سرمایه اجتماعی و انسجام؛ گنجینه‌های ارزشمند کشور

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، مجمع دانشگاهیان انقلاب اسلامی در بیانیه شماره ۳۱ خود، نکات مهمی را درباره وضعیت کنونی کشور و برنامه‌های دولت و دانشگاهیان مطرح کرده است. در این بیانیه تأکید شده است که ایران برای عبور از این مرحله و حرکت به سوی «ایران هرچه قوی‌تر»، به عقلانیت، ابتکار، تلاش، انسجام، امید، شجاعت در اصلاح خطاها و اعتماد به مردم نیاز دارد.

در ادامه این بیانیه آمده است: بسمه تعالی، مردم مسلمان ایران در یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار دارند. کشور امروز با چالش‌هایی هم‌زمان در زمینه‌های نظامی، امنیتی، اقتصادی، تجاری، انرژی، ارتباطات، رسانه و افکار عمومی روبرو است. دشمن تنها توان دفاعی کشور را هدف قرار نداده بلکه اقتصاد، معیشت، امید و انسجام ملی نیز تحت فشار قرار دارند. در چنین شرایطی، هر سیاست داخلی که بدون توجه به توان معیشتی مردم و وضعیت تولید، شوک جدیدی به جامعه وارد کند، می‌تواند آثار فشارهای خارجی را تشدید کند.

با این حال، روایت وضعیت کشور نباید صرفاً به بیان ضعف‌ها و کمبودها محدود شود. ملت ایران در ماه‌های اخیر بار دیگر ظرفیت خود را در زمینه مقاومت، دفاع، همدلی و انسجام نشان داده است. ضعف‌ها باید شناسایی و با برنامه‌ریزی و اقدام برطرف شوند، اما قدرت‌ها و ظرفیت‌های ملت نیز باید به‌درستی دیده و روایت شوند. عبور موفق از این شرایط نیازمند بازتنظیم هوشمندانه سیاست‌ها، استفاده از تمامی ظرفیت‌های ملی و حرکت هماهنگ در مسیر «ایران هرچه قوی‌تر» است.

بر این اساس، مجمع دانشگاهیان انقلاب اسلامی با تحلیل علمی شرایط کشور بر محورهای زیر تأکید می‌کند: اول؛ دفاع از کشور تنها در میدان نظامی انجام نمی‌شود. قدرت دفاعی و بازدارندگی، رکن حفظ امنیت کشور است، اما دفاع ملی تنها به توان نظامی محدود نمی‌شود. کشوری که بتواند در شرایط جنگ و تحریم، برق، آب، سوخت، غذا، دارو، ارتباطات، بانک، تولید و زنجیره تأمین خود را پایدار نگه دارد، بخش مهمی از جنگ را با موفقیت پشت سر گذاشته است. از این‌رو، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، استمرار خدمات عمومی، حفظ تولید و اشتغال و ثبات اقتصادی باید بخشی از راهبرد دفاع ملی تلقی شود. ایران قوی تنها ایرانی با توان دفاعی بالا نیست؛ ایران قوی کشوری است که بتواند در سخت‌ترین شرایط نیز زندگی مردم، اقتصاد و خدمات حیاتی خود را حفظ و تقویت کند.

دوم؛ جنگ اقتصادی باید با فرماندهی واحد و مدیریت هوشمند پاسخ داده شود. پاسخ به جنگ اقتصادی نباید میان دستگاه‌های متعدد پراکنده و گرفتار کندی و تعارض باشد. کشور به سازوکاری مقتدر و هماهنگ برای رصد و مدیریت هم‌زمان ارز، تجارت، انرژی، کالاهای اساسی و از همه مهم‌تر، سرمایه‌گذاری و تولید و زنجیره تأمین نیاز دارد. تصمیم‌گیری باید بر پایه داده‌های دقیق و به‌روز باشد و ذخایر کالاهای حیاتی، مسیرهای وارداتی، وابستگی صنایع، ظرفیت تولید داخلی و مسیرهای جایگزین به‌طور مستمر رصد شوند. مدیریت اقتصاد در شرایط فوق‌العاده به معنای دولتی کردن همه اقتصاد نیست؛ بلکه به معنای شناسایی و حفاظت هوشمندانه از گلوگاه‌هایی است که اختلال در آنها می‌تواند زندگی مردم و اقتصاد کشور را مختل کند. از این‌رو، ایجاد «قرارگاه اقتصادمقاومتی» برای تصمیم‌گیری سریع و هماهنگ ضروری است. در این مسیر باید از ظرفیت بخش خصوصی، دانشگاه‌ها، متخصصان، فناوران و نهادهای عمومی نیز استفاده شود.

سوم؛ اصلاحات اقتصادی باید بازتنظیم و با پیوست انسجام اجتماعی اجرا شود. مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، از مسائل ارزی و رانت تا کسری بودجه، ناترازی انرژی و ناکارآمدی برخی ساختارها، واقعی است و شرایط جنگی نباید بهانه توقف اصلاحات باشد؛ اما میان ضرورت اصلاح، برنامه اصلاح و زمان و شیوه اجرای آن تفاوت وجود دارد. در شرایطی که مردم هم‌زمان با فشارهای جنگی و تورمی مواجه‌اند، شوک‌های بزرگ و نسنجیده می‌توانند فشار خارجی را به بحران داخلی تبدیل کنند. از این‌رو، اصلاحات باید تدریجی، مرحله‌ای، جبرانی و مبتنی بر ارزیابی آثار اجتماعی باشد. مقابله با فساد و رانت، کاهش هزینه‌های غیرضروری، اصلاح و رسیدگی جدی به شرکت‌های زیان‌ده و شرکت‌های دولتی، جلوگیری از فرار مالیاتی، شفافیت تخصیص منابع و سرمایه‌گذاری هدفمند برای ارتقای تولید باید ادامه یابد؛ اما سیاست‌های مؤثر بر معیشت مردم و هزینه تولید نیازمند زمان‌بندی دقیق و حمایت مؤثر هستند. هر تصمیم مهم اقتصادی باید علاوه بر آثار مالی، از منظر تأثیر آن بر اعتماد عمومی، امید اجتماعی و انسجام ملی نیز ارزیابی شود. معیار موفقیت اصلاحات تنها کاهش کسری بودجه یا تغییر نرخ ارز نیست؛ بلکه باید دید آیا به افزایش تولید، سرمایه‌گذاری، تاب‌آوری و انسجام کشور کمک می‌کند یا فشار اقتصادی و اجتماعی را افزایش می‌دهد.

چهارم؛ تولید داخلی باید محور اصلی قدرت اقتصادی کشور باشد. تولیدکننده ایرانی نباید هم‌زمان با تحریم خارجی، زیر فشارهای غیرضروری داخلی قرار گیرد. تولید، اشتغال و تأمین نیازهای کشور بخشی از ظرفیت دفاع اقتصادی و قدرت ملی است. سیاست‌های ارزی، تجاری، بانکی، مالیاتی و انرژی باید در عمل در خدمت افزایش تولید و سرمایه‌گذاری قرار گیرند. دولت باید برای صنایع و تولیدات حیاتی، تأمین پایدار انرژی و مواد اولیه، تسهیل تأمین مالی و رفع موانع اداری را در اولویت قرار دهد.

پنجم؛ مقاومت، قدرت و دیپلماسی باید در خدمت پیروزی و منافع ملی قرار گیرند. کشور نباید در دوگانه‌های ساختگی گرفتار شود. مقاومت در برابر فشار و زیاده‌خواهی دشمن، پشتوانه قدرت ملی و دفاع از منافع کشور است و قدرت مقاومت، توان کشور را برای دفاع از حقوق مشروع خود افزایش می‌دهد. در عین حال، مذاکره بدون پشتوانه قدرت می‌تواند به تحمیل خواسته‌های طرف مقابل بینجامد، اما دیپلماسی هوشمندانه و مبتنی بر قدرت، عزت و منافع ملی می‌تواند بخشی از دستاوردهای مقاومت را به کاهش فشار و بهبود شرایط مردم تبدیل کند.

ششم؛ سرمایه اجتماعی و انسجام ملی مهم‌ترین ذخیره کشور است. هیچ کشوری تنها با منابع اقتصادی و تجهیزات نظامی در جنگی طولانی پیروز نمی‌شود. اعتماد، امید، انسجام و همراهی مردم از مهم‌ترین ذخایر کشور است. اگر مردم احساس کنند مسئولان برای حل مشکلات آنان تدبیر واقعی دارند، با فساد و رانت مقابله می‌کنند و در کنار مردم قرار دارند، تاب‌آوری جامعه افزایش می‌یابد. اما اگر جنگ بستری برای افزایش فشار، بی‌عدالتی یا گسترش شکاف‌های اجتماعی تلقی شود، سرمایه اجتماعی آسیب خواهد دید. هر تصمیم مهم اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی باید از منظر آثار آن بر اعتماد عمومی و همبستگی جامعه نیز ارزیابی شود.

هفتم؛ مردم را از «تحمل‌کننده بحران» به «شریک عبور از بحران» تبدیل کنیم. مردم تنها تحمل‌کننده بحران نیستند؛ آنان بخش مهمی از ظرفیت حل بحران‌اند. جامعه ایران در امدادرسانی، حمایت از تولید، کمک به اقشار آسیب‌پذیر، حفظ آرامش، مقابله با شایعات و حل مسائل کشور ظرفیت‌های فراوانی دارد. مردمی که در شرایط بحران به شهروندانی فعال، مطالبه‌گر و حل‌کننده مسئله تبدیل شوند، از مخاطب سیاست‌های دولت به شریک حکمرانی و یکی از پایه‌های قدرت ملی تبدیل خواهند شد. هر شهر، محله، دانشگاه، بنگاه اقتصادی و مجموعه فناورانه می‌تواند بخشی از ظرفیت تاب‌آوری و پیشرفت کشور باشد. به‌ویژه باید از فناوری‌ها و نوآوری‌های نخبگان جوان استقبال و زمینه استفاده به‌موقع از آنها فراهم شود. حکمرانی فضای مجازی نیز باید در خدمت تاب‌آوری و قدرت ملی قرار گیرد.

هشتم؛ جنگ شناختی را با اعتماد، روایت قدرت و مشارکت نخبگان پاسخ دهیم. جهاد تبیین، اعتماد عمومی و روایت صحیح قدرت‌ها و ظرفیت‌های کشور از مهم‌ترین ابزارهای مقابله با جنگ شناختی است. ضعف‌ها و مشکلات باید با برنامه و اقدام برطرف شوند، اما برجسته‌سازی مداوم ضعف‌ها و القای ناتوانی و بن‌بست می‌تواند به تکمیل عملیات روانی دشمن بینجامد. قدرت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که مردم هم توانایی‌ها و دستاوردهای کشور را بشناسند و هم از وجود برنامه‌ای واقعی برای رفع مشکلات اطمینان داشته باشند. در کنار رسانه‌های رسمی باید از ظرفیت دانشگاهیان، متخصصان، خبرنگاران حرفه‌ای، نخبگان جوان و چهره‌های اجتماعی استفاده شود و جامعه نیز بخشی از شبکه تولید، تحلیل و تصحیح اطلاعات معتبر باشد.

نهم؛ باید از دوقطبی‌های کاذب عبور کنیم و همه ظرفیت‌های ملی را برای ایران قوی فعال سازیم. امروز زمان انتخاب میان اصلاح یا ثبات نیست؛ کشور به اصلاحاتی نیاز دارد که ثبات، تولید، امید و تاب‌آوری را تقویت کند. زمان انتخاب میان مقاومت یا مذاکره نیز نیست؛ کشور به قدرتی نیاز دارد که پشتوانه دفاع از منافع ملی باشد و به دیپلماسی‌ای که بتواند ثمرات قدرت ملی را به امنیت، پیشرفت و بهبود زندگی مردم تبدیل کند. مسئله اصلی انتخاب میان امنیت یا آزادی، دولت یا مردم، فضای مجازی یا امنیت ملی نیست. مسئله اصلی، طراحی حکمرانی‌ای است که بتواند امنیت را بدون فرسایش اعتماد، اصلاح اقتصادی را بدون آسیب جدی به معیشت، حکمرانی فضای مجازی را بدون اختلال غیرضروری در ارتباطات و خدمات، و مدیریت بحران را با مشارکت مردم، نخبگان و متخصصان پیش ببرد. مردم باید بخشی از راه‌حل باشند. تولید باید محور قدرت اقتصادی باشد. علم و فناوری باید در خدمت حل مسائل کشور قرار گیرد و هر سیاست مهم باید با ملاحظه آثار آن بر انسجام اجتماعی اجرا شود. پیروزی در این میدان تنها شکست دادن دشمن در یک عرصه نیست. پیروزی واقعی آن است که کشور بتواند قدرت ملی، تولید، اقتصاد، علم و فناوری، زیرساخت‌های ارتباطی، امید اجتماعی و انسجام مردم خود را حفظ و تقویت کند؛ به‌گونه‌ای که هیچ دشمنی نتواند اراده خود را بر ملت ایران تحمیل کند. راه عبور از شرایط پیچیده کنونی، نه انفعال و انتظار است و نه گرفتار شدن در دوقطبی‌های ساختگی؛ بلکه تکیه بر قدرت ملت، ظرفیت‌های داخلی، تولید، علم و فناوری، اقتصاد مقاومتی، انسجام اجتماعی، مشارکت مردم و مدیریت هوشمندانه همه ظرفیت‌های ملی است.

رهبر معظم انقلاب در بیانیه هفته دولت تأکید فرمودند که از جمله مسائل مهم، بکارگیری فناوری‌ها و نوآوری‌های پیشنهاد شده توسط نخبگان است که باعث جهش مؤثر در مسیر ترقی و تعالی کشور می‌شود. دانشگاهیان انقلاب اسلامی ضمن اعلام آمادگی جهت ارائه پیشنهادهای مؤثر در مورد بکارگیری فناوری‌های نوظهور و ایجاد نواحی نوآوری به منظور توسعه صنعت دانش بنیان، امیدوارند دولت چهاردهم با تکیه بر اراده قوی ملت، مبعوث و دور از هرگونه احساس ضعف و کمبود در مسیر تحقق ایران هرچه قوی‌تر، گام‌های عملی بردارد. در پایان از درگاه خداوند متعال برای رهبر معظم انقلاب آرزوی سلامتی و طول عمر با عزت و برای ملت شریف و مبعوث ایران، ظفر و پیروزی و گشایش‌های اقتصادی با تکیه بر شعار زیر آرزومندیم: “ایران برای عبور از این مقطع و حرکت به سوی «ایران هرچه قوی‌تر»، بیش از هر چیز به عقلانیت، ابتکار، کار و تلاش، انسجام، امید، شجاعت در اصلاح خطاها و اعتماد به مردم نیاز دارد.”

مجمع دانشگاهیان انقلاب اسلامی
نهم شهریورماه ۱۴۰۵

انتهای پیام/