تحول جنوب‌شرق ایران: از ریل امید تا پایان سکونتگاه‌های غیررسمی

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم از زاهدان، سفر دو روزه فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، به استان‌های سیستان و بلوچستان و هرمزگان از جایی آغاز شد که راه، دریا و سکونت هر یک بخشی از روایت توسعه آن را شکل می‌دهند. از چابهار تا بندرعباس، مسیر سفر شامل پروژه‌های ریلی، جاده‌ای و بندری بود و به خانه‌های جدید ساکنان جنگلوک رسید و در هرمزگان به پل‌ها و تونل‌هایی ختم شد که پس از آسیب‌های ناشی از حملات، دوباره به مدار خدمت بازگشته بودند. این سفر در روزهایی انجام شد که سخنان رئیس‌جمهور در سازمان ملل نیز بر آسیب‌های وارد شده به زیرساخت‌های کشور در جریان جنگ متمرکز بود؛ از پل‌ها و راه‌ها گرفته تا دیگر شریان‌های ارتباطی. همزمان، وزیر راه و شهرسازی در جنوب کشور در میان پروژه‌هایی حضور داشت که بخشی از آن‌ها برای بازسازی همین شریان‌ها و بخشی دیگر برای توسعه زیرساخت‌های جدید به بهره‌برداری می‌رسیدند؛ گویی روایت سفر، ادامه همان تصویری بود که از تریبون سازمان ملل مطرح شد، اما این بار در میان مردم و در محل اجرای پروژه‌ها.

شامگاه چهارشنبه اول مهر، وزیر راه و شهرسازی وارد چابهار شد و سفر دو روزه خود را در سیستان و بلوچستان آغاز کرد. فردای آن روز، برنامه سفر با بازدید از پروژه ریلی چابهار ادامه یافت؛ پروژه‌ای که در روایت وزیر، تنها یک طرح زیرساختی برای یک استان نیست و به اتصال چابهار به شبکه ریلی کشور و ارتباط با آب‌های آزاد پیوند می‌خورد. در ایستگاه راه‌آهن چابهار، سفر با تصویری از آینده آغاز شد؛ خطی که سال‌ها در انتظار رسیدن ریل به این بندر بوده و حالا به روزهای پایانی احداث نزدیک شده است. صحبت از ماه‌هایی بود که باقی مانده تا سوت قطار در ایستگاه چابهار به صدا درآید؛ صدایی که برای این بندر تنها آغاز یک سفر ریلی نیست، بلکه نشانه‌ای از قرار گرفتن چابهار در مسیر تازه‌ای از ارتباطات و جابه‌جایی است.

صادق در ادامه سفر، بارها از سیستان و بلوچستان به عنوان سرزمین پهلوانی، خرد و وفاداری یاد کرد؛ استانی که به گفته او، در کنار ایستادگی در برابر دشمن، اکنون مسیر کاهش فاصله‌ها و محرومیت‌ها را نیز دنبال می‌کند. او اعتماد به ظرفیت‌های بومی و وفاق میان اقوام را از عوامل مهم این مسیر دانست و تأکید کرد که دولت چهاردهم، توسعه متوازن و عدالت فضایی را در پهنه گسترده استان دنبال می‌کند.

۲۸۱ کیلومتر راه؛ هر کیلومتر یک روایت یکی از نخستین ایستگاه‌های سفر، آیین بهره‌برداری متمرکز از ۲۸۱ کیلومتر بزرگراه و راه اصلی در سیستان و بلوچستان بود؛ پروژه‌هایی که در بخش‌های مختلف استان و در مسیر کریدور شمال ـ جنوب اجرا شده‌اند. از این میزان، ۱۳۴ کیلومتر در محورهای بزرگراهی جنوب استان، ۸۹ کیلومتر در محورهای شمال استان و ۵۸ کیلومتر نیز در کریدور شمال ـ جنوب و محورهای ساحلی قرار دارد و ارزش روز این پروژه‌ها حدود ۲۶ همت اعلام شده است.

در این مراسم، وزیر از عدد ۲۸۱ کیلومتر عبور کرد و درباره آن گفت: «کیلومتر به کیلومتر این ۲۸۱ کیلومتر معنا دارد»؛ جمله‌ای که در فضای مراسم، راه را از یک عدد و آمار به حاصل زحمت و پیگیری مجموعه‌ای از نیروهای اجرایی و فنی تبدیل می‌کرد. در حاشیه همین برنامه، نشانه‌هایی از پیوند مردم با این حضور رسمی نیز دیده می‌شد. از سوی مردم بلوچ، هدیه‌ای از جنس فرهنگ و هنر منطقه به وزیر راه و شهرسازی اهدا شد؛ لباس سوزن‌دوزی بلوچی که صادق آن را پوشید و برای لحظاتی فضای برنامه را از حال و هوای رسمی پروژه‌ها فاصله داد و به رنگ و نقش بلوچستان نزدیک کرد. این هدیه، در کنار دیدارهای کوتاه وزیر با مردم، بخشی از استقبال محلیان از سفر او را شکل می‌داد.

صادق در همین بخش از سفر، درباره ادامه مسیرهای ارتباطی استان نیز سخن گفت و اعلام کرد: تمام تلاش وزارت راه و شهرسازی این است که بخش اعظم کریدور گوادر به شلمچه در محدوده سیستان و بلوچستان تا پایان دولت چهاردهم تکمیل و به بهره‌برداری برسد. او همچنین از بیش از ۶۰۰ کیلومتر راه روستایی و ایمن‌سازی ۲ هزار کیلومتر جاده در استان گفت.

از جنگلوک تا محله‌ای که مدرسه و مسجد دارد از مسیر پروژه‌های بزرگراهی، روایت سفر به محله جنگلوک و شهرک تازه‌ساخت مرادآباد رسید؛ جایی که نتیجه پروژه قرار بود نه در کیلومتر شمار جاده، بلکه در زندگی خانواده‌هایی دیده شود که سال‌ها در شرایط دشوار سکونت داشتند. در مرادآباد، ۶۳۳ واحد از پروژه هزار واحدی مسکن محرومان چابهار به بهره‌برداری رسید. این شهرک مسکونی در زمینی به مساحت ۳۶ هزار مترمربع ساخته شده و در کنار واحدهای مسکونی، مدرسه ۱۴ کلاسه، مسجد و زمین چمن مصنوعی نیز دارد. وزیر در این بخش از سفر بر این نکته تأکید کرد که در تحویل مسکن، صرفاً ساخت واحد مسکونی نباید مورد توجه باشد و شأن و کیفیت سکونت مردم نیز باید دیده شود.

او درباره جنگلوک گفت خانواده‌هایی که سال‌ها با کمبود آب آشامیدنی، فاضلاب و دسترسی به حداقل امکانات زندگی روبه‌رو بودند، اکنون به تدریج در مجموعه جدید مستقر می‌شوند و حدود ۱۹۰ خانوار تا آن زمان به شهرک منتقل شده بودند. اما در میان گفت‌وگوهای وزیر با ساکنان جنگلوک، کودکان حال‌وهوای دیگری به این بخش از سفر داده بودند. دور وزیر جمع شدند، با او عکس گرفتند و بعضی از آن‌ها بی‌واسطه از خانه‌های تازه و محله جدید گفتند. صادق در توصیف همین دیدار، از «برق امید در چشمان بچه‌های جنگلوک» گفت؛ تصویری که در آن لحظه بیش از هر آمار و عددی، معنای جابه‌جایی از یک سکونتگاه فرسوده به محیطی تازه را نشان می‌داد.

وزیر راه و شهرسازی در پایان این بخش، از مجموعه استانداری، شهرداری، اداره کل راه و شهرسازی، بسیج، پیمانکاران، کارگران و مهندسانی که در اجرای این پروژه نقش داشتند، قدردانی کرد و از مردم نیز به دلیل اعتماد و حضورشان در واحدهای جدید تشکر کرد. برای صادق، ماجرای مرادآباد و جنگلوک تنها جابه‌جایی ساکنان از یک نقطه به نقطه دیگر نبود. او در جریان این سفر بر ضرورت ساماندهی سکونتگاه‌های موجود تأکید کرد؛ سکونتگاه‌هایی که بخشی از ساکنان آن‌ها سال‌ها با کمبود آب آشامیدنی، فاضلاب و سرپناه مناسب زندگی کرده‌اند. نگاه وزیر بر این بود که ساکنان این مناطق باید در فرآیند ساماندهی دیده شوند و با واگذاری زمین، تأمین مسکن و بهسازی و نوسازی، شرایط سکونت آنان ارتقا پیدا کند؛ چنان‌که خطاب به ساکنان تأکید کرد: «ما موضوعی به اسم سکونتگاه غیررسمی نداریم… شماها هستید، رسماً هستید».

اما چابهار در این سفر تنها مقصد پروژه‌های مسکن و راه نبود. برنامه وزیر در ادامه به بندر شهید بهشتی رسید؛ جایی که همزمان با حضور او، نمایشگاه «دفاع مقدس، فرهنگ ایثار و مقاومت» افتتاح شد. در این نمایشگاه، بخش‌هایی از جنگ هشت‌ساله، جنگ رمضان و جنگ هرمز به نمایش درآمده بود و در بخش دیگری نیز تصاویر، ترکش‌ها و آثار بر جای مانده از حملات به بندر چابهار قرار داشت. در ادامه برنامه‌های بندری، هشت پروژه بندری و زیرساختی چابهار به ارزش ۲.۵ همت به بهره‌برداری رسید و شناور جست‌وجو و نجات دریایی «ناجی ۳۶» نیز با دستور وزیر به ناوگان خدمات جست‌وجو و نجات دریایی الحاق شد. صادق درباره این شناور گفت که ناجی‌ها برای امدادرسانی به مردم در دریا فعالیت می‌کنند و نقشی شبیه آمبولانس دریایی دارند و «ناجی ۳۶» نیز صفر تا صد توسط متخصصان و مهندسان ایرانی ساخته شده است.

در حاشیه همین برنامه‌ها، شهروندی از ایرانشهر نیز که حدود ۳۰۰ کیلومتر مسیر را طی کرده بود، خود را به وزیر رساند تا پیام قدردانی مردم استان را منتقل کند. پاسخ صادق کوتاه بود: «حال خوب شما، حال خوب مردم ایران است». در جمع‌بندی سفر سیستان و بلوچستان نیز وزیر بار دیگر بر اهمیت فراتر از استانی این پروژه‌ها تأکید کرد؛ از نگاه او، تکمیل مسیر ریلی چابهار و پروژه‌های جاده‌ای و بندری، موضوعی مربوط به ارتباط کشور و اتصال کشورهای شمال ایران به آب‌های آزاد است. صادق در همین روز از سخنرانی رئیس‌جمهور در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز یاد کرد و گفت: رئیس‌جمهور در این سخنرانی، اقتدار، مظلومیت و رشادت ملت ایران را به تصویر کشید.