هرمز؛ دگرگون‌کننده کشتیرانی جهانی

اقتصادی به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، بیش از شش ماه پس از آغاز جنگ ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران، مسدود شدن تنگه هرمز به یکی از بدترین اختلالات کشتیرانی دریایی در دهه‌های اخیر تبدیل شده است. ترافیک از طریق این گلوگاه ۳۳ کیلومتری (۲۱ مایلی) از بیش از ۱۰۰ کشتی در روز به تنها پنج کشتی کاهش یافته و جریان نفت، گاز و کالا را در سطح جهانی مختل کرده است. تقریباً ۸۰ درصد کالاها از طریق دریا جابه‌جا می‌شوند و تقریباً هر چیزی که مردم خریداری می‌کنند، از سوخت خودروهایشان تا غلات نانشان، احتمالاً زمانی را در کشتی در دریا گذرانده است.

بر اساس گزارش آنکتاد، نهاد تجارت و توسعه سازمان ملل متحد، حدود ۸۰ درصد از تجارت جهانی از نظر حجم، در مقطعی از زمان از طریق دریا جابه‌جا می‌شود و کشتیرانی دریایی برای اقتصاد جهانی حیاتی است. کشتی‌ها به طور یکسان ساخته نمی‌شوند و انواع مختلفی از کشتی‌ها برای اهداف متفاوتی طراحی شده‌اند؛ از جابه‌جایی نفت گرفته تا کالاهایی که روزانه به آنها وابسته‌ایم. نفتکش‌ها از بزرگ‌ترین کشتی‌ها هستند و محصولات انرژی مانند نفت خام، نفت تصفیه‌شده و مواد شیمیایی را حمل می‌کنند. بیشتر نفت خام توسط کشتی‌های حمل نفت خام بسیار بزرگ یا VLCC حمل می‌شود که می‌توانند به طیف وسیعی از بنادر دسترسی داشته و حدود دو میلیون بشکه نفت خام را جابه‌جا کنند.

کشتی‌های کانتینری کالاهای مصرفی مانند تلفن و لباس را در جعبه‌های فولادی انباشته‌شده که به عنوان کانتینر شناخته می‌شوند، حمل می‌کنند. برخی از این کشتی‌ها بسیار بزرگ هستند و بیش از ۴۰۰ متر (۱۳۱۲ فوت) طول دارند و قادر به حمل بیش از ۲۰ هزار کانتینر هستند. کشتی‌های فله خشک مواد اولیه مانند غلات، زغال‌سنگ و سنگ‌آهن را جابه‌جا می‌کنند. فهرست لویدز تخمین می‌زند که این کشتی‌ها قبل از جنگ حدود ۷۰۰۰ ترانزیت هرمز در سال یا حدود ۲۰ ترانزیت در روز انجام می‌دادند.

در حالی که تنگه هرمز یک گلوگاه حیاتی برای تجارت جهانی انرژی به شمار می‌رود، ریچارد متیوز، مدیر مشاوره و تحقیقات در گیبسون شیپ‌بروکرز، اظهار داشت که این احتمالاً اولین باری است که شاهد انقباض شدید یک گلوگاه هستیم. او توضیح داد که آنچه تنگه هرمز را از سایر گلوگاه‌ها متمایز می‌کند، عدم وجود مسیر دریایی جایگزین است. برخی خطوط لوله وجود دارد، اما هیچ جایگزینی برای این گلوگاه حیاتی وجود ندارد، به همین دلیل است که از نظر حجم محموله بسیار مهم بوده است.

مسدود شدن تنگه هرمز تأثیرات قابل توجهی بر اشتغال و تولید کشورهای مختلف داشته و برای افراد و مشاغل پایین‌تر از این زنجیره، این اختلال از طریق افزایش قیمت کالاهای اساسی احساس می‌شود. کشورهایی که به شدت به نفت، گاز و کود از خلیج فارس وابسته هستند، با قیمت‌های بالاتر و انتظار طولانی‌تر برای حمل‌ونقل مواجه هستند. براساس آمارهای ثبت شده، کشورهایی که بیشترین وابستگی را به نفت خاورمیانه دارند شامل اریتره و ماداگاسکار هستند که هر کدام حدود ۹۰ درصد از نفت خود را از این منطقه تأمین می‌کنند و پس از آن پاکستان با ۷۸ درصد، ژاپن با ۷۷ درصد و کنیا با ۷۷ درصد قرار دارند.

بسته شدن تنگه هرمز جریان‌های کشتیرانی جهانی را تغییر داده و ترافیک را از خلیج فارس به سمت دریای سرخ و جنوب شرقی آسیا سوق داده است. برای مثال، محموله‌های نفت کوره روسیه به سنگاپور و مالزی در ماه ژوئیه نسبت به ماه قبل ۲.۵ برابر افزایش یافته و این منطقه را به یک قطب مهم برای جریان‌های انرژی تبدیل کرده است. کویت با کاهش ۸۶ درصدی تردد روزانه در بنادر، شدیدترین کاهش را تجربه کرد. تنها مسیر دریایی کویت به دریای آزاد از تنگه هرمز می‌گذرد.

به گفته کارشناسان تجارت جهانی، بحران فعلی در منطقه تنگه هرمز برای کسانی که در صنعت کشتیرانی کار می‌کنند، از بسیاری از اختلالات سال‌های اخیر پیشی گرفته است. متیوز در پایان گفت که اگر اوضاع به زودی تغییر نکند، شش ماه آینده می‌تواند از نظر موجودی کالا و مواد اولیه در بسیاری از بازارهای بین‌المللی شرایط بسیار بی‌ثبات‌تر و بحرانی‌تر به نظر برسد.