وام ازدواج در آستانه جنگ و حملات سایبری؛ آیا صف‌ها تا پایان سال جمع می‌شود؟

اقتصادی به گزارش باور خبر به نقل از خبرگزاری تسنیم، صف وام ازدواج همچنان یکی از نگرانی‌های اصلی زوج‌های جوان به شمار می‌رود. در این راستا، بانک مرکزی از تسریع در پرداخت تسهیلات و احتمال کاهش مدت زمان انتظار متقاضیان تا پایان سال خبر داده است. این وعده در شرایطی مطرح شده که آمار جدید دیوان محاسبات نشان‌دهنده باقی ماندن صدها هزار متقاضی در صف انتظار دریافت وام است و سازمان بازرسی کل کشور نیز به عملکرد برخی بانک‌ها در این زمینه هشدار داده است.

بر اساس گزارش دیوان محاسبات، تا پایان شهریورماه امسال، از مجموع ۸۰۴ هزار و ۸۰۲ متقاضی وام ازدواج، ۴۱۱ هزار و ۸۸۴ نفر موفق به دریافت تسهیلات شده‌اند و ۴۸ درصد از متقاضیان واجد شرایط همچنان در صف انتظار هستند. وضعیت وام فرزندآوری نیز به همین شکل است؛ از مجموع ۶۸۷ هزار و ۳۰۷ متقاضی، ۲۸۱ هزار و ۳۴۶ نفر وام دریافت کرده‌اند و ۵۹ درصد از واجدین شرایط هنوز در انتظار پرداخت هستند. به این ترتیب، تعداد افرادی که هنوز وام ازدواج یا فرزندآوری خود را دریافت نکرده‌اند، به حدود ۷۹۹ هزار نفر می‌رسد.

در مقابل این آمار، معاون اداره عملیات اعتباری بانک مرکزی اعلام کرده است که روند پرداخت تسهیلات در ماه‌های اخیر تسریع یافته و اگر این وضعیت ادامه یابد، سهمیه تعیین‌شده برای امسال تا پایان سال محقق خواهد شد و حتی ممکن است میزان پرداخت از سهمیه ابلاغی نیز فراتر برود. او همچنین به تأثیر جنگ و حمله سایبری به چند بانک کشور بر عملکرد شبکه بانکی اشاره کرده و توضیح داده است که پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری در سال گذشته و ماه‌های ابتدایی سال جاری با وقفه‌هایی مواجه شده است. به گفته این مقام، در ماه‌های مرداد، شهریور و مهر، روند پرداخت تسهیلات دو تا سه برابر افزایش یافته است.

بانک مرکزی همچنین افزایش سقف کلی تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوری را از عواملی می‌داند که می‌تواند به کاهش صف انتظار در سال جاری کمک کند. با این حال، هنوز آمار جدیدی از تعداد افرادی که در ماه‌های اخیر از صف خارج شده‌اند و متوسط زمان انتظار متقاضیان منتشر نشده است تا بتوان میزان تأثیر این افزایش پرداخت را به‌طور دقیق ارزیابی کرد.

تأخیر در پرداخت وام ازدواج تنها موضوع مورد انتقاد متقاضیان نیست و گزارش‌های نظارتی نیز از عملکرد ضعیف برخی بانک‌ها حکایت دارد. سازمان بازرسی کل کشور در تاریخ چهارم مهرماه امسال اعلام کرد که سه بانک سرمایه، رسالت و توسعه صادرات ایران در پرداخت وام ازدواج و پنج بانک ایران‌زمین، تجارت، توسعه تعاون، گردشگری و مسکن در پرداخت وام فرزندآوری، تا تاریخ ۲۴ شهریور کمتر از ۴۰ درصد سهمیه شش‌ماهه نخست سال خود را محقق کرده‌اند. بر اساس همین گزارش، متوسط عملکرد شبکه بانکی در تحقق سهمیه تعیین‌شده برای وام ازدواج ۷۷ درصد و برای وام فرزندآوری ۶۱ درصد بوده است.

سازمان بازرسی همچنین از مواردی خبر داد که در برخی شعب، دریافت تسهیلات به ارائه دو ضامن، معرفی ضامن کارمند دولت یا ارائه چک و سفته مشروط شده بود. این گزارش‌ها نشان می‌دهد که وضعیت پرداخت در تمامی بانک‌ها یکسان نیست و بخشی از مشکل را باید در عملکرد بانک‌هایی جست‌وجو کرد که از سهمیه تعیین‌شده عقب مانده‌اند. در چنین شرایطی، افزایش مجموع پرداخت‌های شبکه بانکی به‌تنهایی نمی‌تواند مشخص کند متقاضیانی که در بانک‌های کم‌کار پرونده دارند، چه زمانی به تسهیلات خود می‌رسند.

معاون اداره عملیات اعتباری بانک مرکزی در واکنش به طولانی شدن روند پرداخت در برخی بانک‌ها گفته است که اگر پرداخت وام ازدواج بیش از حد معمول زمان ببرد، بانک مرکزی بلافاصله با بانک مربوطه مکاتبه خواهد کرد. به گفته او، در مواردی نیز بانک مرکزی مستقیماً برای متقاضی شعبه تعیین می‌کند. این اقدام در صورتی می‌تواند به کاهش معطلی متقاضیان کمک کند که پیگیری‌ها به تعیین تکلیف پرونده‌ها منجر شود و بانک‌های متأخر نیز برای جبران عقب‌ماندگی خود برنامه مشخصی داشته باشند. برای افرادی که مدت‌ها در انتظار دریافت وام هستند، تعیین شعبه و پیگیری اداری زمانی نتیجه‌بخش است که به پرداخت تسهیلات در موعدی مشخص ختم شود.

بانک مرکزی همچنین از امکان پرداخت غیرحضوری تسهیلات در بانک‌ها خبر داده است. استفاده از کارت رفاهی متصل به اوراق گام نیز به گفته این مقام بانکی، برای متقاضیان علاقه‌مند و در راستای حمایت از تولید در حال انجام است. البته این روش‌ها باید با توضیح روشن درباره شرایط استفاده و تفاوت آنها با دریافت نقدی وام همراه باشد تا متقاضیان بتوانند با آگاهی از گزینه‌های موجود تصمیم بگیرند.

وعده بانک مرکزی برای کاهش صف انتظار در حالی مطرح شده که نزدیک به نیمی از متقاضیان واجد شرایط وام ازدواج و بیش از نیمی از متقاضیان وام فرزندآوری، تا پایان شهریور هنوز تسهیلات خود را دریافت نکرده بودند. رشد پرداخت‌ها در ماه‌های اخیر می‌تواند به تعیین تکلیف بخشی از این پرونده‌ها کمک کند، اما میزان کاهش صف به تعداد وام‌های پرداخت‌شده، ورود متقاضیان جدید و عملکرد بانک‌هایی بستگی دارد که از سهمیه خود عقب مانده‌اند. از این رو، انتشار آمار ماهانه و تفکیک‌شده عملکرد بانک‌ها اهمیت زیادی دارد. مشخص شدن تعداد افراد باقی‌مانده در صف، میزان پرداخت هر بانک و متوسط زمان انتظار می‌تواند تصویر دقیق‌تری از روند پرداخت‌ها ارائه دهد و امکان ارزیابی وعده‌های اعلام‌شده را فراهم کند. تا آن زمان، فاصله میان وعده کاهش صف و آمار صدها هزار متقاضی منتظر همچنان پابرجاست. بانک مرکزی از افزایش سرعت پرداخت‌ها خبر می‌دهد و نهادهای نظارتی از عقب‌ماندگی برخی بانک‌ها می‌گویند؛ نتیجه نهایی زمانی مشخص خواهد شد که این افزایش پرداخت در آمارهای بعدی به کاهش محسوس تعداد متقاضیان منتظر تبدیل شود.