ایسلند: نه به اتحادیه اروپا، چالشی برای اعتبار بروکسل

بین الملل به گزارش باور خبر به نقل از فوکوس، نشریه فوکوس در مقاله‌ای به شکست همه‌پرسی آغاز مذاکرات الحاق ایسلند به اتحادیه اروپا اشاره کرده و اعلام کرد که ایسلند اکنون از بحث در مورد عضویت در این اتحادیه خودداری می‌کند. این تصمیم با آرای نزدیک موافق و مخالف اتخاذ شد، اما به وضوح نشان‌دهنده این است که اتحادیه اروپا باید مراقب حفظ جذابیت خود باشد. در این همه‌پرسی، حدود ۱۰۵,۰۰۰ ایسلندی (۴۷.۲ درصد) به نفع الحاق و ۱۱۸,۰۰۰ نفر (۵۲.۸ درصد) به مخالفت با این طرح رأی دادند. به نظر می‌رسد که بسیاری از اروپایی‌ها تا زمان رأی‌گیری از برگزاری این همه‌پرسی در شمال دور بی‌خبر بودند.

رأی «نه» ایسلند به اتحادیه اروپا، نشانه‌ای برای بروکسل محسوب می‌شود. این باشگاه ۲۷ نفره دیگر آن‌طور که برخی در کمیسیون و پارلمان تصور می‌کنند، مورد توجه نیست. بروکسل در حال حاضر با اعتماد به نفس کاذب خود، مشکلات داخلی را پنهان کرده است. تاریخچه درخشان این تشکل به تدریج در حال کمرنگ شدن است. پس از اعلام نتایج همه‌پرسی ایسلند، سکوت غم‌انگیزی بر کمیسیون اروپا حاکم شد و پارلمان اروپا نیز ابراز تاسف شدید کرد. نتیجه این همه‌پرسی اتحادیه اروپا را به شدت غافلگیر کرد، در حالی که بروکسل به شتاب تازه‌ای در روند الحاق امیدوار بود. مارتا کوس، کمیسر گسترش اتحادیه اروپا، هفته گذشته با خوشحالی اعلام کرد: «سال ۲۰۲۶ می‌تواند سالی بی‌سابقه برای گسترش اتحادیه اروپا باشد.» علاوه بر ایسلند، کشورهای مونته‌نگرو، صربستان، اوکراین و مولداوی نیز در فهرست اولویت‌های وی قرار دارند.

اکنون سیاستمداران اتحادیه اروپا باید متوجه شوند که شور و شوق برای باشگاهشان آن‌طور که به نظر می‌رسد، نیست. برخی از آن‌ها حتی به یاد برگزیت افتاده‌اند. در جریان این همه‌پرسی در بریتانیا در سال ۲۰۱۶، اروپایی‌ها تا آخرین لحظه به رأی «بله» امیدوار بودند. در ایسلند نیز وضعیت تنها در دقایق پایانی تغییر کرد. نتیجه نهایی این همه‌پرسی به قدری برای بروکسل غافلگیرکننده بود که بسیاری را مبهوت کرد. کمیسیون اتحادیه اروپا در ابتدا از صدور بیانیه خودداری کرد، در حالی که پارلمان اروپا سریع‌تر عمل کرد، اما نتوانست دلیل رد شدن این طرح توسط اکثریت ایسلندی‌ها را توضیح دهد.

اکنون تلاش‌هایی برای محدود کردن آسیب‌ها در حال انجام است و برخی مقام‌ها در تلاشند تا این آسیب‌ها را کاهش دهند. دیوید مک‌آلیستر، سیاستمدار حزب دموکرات مسیحی آلمان، با ابراز تاسف گفت: «مردم ایسلند با اکثریت ناچیزی تصمیم گرفته‌اند که مذاکرات الحاق را از سر نگیرند.» او تأکید کرد که این تصمیم باید محترم شمرده شود و هیچ تغییری در روابط با اتحادیه اروپا ایجاد نخواهد کرد. مک‌آلیستر که پیش از این به پاکسازی اوضاع پس از برگزیت کمک کرده بود، افزود: ایسلند همچنان یک شریک قابل اعتماد است. رنه رپاسی، رئیس فراکسیون حزب سوسیال دموکرات آلمان نیز دیدگاه مشابهی را مطرح کرد و گفت: درهای اروپا همچنان برای ایسلند باز است و حتی در مورد مسائل دشواری مانند سیاست شیلات، راه‌حل‌ها امکان‌پذیر خواهد بود.

با این حال، ناامیدی به وضوح حس می‌شود. رپاسی و بسیاری دیگر از سیاستمداران اتحادیه اروپا امیدوار بودند که تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، علیه گرینلند، منجر به تغییر نظر ایسلند شود. اتحادیه اروپا می‌خواست خود را به عنوان پناهگاهی امن در برابر آمریکای غیرقابل پیش‌بینی معرفی کند، اما این پیام به جایی نرسید و کارت ترامپ کارساز نبود. به نظر می‌رسد مقاومتی که اتحادیه اروپا در کشمکش بر سر گرینلند نشان داد، ایسلندی‌ها را متقاعد نکرد. تسلیم بروکسل در برابر ترامپ در اختلاف تعرفه و تجارت نیز احتمالاً برای اتحادیه اروپا تبلیغ خوبی نبود.

با این وجود، ایسلندی‌ها همچنان به اروپا وابسته هستند. ایسلند بخشی از منطقه اقتصادی اروپا (EEA) است و از مزایای بازار واحد برخوردار است. حتی سرسخت‌ترین مخالفان اتحادیه اروپا در این جزیره آتشفشانی نیز نمی‌خواهند این موضوع را به خطر بیندازند. درخواست عضویت ایسلند در سال ۲۰۰۹ نیز همچنان معتبر است. با این حال، پس از شکست در همه‌پرسی، ایسلند اکنون می‌تواند این درخواست را پس بگیرد. اگر این اتفاق بیفتد، این شکست دیگری برای اتحادیه اروپا و برنامه جاه‌طلبانه گسترش آن خواهد بود.