از پاریس تا قاهره؛ تأثیرات بحران تنگه هرمز بر بازار کتاب

به گزارش باور خبر به نقل از خبرگزاری تسنیم، بسته شدن تنگه هرمز که روزانه حدود ۲۰.۷ تا ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت را جابه‌جا می‌کند، به بازار انرژی محدود نمانده و تأثیرات آن بر دیگر صنایع، از جمله صنعت نشر، نیز مشهود است. محدودیت‌های ایجاد شده در تنگه هرمز به دلیل تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران، تأثیرات خود را در ابعاد مختلف صنعت نشر جهانی نشان داده است؛ از افزایش هزینه‌های چاپخانه‌داران تا محدودیت در صادرات کتاب.

به گزارش باور خبر به نقل از نشریه Livres Hebdo، پاسکال بووِرو، مدیرکل اتحادیه ملی صنایع چاپ و ارتباطات فرانسه، از افزایش ۴۰ تا ۵۰ درصدی قیمت مواد پلاستیکی مورد استفاده در صنعت نشر خبر داده و اعلام کرده است که به دلیل سهم بالای کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در تولید مواد پتروشیمی، قیمت مونومرها و پلیمرهای پلاستیکی که برای ساخت فیلم‌های محافظ، بسته‌بندی و پوشش‌های سلفونی کتاب به کار می‌روند، بین ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است. او این هزینه‌ها را برای چاپخانه‌داران «غیرقابل‌اجتناب و سنگین» توصیف کرده است.

به گفته او، بخش دیگری از هزینه‌های تحمیل‌شده بر صنعت نشر به حوزه “انرژی” و “حمل‌ونقل” مربوط می‌شود که به‌طور مستقیم بر “خشک‌کن‌های حرارتی” که وابستگی بالایی به گاز دارند، تأثیر گذاشته است. بر اساس تحلیل این گزارش، قیمت کاغذ که ۴۰ درصد هزینه تمام‌شده تولید هر کتاب را شامل می‌شود، به دلیل واردات آن از اروپای شمالی تغییر نکرده و همین امر به ثبات قیمت کتاب در فرانسه کمک کرده است. با این حال، افزایش قیمت‌ها در دیگر ملزومات چاپ و تأثیرات آتی آن نباید نادیده گرفته شود؛ زیرا انرژی حدود ۲۰ درصد، جوهر ۱۰ درصد و کرایه حمل و نقل حدود ۸ درصد هزینه چاپ کتاب را تشکیل می‌دهد. این گزارش تأکید می‌کند که “ثبات در بخش کاغذ لزوماً به معنای تضمین ثبات تمام ملزومات چاپ نیست و سایر مؤلفه‌ها مستعد افزایش قیمت هستند.”

اما چه کسانی اولین تأثیرات این تغییرات قیمت را احساس خواهند کرد؟ بر اساس این گزارش، ابتدا چاپخانه‌داران تحت تأثیر چنین شرایطی قرار خواهند گرفت و پس از آن، ناشران کوچک‌تر. به باور نویسنده این گزارش، ناشرانی که قدرت قیمت‌گذاری بالایی در بازار فرانسه دارند، ممکن است تأثیر چندانی از این تغییرات نپذیرند، اما ناشران کوچک‌تر برای حفظ سرمایه و دستیابی به سود ناچار به اتخاذ تصمیمات جدیدی مانند کاهش کیفیت کاغذ و جلد و تیراژ خواهند بود.

افزایش قیمت “جوهر و مرکب” نیز از دیگر تأثیرات صنعت نشر در ماه‌های اخیر به دنبال شرایط حاکم بر تنگه هرمز بوده است. یکی از تحولات قابل توجه در این زمینه، تصمیم جدید شرکت سان کمیکال به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده جوهر چاپ، رنگدانه‌ها و پوشش‌های صنعتی در جهان است. این شرکت اعلام کرده است که در حال اعمال افزایش قیمت و عوارض در تمامی بخش‌های تولیدی خود است. طبق بیانیه این شرکت، این تعدیل‌ها ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی جاری در خاورمیانه است که بازارهای جهانی انرژی، مسیرهای لجستیکی و دسترسی به مواد اولیه شیمیایی را تحت تأثیر قرار داده است.

در این بیانیه آمده است که سان کمیکال با افزایش شدید قیمت مواد اولیه و محصولات میانی، هزینه‌های بالاتر حمل‌ونقل، لجستیک و بیمه، زمان تحویل طولانی‌تر و هزینه‌های انرژی بیشتری مواجه است. تأثیرات مسدود بودن تنگه هرمز تنها به افزایش قیمت ملزومات چاپ محدود نمی‌شود؛ این آبراه یکی از شریان‌های اصلی صادرات و توزیع کتاب و محصولات صنعت نشر در جهان به شمار می‌آید. شرکت‌های اروپایی و آمریکایی بخشی از منابع مکتوب خود را از این مسیر تأمین و یا صادر می‌کردند. شرکت بریتانیایی وودلند گلوبال از جمله آنهاست که نقشی کلیدی در امور واردات و صادرات چندین ناشر بزرگ کتاب دارد.

به گفته جک استیونز، رئیس این شرکت، تنش‌های خاورمیانه باعث شده است که شرکت‌های کشتیرانی قراردادهای جدید حمل بار با ناشران را لغو کنند و علاوه بر جابجایی کشتی‌ها و کانتینرها به مناطق امن‌تر، اضافه‌بهای سوخت را در دو سوی اقیانوس اطلس بین ۵ تا ۴۰ درصد افزایش دهند. هزینه‌های حمل‌ونقل هوایی نیز به دلیل تغییر مسیر هواپیماها برای اجتناب از آسمان ناامن خاورمیانه و مصرف بیشتر سوخت جت به شدت بالا رفته است که این امر خود ظرفیت حمل بار را کاهش می‌دهد. مشکل دیگر ناشران در صادرات کتاب، عدم پوشش شرکت‌های بیمه است؛ آنها اقدام به لغو فوری پوشش ریسک جنگ برای کشتی‌های در حال تردد در خلیج فارس، خلیج عدن و مناطق اطراف کرده‌اند؛ مشکلی که چندی پیش شرکت انتشارات کمیک فانتاگرافیکس پس از حادثه در خلیج فارس با آن مواجه شد.

اما تأثیرات مسدود شدن تنگه هرمز تنها به صنعت نشر در اروپا محدود نبوده است؛ این تأثیرات در مصر، “قلب تپنده نشر جهان عرب” نیز قابل مشاهده است. حدود ۶۰ درصد از نیاز بازار نشر مصر به کاغذ از طریق واردات از چین و اندونزی تأمین می‌شود. افزایش هزینه‌های واردات و بهای سوخت، چرخه تأمین بازار نشر مصر را با مشکل مواجه کرده است. مصر در صدر عناوین چاپ شده جهان عرب قرار دارد، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که شرایط فعلی تنگه هرمز ناشران را در یک دو راهی قرار داده است: کاهش شمارگان و افزایش قیمت تمام شده هر جلد کتاب یا تیراژ بالا و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری.

برآیند آنچه این روزها در صنعت نشر جهان می‌گذرد و احتمالاً ابعاد گسترده‌تری از آن در ماه‌های آتی خود را نشان خواهد داد، گویای این مسئله است که بهای تجاوز، تنها محدود به پمپ بنزین‌ها نخواهد بود و به زودی دومینووار دیگر حوزه‌ها، از جمله حوزه فرهنگ و اقتصاد نشر، را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.