بازی هوشمندانه ایران؛ کلینتون چرا از کاهش قدرت آمریکا هشدار می‌دهد؟

به گزارش باور خبر به نقل از تسنیم، اظهارات اخیر هیلاری کلینتون در مورد ایران از اهمیت و توجه ویژه‌ای برخوردار است. زمانی که وزیر خارجه پیشین آمریکا بیان می‌کند «ما به تقویت ایران کمک کرده‌ایم» و به «بازی بسیار هوشمندانه» ایران با حمایت چین و روسیه برای کاهش توانایی‌های آمریکا در دفاع از خود و متحدانش اشاره می‌کند، در واقع موضوعی را مطرح می‌سازد که دامنه آن فراتر از روابط تهران و واشنگتن است و سیاست خارجی دو دهه اخیر آمریکا در قبال ایران را به چالش می‌کشد.

برای درک اهمیت این اظهارات، باید نگاهی به گذشته داشت. در طول ۲۵ سال گذشته، آمریکا تقریباً تمامی ابزارهای اصلی قدرت خود، از تحریم و فشار دیپلماتیک تا ائتلاف‌سازی و تهدید نظامی، را برای محدود کردن قدرت ایران به کار گرفته است. اما اگر به تعبیر کلینتون توجه کنیم، نتایج این سیاست با انتظارات کاخ سفید همخوانی ندارد. حتی می‌توان گفت در برخی زمینه‌ها، نتیجه معکوس بوده و به افزایش قدرت نسبی ایران منجر شده است.

نمونه بارز این تغییر را می‌توان در سرنوشت ائتلاف‌سازی علیه ایران مشاهده کرد. زمانی که کلینتون وزارت خارجه آمریکا را بر عهده داشت، به گفته او، واشنگتن موفق شده بود علاوه بر متحدان اروپایی، چین و روسیه را نیز در سازوکار فشار بین‌المللی و تحریم ایران همراه کند. یکی از دستاوردهای راهبرد آمریکا در آن زمان همین بود: تبدیل اختلاف با تهران به مسأله‌ای جهانی و شکل‌گیری اجماعی میان قدرت‌های بزرگ علیه ایران. اما امروز خود کلینتون از چین و روسیه به عنوان دو کشوری یاد می‌کند که به ایران در اجرای راهبردش یاری می‌رسانند. این تغییر بسیار مهم و تعیین‌کننده است.

دو قدرتی که زمانی بخشی از سازوکار فشار بر تهران بودند، اکنون به پشتوانه‌ای برای افزایش قدرت مانور ایران تبدیل شده‌اند. بنابراین، آنچه که تغییر کرده نه‌تنها چند مؤلفه نظامی، بلکه بخش مهمی از معماری سیاسی و بین‌المللی مهار ایران نیز دچار دگرگونی شده است. تعبیر «بازی هوشمندانه ایران» در سخنان کلینتون از همین‌جا اهمیت می‌یابد. ایران برای تغییر موازنه نیازی ندارد که از نظر قدرت نظامی با آمریکا برابر شود و چنین برابری اساساً طبق آمارها وجود ندارد؛ فاصله دو کشور در بودجه نظامی، نیروی هوایی، توان دریایی و بسیاری از فناوری‌های پیشرفته همچنان زیاد است.

پرسش اصلی چیز دیگری است: یک قدرت منطقه‌ای که تحت تحریم و تهدید و توطئه‌های مختلف قرار دارد، چگونه می‌تواند هزینه استفاده از قدرت را برای رقیبی که به مراتب بزرگ‌تر است، افزایش دهد؟ این وضعیت نوعی «فرسایش نامتقارن» محسوب می‌شود. در چنین الگویی، هدف، نابودی قدرت نظامی طرف مقابل نیست. کافی است قدرت بزرگتر برای حفظ برتری خود مجبور شود منابع بیشتری را مصرف کند. آمریکا برای دفاع از پایگاه‌ها و نیروهای خود در منطقه، حفاظت از ناوها و دفاع از متحدانش به شبکه وسیعی از سامانه‌های پدافندی، رهگیرهای موشکی، هواپیماها، شناورها و زیرساخت‌های لجستیکی متکی است.

بر این اساس، حتی حمله‌ای که از نظر تاکتیکی با موفقیت دفع می‌شود، هزینه‌های راهبردی به همراه دارد. اگر برای دفع آن بخشی از ذخایر مصرف شود که تولید و جایگزینی‌شان ماه‌ها یا سال‌ها زمان می‌برد، تکرار همین «موفقیت‌های تاکتیکی» به تدریج می‌تواند مسأله‌ای راهبردی ایجاد کند. اعداد منتشر شده در این زمینه مهم و قابل تأمل است. طبق برآوردهای کارشناسی رسانه‌های معتبر آمریکایی، این کشور در آغاز جنگ ۴۰ روزه در مجموع نزدیک به ۲۸۰۰ رهگیر Patriot و THAAD در اختیار داشت، اما تا پایان جولای ۲۰۲۶ این رقم به حدود ۱۱۰۰ فروند کاهش یافته است؛ یعنی نزدیک به ۶۰ درصد ذخیره اولیه مصرف شده است.

علاوه بر این، نباید موضوع را محدود به پدافند موشکی دانست. گزارش‌های منتشر شده، از جمله گزارش رویترز، نشان می‌دهد که آمریکا تقریباً تمام ذخیره قابل دسترس ATACMS و PrSM خود را در جنگ مصرف کرده و نیمی از موجودی جهانی موشک‌های Tomahawk نیز مورد استفاده قرار گرفته است. آیا اهمیت این اعداد فقط در خالی شدن بخشی از انبارهای تسلیحاتی آمریکاست؟ قطعاً خیر، چراکه بخشی از همین تسلیحات برای سناریوهای بسیار بزرگ‌تر، به‌ویژه در رویارویی احتمالی با چین، اهمیت حیاتی دارد. هر موشکی که در خاورمیانه مصرف می‌شود، صرفاً یک موشک کمتر در این جبهه نیست؛ در مقیاسی بزرگ‌تر می‌تواند بخشی از حاشیه امنیت و قدرت مانور نظامی آمریکا در صورت بروز بحران در شرق آسیا را نیز کاهش دهد.

انتهای پیام/