستگاهی باشد که بیشترین جلسه را با رئیس‌جمهور داشته است؛ البته منظورم جلسه اداری نیست، بلکه جلساتی با استادان و دانشگاهیان است. گاهی ما به خدمت رئیس‌جمهور رفتیم و گاهی ایشان به وزارتخانه آمدند.

وزیر علوم به نشست‌های رئیس‌جمهور با استادان مدیریت، اقتصاد، تاریخ، فلسفه و هنر اشاره کرد و گفت: جلسات متعددی نیز در دفتر رئیس‌جمهور برگزار شده است.

سیمایی صراف گفت: به‌خصوص پیش از جنگ، رئیس‌جمهور در موضوع آب که واقعاً نسبت به آن برای کشور نگران است، جلسات متعددی برگزار کرد. وی با اشاره به اینکه رئیس‌جمهور در حوزه انرژی، نفت و پتروشیمی، آلودگی هوا، محیط زیست، پسماند و بهره‌وری نیز شخصاً با استادان نشسته و گفت‌وگو کرده، ادامه داد: رئیس‌جمهور این مسائل را به ما سپرد تا آنها را تبدیل به پروژه کنیم و برای حل مسئله در اختیار دانشگاهیان قرار دهیم.

سیمایی صراف تأکید کرد: حل مسئله‌ای که رئیس‌جمهور می‌خواهد، این نیست که دانشگاه یک مقاله یا گزارش تهیه کند و مثلاً بگوید وضعیت آب کشور چگونه است و از نظر ما چه باید کرد. پزشکیان در حل مسئله، نگاه بسیار عالمانه‌ای دارد. دکتر پزشکیان واقعاً تحول‌خواه و منعطف است و به شعار شواهد‌محوری یا Evidence-Based اعتقاد دارد.

وی با بیان اینکه وقتی یک مسئله را با استدلال علمی روی میز رئیس‌جمهور می‌گذارید، او به‌راحتی می‌پذیرد، گفت: مشکل گاهی در خود دستگاه‌هاست؛ در موضوع آب، یک دستگاه می‌پذیرد و دستگاه دیگری نمی‌پذیرد و بعد نگرانی‌هایی ایجاد می‌کنند که اگر این کار را انجام دهید، چه اتفاقی خواهد افتاد.

سیمایی صراف تأکید کرد: با رئیس‌جمهور کسی مشکل ندارد و چون آدم علمی است، نتایج علمی و دستاوردهای علمی را به‌راحتی می‌پذیرد.

وزیر علوم در ادامه به مأموریت رئیس‌جمهور برای بررسی علمی اعتراضات دی‌ماه اشاره کرد و گفت: حادثه تلخی در کشور اتفاق افتاد که متأسفانه تلفات جانی و مالی داشت و رهبری شهید نیز از این حادثه بسیار آزرده شدند و با تلخی از آن یاد کردند. رئیس‌جمهور بررسی علمی این حادثه را به وزارت علوم محول کرد؛ اینکه چرا حادثه رخ داد، عوامل بروز آن چه بود، چگونه با آن برخورد شد، چگونه باید برخورد می‌شد، تجربه کشورهای دیگر در مواجهه با اعتراضات و جنبش‌ها چیست و چه توصیه سیاستی می‌توان ارائه کرد.

وی گفت: دانشگاه همچنان یکی از بالاترین سرمایه‌های اجتماعی را در میان گروه‌های اجتماعی دارد و از طرف دیگر، مجمعی از کارشناسان و خبرگان است که می‌تواند درباره دلایل بروز حادثه، نحوه مواجهه با آن و نحوه جبران، بررسی کارشناسی انجام دهد. به همین دلیل رئیس‌جمهور دانشگاه را مأمور کرد و ما هفت گروه تشکیل دادیم؛ از جمله گروه اقتصادی، حقوقی، اجتماعی، رسانه و امنیت. به گفته وزیر علوم، نام این مجموعه، کمیسیون ملی بررسی اعتراضات گذاشته شده است.

وزیر علوم ادامه داد: بعضی دانشگاه‌ها نیز بدون اینکه ما مستقیماً مأموریتی به آنها بدهیم، خودشان وارد عمل شدند و گزارش‌هایشان را ارائه کردند. کار کمیسیون ملی در حال انجام است و ان‌شاءالله به‌زودی تمام می‌شود و گزارش آن را خدمت رئیس‌جمهور ارائه خواهیم کرد.

سیمایی صراف گفت: جنگ و قطع اینترنت، ارتباطات را کاهش داد و باعث زمان‌بر شدن بررسی‌های کمیسیون شد، اما اکنون کمیسیون دوباره به کار خود برگشته و کارگروه‌ها فعال هستند.

وزیر علوم با اشاره به اتفاقات آن دوره در دانشگاه‌ها گفت: در کف دانشگاه بازداشتی نداشتیم. دانشجویی که در سطح خیابان دستگیر شده بود، به دلایل مختلفی بازداشت شده بود و بیش از ۹۰ درصد این افراد بیشتر از یک یا دو روز یا حتی چند ساعت در بازداشتگاه نماندند. سیمایی صراف گفت: ما به سهم خودمان موضوع را پیگیری می‌کردیم و اگر مطلع می‌شدیم دانشجویی به زندان افتاده است، تلاش می‌کردیم مسئله را پیگیری کنیم.

به گفته وی اجماعی میان قوا برای برخوردی منعطف و مهربانانه وجود داشت و بیش از ۹۰ درصد بازداشت‌شدگان در همان روزهای اول آزاد شدند.

سیمایی صراف توسعه پارک‌های علم و فناوری را یکی از مسیرهای مهم توسعه متوازن کشور دانست و گفت: اگر قرار باشد استان‌ها همگی با هم توسعه پیدا کنند، یکی از بهترین جاهایی که می‌تواند موتور محرک توسعه باشد، پارک‌های علم و فناوری هستند.